«Σπα» 1.700 ετών για Ρωμαίο αυτοκράτορα: Τρεις πισίνες, ατμόλουτρο και θέρμανση κάτω από το δάπεδο

• Πολυτέλεια με αρχαία τεχνολογία
• Ένα λουτρό μόνο για τους ισχυρούς

Ένα εντυπωσιακό ιδιωτικό συγκρότημα λουτρών, σχεδιασμένο για την αποκλειστική χρήση υψηλόβαθμων ενοίκων, αποκάλυψαν αρχαιολόγοι σε ρωμαϊκό ανάκτορο στη σημερινή Σερβία. Το εύρημα δείχνει ότι η πολυτέλεια στην αυτοκρατορική κατοικία δεν περιοριζόταν στους χώρους διαμονής, αλλά έφτανε μέχρι και τις εγκαταστάσεις προσωπικής φροντίδας και χαλάρωσης.

Το λουτρό εντοπίστηκε στον χαμηλότερο όροφο ενός κυκλικού πύργου στη νοτιοδυτική γωνία του ανακτορικού συγκροτήματος του Βρέλο-Σάρκαμεν (Vrelo-Šarkamen), το οποίο συνδέεται με τον Ρωμαίο αυτοκράτορα Μαξιμίνο Β΄ (γνωστός στην ιστορία ως Μαξιμίνος Ντάζα ή Ντάια), που κυβέρνησε από το 310 έως το 313 μ.Χ. Οι αρχαιολόγοι εκτιμούν ότι επρόκειτο για ένα ιδιαίτερα εξελιγμένο balneum, δηλαδή ένα ιδιωτικό λουτρικό συγκρότημα. Το εύρημα δεν εντυπωσιάζει μόνο για την ηλικία του, αλλά κυρίως για την τεχνολογία που χρησιμοποιήθηκε πριν από περίπου 1.700 χρόνια.

Πολυτέλεια με αρχαία τεχνολογία

Στο συγκρότημα έχουν εντοπιστεί τουλάχιστον τρεις διαφορετικές μπανιέρες ή πισίνες, ειδικοί χώροι χαλάρωσης και ένα sudatorium, δηλαδή ένας χώρος που λειτουργούσε ως ατμόλουτρο.

Η εγκατάσταση διέθετε επίσης σύστημα υποδαπέδιας θέρμανσης. Πρόκειται για το γνωστό ρωμαϊκό hypocaust, μια τεχνική που επέτρεπε στον θερμό αέρα να κυκλοφορεί κάτω από το δάπεδο και να θερμαίνει τους χώρους από κάτω προς τα πάνω. Με άλλα λόγια, οι ένοικοι του λουτρού μπορούσαν να απολαμβάνουν θερμαινόμενους χώρους χωρίς να βλέπουν καν την εγκατάσταση που παρήγαγε τη θερμότητα.

Οι αρχαιολόγοι εντόπισαν παράλληλα τη βάση ενός χάλκινου λέβητα, ο οποίος χρησιμοποιούνταν για τη θέρμανση του νερού. Ο ίδιος ο λέβητας δεν έχει διασωθεί, όμως η βάση του παρέχει σημαντικά στοιχεία για τον τρόπο λειτουργίας ολόκληρου του συστήματος.

Η είσοδος στο λουτρό βρισκόταν στην ανατολική πλευρά, ενώ στη δυτική υπήρχε πέρασμα προς τους τεχνικούς χώρους. Εκεί εργάζονταν όσοι φρόντιζαν το σύστημα θέρμανσης και τον εξοπλισμό, μακριά από τους χώρους στους οποίους κινούνταν οι ένοικοι.

Ακόμη και η αρχιτεκτονική του πύργου ήταν ιδιαίτερα απαιτητική. Οι κυκλικοί χώροι του λουτρού καλύπτονταν από θολωτή οροφή με έξι ανοίγματα-παράθυρα, μια κατασκευή που απαιτούσε σημαντικές γνώσεις μηχανικής για την εποχή.

Οι ειδικοί που συμμετέχουν στις ανασκαφές σημειώνουν ότι η ενσωμάτωση ανοιγμάτων σε μια τέτοια θολωτή κατασκευή αποτελούσε ιδιαίτερα δύσκολο αρχιτεκτονικό και στατικό εγχείρημα.

Ένα λουτρό μόνο για τους ισχυρούς

Η εικόνα που προκύπτει από τα ευρήματα είναι πολύ διαφορετική από εκείνη ενός απλού χώρου υγιεινής. Το balneum είχε σχεδιαστεί ως ολοκληρωμένο ιδιωτικό συγκρότημα ευεξίας, στο οποίο η τεχνολογία, η άνεση και η αρχιτεκτονική λειτουργούσαν μαζί.

Η περιοχή των τεχνικών εγκαταστάσεων ήταν διαχωρισμένη από το κύριο λουτρό, καθώς το τελευταίο προοριζόταν αποκλειστικά για τους ιδιοκτήτες της κατοικίας.

Το Vrelo-Šarkamen είχε ήδη δώσει σημαντικά στοιχεία για τον πλούτο και την ισχύ των ανθρώπων που το χρησιμοποιούσαν. Προηγούμενες ανασκαφές είχαν φέρει στο φως, μεταξύ άλλων, χρυσά κοσμήματα από το μαυσωλείο της περιοχής.

Οι νέες ανακαλύψεις προσθέτουν ένα ακόμη κομμάτι στο παζλ: οι ένοικοι του ανακτόρου δεν είχαν απλώς ένα εντυπωσιακό σπίτι, αλλά ένα ιδιωτικό λουτρικό συγκρότημα με πολλαπλές πισίνες, ατμόλουτρο και ένα σύστημα θέρμανσης που βασιζόταν σε μια από τις πιο προηγμένες τεχνικές του ρωμαϊκού κόσμου.

Για τους αρχαιολόγους, μάλιστα, η διατήρηση του hypocaust στο συγκεκριμένο σημείο θεωρείται σπάνιο εύρημα. Η κατάσταση στην οποία έχει παραμείνει επιτρέπει στους ερευνητές να κατανοήσουν καλύτερα όχι μόνο πώς κατασκευάστηκε το συγκρότημα, αλλά και πώς ήταν οργανωμένη η καθημερινότητα των ανθρώπων που είχαν πρόσβαση σε αυτό.

ΤΙ ΔΙΑΒΑΖΕΤΑΙ

• Ο Κασιδιάρης βγήκε από τη φυλακή και ανακοίνωσε νέο κόμμα: «Επιστρέφω στην πρώτη γραμμή» (vid)
• Θαυμαστές του Μαζωνάκη πάτησαν σε μνήμα, κατέρρευσε και βρέθηκαν στο χώμα: «Τι ασέβεια θεέ μου» (vid)
• Το επαναστατικό έργο της Ελβετίας για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας: «Είναι το πρώτο του είδους του στον κόσμο»