Έβαλαν μάλλινες κουβέρτες πάνω σε παγετώνα για να σταματήσουν το λιώσιμο: Τι έδειξαν οι πρώτες μετρήσεις

• Το απρόσμενο αποτέλεσμα
• Το απόβλητο που έγινε «ασπίδα»
• Δεν σώζουν τους παγετώνες

Μπορεί να μοιάζει με εικόνα βγαλμένη από κάποια παράξενη εγκατάσταση τέχνης, όμως οι δύο τεράστιες μάλλινες κουβέρτες που απλώθηκαν πάνω σε έναν παγετώνα στις ελβετικές Άλπεις αποτελούν μέρος ενός πραγματικού επιστημονικού πειράματος. Ο στόχος ήταν απλός: να διαπιστωθεί αν το μαλλί προβάτου μπορεί να προστατεύσει το χιόνι και τον πάγο από τον ήλιο και να περιορίσει την τήξη.

Το πείραμα πραγματοποιήθηκε στον παγετώνα Tsanfleuron, στην περιοχή Glacier 3000, στο Les Diablerets της Ελβετίας. Το πρόγραμμα ονομάζεται «Keep It Wool» και πραγματοποιείται από τη Summit Foundation σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο της Λωζάννης. Στις 22 Ιουνίου τοποθετήθηκαν δύο μάλλινα καλύμματα, διαστάσεων 10 επί 10 μέτρων το καθένα, κατασκευασμένα σε διαφορετικά πάχη. Δίπλα τους τοποθετήθηκε ένα συμβατικό συνθετικό γεωύφασμα ίδιου μεγέθους, ώστε οι ερευνητές να μπορούν να συγκρίνουν την αποτελεσματικότητά τους.

Το απρόσμενο αποτέλεσμα

Οι μετρήσεις πραγματοποιούνταν περίπου κάθε δύο εβδομάδες μέχρι τον Σεπτέμβριο. Στο κέντρο των καλυμμένων επιφανειών τοποθετήθηκαν ειδικοί πάσσαλοι, ώστε να καταγράφεται η απώλεια χιονιού και πάγου και να συγκρίνεται η συμπεριφορά των διαφορετικών υλικών.

Και τα πρώτα αποτελέσματα ήταν καλύτερα από τις προσδοκίες. Μετά το καλοκαίρι, οι δύο μάλλινες καλύψεις φαίνεται να προσφέρουν προστασία συγκρίσιμη με εκείνη του συμβατικού συνθετικού γεωυφάσματος. Τα δεδομένα δεν έχουν ακόμη αναλυθεί πλήρως, επομένως οι επιστήμονες δεν μιλούν για οριστικό συμπέρασμα. Ωστόσο, το ίδιο το γεγονός ότι το μαλλί άντεξε τις δύσκολες συνθήκες του μεγάλου υψομέτρου και πέτυχε παρόμοια προστασία θεωρείται ιδιαίτερα ενθαρρυντικό.

Η λογική πίσω από τα καλύμματα είναι σχετικά απλή. Τα γεωυφάσματα αντανακλούν μέρος της ηλιακής ακτινοβολίας και περιορίζουν την ανταλλαγή θερμότητας, επιτρέποντας έτσι να διατηρηθεί περισσότερο χιόνι και πάγος κατά τους θερμούς μήνες. Η ίδια αρχή δοκιμάζεται τώρα με ένα φυσικό υλικό: το μαλλί προβάτου.

Το απόβλητο που έγινε «ασπίδα»

Η επιλογή του μαλλιού δεν έγινε τυχαία. Οι υπεύθυνοι του project εκτιμούν ότι έως και το 70% του μαλλιού που παράγεται στην Ελβετία καταστρέφεται, καθώς τα πρόβατα εκτρέφονται κυρίως για το κρέας, το γάλα ή για τη διαχείριση των χορτολιβαδικών εκτάσεων. Το «Keep It Wool» επιχειρεί επομένως να δώσει μια νέα χρήση σε ένα τοπικό, ανανεώσιμο και βιοδιασπώμενο υλικό.

Υπάρχει όμως και ένα ακόμη πρόβλημα με τα συνθετικά καλύμματα. Αυτά κατασκευάζονται από υλικά όπως πολυεστέρας και πολυπροπυλένιο και, με την πάροδο του χρόνου, ο άνεμος, οι βροχοπτώσεις και η φθορά μπορούν να προκαλέσουν αποκόλληση ινών. Οι ίνες αυτές μπορούν να συμβάλουν στη ρύπανση του χιονιού, του πάγου και των ορεινών υδάτων με μικροπλαστικά. Το μαλλί προσφέρει μια βιοδιασπώμενη εναλλακτική.

Δεν σώζουν τους παγετώνες

Παρά τα εντυπωσιακά αποτελέσματα, κανείς από τους ερευνητές δεν υποστηρίζει ότι οι παγετώνες μπορούν να σωθούν καλύπτοντάς τους με μάλλινες κουβέρτες.

Η χρήση τέτοιων καλυμμάτων είναι αναγκαστικά περιορισμένη και αφορά συγκεκριμένες περιοχές. Σήμερα τα συνθετικά γεωυφάσματα καλύπτουν περίπου το 0,02% της συνολικής επιφάνειας των ελβετικών παγετώνων και συμβάλλουν στη διατήρηση περίπου 300.000 κυβικών μέτρων χιονιού κάθε χρόνο. Πρόκειται για ελάχιστη ποσότητα μπροστά στα σχεδόν 1 δισεκατομμύριο κυβικά μέτρα πάγου που χάνονται ετησίως.

Η κατάσταση είναι ιδιαίτερα ανησυχητική. Οι ελβετικοί παγετώνες έχουν χάσει σχεδόν το 40% της μάζας τους μέσα στις τελευταίες δύο δεκαετίες, ενώ σχεδόν 1.000 μικροί παγετώνες έχουν ήδη εξαφανιστεί.

Έτσι, το μαλλί μπορεί να αποδειχθεί μια ενδιαφέρουσα λύση για εκείνες τις περιοχές όπου χρειάζεται προσωρινή προστασία. Δεν μπορεί όμως να ανατρέψει την πορεία της κλιματικής αλλαγής. Για τους ίδιους τους επιστήμονες, η πραγματική μάχη παραμένει αλλού: στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου που προκαλούν τη μακροπρόθεσμη υποχώρηση των παγετώνων.

ΤΙ ΔΙΑΒΑΖΕΤΑΙ

• Δούλευε από τα 12 και στα 97 έκανε την τελευταία του σοδειά: «Το καλοκαίρι κοιμόμαστε κάτω από τις θεριζοαλωνιστικές μηχανές»
• «Θεέ μου, γιατί τον Μαζωνάκη και όχι τον Άδωνι;»: Η σκληρή ανάρτηση που προκάλεσε το ξέσπασμα Γεωργιάδη
• Ζευγάρι έψαχνε σπίτι και τελικά αγόρασε ολόκληρο νησί στη Φινλανδία για 28.000 ευρώ