Το «Μεγάλο Πράσινο Τείχος» της Αφρικής αλλάζει: Στόχος 100 εκατ. εκτάρια και 10 εκατ. θέσεις εργασίας
Το Μεγάλο Πράσινο Τείχος της Αφρικής είναι μια πρωτοβουλία περιβαλλοντικής αποκατάστασης με στόχο την ανάκτηση υποβαθμισμένων εκτάσεων στο Σαχέλ, τη μεταβατική ζώνη ανάμεσα στην έρημο Σαχάρα και τις πιο υγρές περιοχές στα νότια. Παρά την ονομασία του, δεν πρόκειται για ένα πραγματικό τείχος ούτε για μια ενιαία και συνεχόμενη γραμμή δέντρων.
Η εικόνα μιας πράσινης ζώνης μήκους περίπου 5.000 μιλίων, δηλαδή περίπου 8.000 χιλιομέτρων, από τη Σενεγάλη έως το Τζιμπουτί, βοήθησε να γίνει γνωστό το εγχείρημα. Ωστόσο, καθώς η πρωτοβουλία εξελισσόταν, η αρχική ιδέα διευρύνθηκε και περιλαμβάνει πλέον διαφορετικές μορφές αποκατάστασης, προσαρμοσμένες στο κλίμα, το έδαφος, τη διαθεσιμότητα νερού και τη χρήση της γης σε κάθε περιοχή.
Από μια γραμμή δέντρων σε ένα μωσαϊκό τοπίων
Ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε μια εκτεταμένη πράσινη ζώνη που θα διέσχιζε την Αφρική από τα δυτικά προς τα ανατολικά. Στην πράξη, όμως, μια ενιαία γραμμή δέντρων δεν θα μπορούσε να αντιμετωπίσει τις μεγάλες περιβαλλοντικές και οικονομικές διαφορές μιας έκτασης χιλιάδων χιλιομέτρων. Η υποβάθμιση της γης δεν οφείλεται μόνο στην απουσία δέντρων. Η απώλεια της φυτικής κάλυψης, η διάβρωση, η υπερβολική χρήση της γης, η ξηρασία και η μειωμένη συγκράτηση νερού επηρεάζουν τη γονιμότητα του εδάφους και την παραγωγή τροφίμων.
Γι’ αυτό, το Μεγάλο Πράσινο Τείχος έχει εξελιχθεί σε ένα σύνολο διαφορετικών δράσεων, ανάλογα με τις ανάγκες κάθε περιοχής. Περιλαμβάνει την αναγέννηση της φυσικής βλάστησης, την προστασία βοσκοτόπων, τη φύτευση κατάλληλων ειδών, αγροδασικά συστήματα, πιο βιώσιμες γεωργικές πρακτικές και έργα για τη συλλογή και διατήρηση του νερού. Το «τείχος» πλέον δεν είναι μια συνεχής γραμμή δέντρων, αλλά ένα μωσαϊκό έργων σε διαφορετικές χώρες, με στόχο την αποκατάσταση της γης και τη βελτίωση των συνθηκών για τη γεωργία και την κτηνοτροφία. Η κοινωνική διάσταση είναι επίσης σημαντική, καθώς εκατομμύρια άνθρωποι στο Σαχέλ εξαρτώνται από τη γη για την καλλιέργεια τροφίμων, την εκτροφή ζώων και το εισόδημά τους. Η αποκατάσταση των εκτάσεων μπορεί έτσι να συμβάλει τόσο στην παραγωγή όσο και στη δημιουργία θέσεων εργασίας.
Οι στόχοι για το 2030
Οι στόχοι για το 2030 περιλαμβάνουν την αποκατάσταση 100 εκατομμυρίων εκταρίων υποβαθμισμένης γης, τη δέσμευση 250 εκατομμυρίων τόνων άνθρακα και τη δημιουργία 10 εκατομμυρίων πράσινων θέσεων εργασίας στις αγροτικές περιοχές. Ωστόσο, η αποτίμηση της προόδου παραμένει δύσκολη. Έκθεση του 2026 από τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για την Καταπολέμηση της Ερημοποίησης (UNCCD) κατέγραψε 389 έργα στο παρατηρητήριο της πρωτοβουλίας έως το τέλος του 2025, αλλά λιγότερα από 90 διέθεταν στοιχεία συμβατά με το εναρμονισμένο πλαίσιο παρακολούθησης.
Σε αυτά τα έργα καταγράφηκαν 1,66 εκατομμύρια εκτάρια υπό αποκατάσταση, 24 εκατομμύρια τόνοι ισοδύναμου διοξειδίου του άνθρακα που είχαν δεσμευτεί ή αποτραπεί, 4,6 εκατομμύρια θέσεις εργασίας και περισσότεροι από 46 εκατομμύρια άνθρωποι που ωφελήθηκαν. Τα στοιχεία, ωστόσο, δεν αποτελούν πλήρη αποτίμηση όλων των δράσεων, καθώς πολλά έργα δεν έχουν ακόμη υποβάλει δεδομένα με τα ίδια κριτήρια.
Το Μεγάλο Πράσινο Τείχος συνδυάζει την αποκατάσταση οικοσυστημάτων με τη γεωργία, τη βόσκηση, τη δασοκομία, την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και τη στήριξη των τοπικών κοινοτήτων. Ακόμη και όπου φυτεύονται δέντρα, η φύτευση είναι μόνο το πρώτο βήμα. Απαιτούνται συντήρηση, προστασία από την περαιτέρω υποβάθμιση, σωστή διαχείριση του νερού και επιλογή ειδών που μπορούν να επιβιώσουν στις τοπικές συνθήκες. Η έκθεση του 2026 δείχνει ότι η τυποποίηση της παρακολούθησης δεν έχει ακόμη εφαρμοστεί στην πλειονότητα των έργων. Η καλύτερη καταγραφή και η χρήση κοινών κριτηρίων θα είναι απαραίτητες για να φανεί έως το 2030 πόσο από τους στόχους έχει πράγματι επιτευχθεί.
- Ο Κασιδιάρης βγήκε από τη φυλακή και ανακοίνωσε νέο κόμμα: «Επιστρέφω στην πρώτη γραμμή» (vid)
- Θαυμαστές του Μαζωνάκη πάτησαν σε μνήμα, κατέρρευσε και βρέθηκαν στο χώμα: «Τι ασέβεια θεέ μου» (vid)
- Το επαναστατικό έργο της Ελβετίας για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας: «Είναι το πρώτο του είδους του στον κόσμο»
