Μάρκος Μπότσαρης - Shqiptar: Τοιχογραφία στην Αλβανία παρουσιάζει ελληνικά πρόσωπα ως «Ιστορία του Έθνους»
Μια μεγάλη ιστορική τοιχογραφία στην Αλβανία έχει προκαλέσει αντιδράσεις, καθώς παρουσιάζει ορισμένες από τις σημαντικότερες μορφές της αρχαίας και νεότερης ιστορίας της περιοχής ως μέρος μιας αλβανικής εθνικής αφήγησης.
Η τοιχογραφία, με τίτλο «Historia e Kombit» («Η Ιστορία του Έθνους»), περιλαμβάνει τα πορτρέτα του Πύρρου της Ηπείρου, του Μεγάλου Αλεξάνδρου και του Μάρκου Μπότσαρη, συνοδευόμενα από επιγραφές στα αλβανικά και εθνικά σύμβολα. Ο Μέγας Αλέξανδρος αναφέρεται ως «Aleksandri i Madh», ενώ ο Πύρρος ως «Pirro i Epirit». Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί η παρουσία του Μάρκου Μπότσαρη δίπλα στη λέξη «Shqiptar», δηλαδή «Αλβανός», παρουσιάζοντας έτσι τον γνωστό Σουλιώτη οπλαρχηγό ως Αλβανό.
Στη σύνθεση εμφανίζονται επίσης σύμβολα του αλβανικού δικέφαλου αετού και αναφορές στην Τσαμουριά (Çamëria), ενισχύοντας τον ευρύτερο ιστορικό και εθνικιστικό χαρακτήρα της τοιχογραφίας.
Μια αμφιλεγόμενη ανάγνωση της ιστορίας
Η ένταξη του Μεγάλου Αλεξάνδρου και του Πύρρου σε μια σύγχρονη αλβανική εθνική αφήγηση αντανακλά μια μακροχρόνια ιστορική διαμάχη στα Βαλκάνια, όπου αρχαίες προσωπικότητες συχνά εντάσσονται σε ανταγωνιστικές εθνικές αφηγήσεις.
Ωστόσο, η απόδοση σύγχρονων εθνικών ταυτοτήτων σε ανθρώπους που έζησαν πριν από περισσότερα από 2.000 χρόνια είναι ιστορικά περίπλοκη, καθώς οι έννοιες του έθνους και της εθνικότητας, όπως τις αντιλαμβανόμαστε σήμερα, δεν υπήρχαν με την ίδια μορφή στον αρχαίο κόσμο. Ιδιαίτερα ευαίσθητη είναι η περίπτωση του Μάρκου Μπότσαρη, μιας και ο σημαντικός Σουλιώτης στρατιωτικός ηγέτης πολέμησε στην Ελληνική Επανάσταση του 1821 και κατέχει ξεχωριστή θέση στη νεότερη ελληνική ιστορική μνήμη.
Τοποθετώντας τον δίπλα στον Μέγα Αλέξανδρο και τον Πύρρο, κάτω από τον τίτλο «Η Ιστορία του Έθνους», ο δημιουργός της τοιχογραφίας διαμορφώνει μια οπτική αφήγηση που συνδέει προσωπικότητες από εντελώς διαφορετικές ιστορικές περιόδους με μία ενιαία αλβανική ταυτότητα.
Η τοιχογραφία, επομένως, ξεπερνά τα όρια ενός απλού street art. Αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης διαμάχης για την ιστορική κληρονομιά των Βαλκανίων, όπου η κληρονομιά της Ηπείρου, της αρχαίας Μακεδονίας και των ηρώων της Επανάστασης του 1821 εξακολουθεί να συνδέεται στενά με τις διαφορετικές ελληνικές και αλβανικές ερμηνείες της ιστορίας.
