• Το αίτημα των κατοίκων και η ανάγκη προστασίας

Στο 57ο χιλιόμετρο της Αθηνών-Σουνίου, στον Όρμο Καταφυγή της Παλαιάς Φώκαιας, βρίσκεται η Παναγία Καταφυγιώτισσα, ένα μικρό ξωκκλήσι που ξεχωρίζει για το εσωτερικό του.

Φέτος συμπληρώνονται 29 χρόνια από τη δημιουργία του ναού, στους τοίχους του οποίου ο σπουδαίος Έλληνας ζωγράφος Δημήτρης Μυταράς άφησε ένα ιδιαίτερο καλλιτεχνικό αποτύπωμα.

Σύμφωνα με όσα είχε δηλώσει στο Orange Press Agency ο τότε πρόεδρος του Εξωραϊστικού Συλλόγου «Ο Ποσειδώνας», Χρήστος Καλούμενος, ο ναός χτίστηκε σε ιδιόκτητο χώρο που είχε παραχωρηθεί στον Σύλλογο από την κοινότητα της Παλαιάς Φώκαιας. Ο Μυταράς, ο οποίος εκείνη την περίοδο είχε σπίτι στον οικισμό, προσφέρθηκε να φιλοτεχνήσει το εσωτερικό του ναού.

«Αν υπάρχει Θεός, είναι εδώ μέσα»

Ο ζωγράφος εργάστηκε για περίπου εννέα μήνες, χωρίς να ζητήσει αμοιβή ούτε για τα υλικά ούτε για την εργασία του.

Η προσέγγισή του, ωστόσο, δεν ακολούθησε την καθιερωμένη βυζαντινή τεχνοτροπία της αγιογραφίας. Αυτό προκάλεσε αντιδράσεις από την Εκκλησία και, σύμφωνα με τις σχετικές αναφορές, η οικεία Μητρόπολη απαγόρευσε την τέλεση μυστηρίων στο εσωτερικό του ναού. Ο ίδιος ο Μυταράς φέρεται να είχε πει, όταν ανέλαβε το έργο: «Αγιογράφος δεν είμαι, αλλά δεν θα κάνω κάτι βλάσφημο».

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και σε ένα μήνυμα που άφησε ο καλλιτέχνης μέσα στον ναό. Σε σχετική σήμανση είχε γράψει: «Είναι μια προσευχή που πάντοτε χρωστούσα, αν υπάρχει Θεός είναι εδώ μέσα». Η φράση αυτή, μαζί με την αντισυμβατική εικαστική προσέγγιση του Μυταρά, αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικά στοιχεία του ναού.

Το αίτημα των κατοίκων και η ανάγκη προστασίας

Ο οικισμός αριθμεί περίπου 280 σπίτια και οι κάτοικοι ζητούν εδώ και χρόνια να μπορούν να τελούνται στον ναό γάμοι και βαπτίσεις. Παράλληλα, έχει τεθεί ζήτημα προστασίας των τοιχογραφιών, καθώς η άμεση γειτνίαση με τη θάλασσα αφήνει το έργο εκτεθειμένο στην υγρασία και την αλμύρα. Το 2024, με δωρεά του Ιδρύματος Αθανασίου και Μαρίνας Μαρτίνου, ξεκίνησε έργο αποκατάστασης του Ιερού Ναού και του περιβάλλοντος χώρου, ενώ πραγματοποιήθηκε και προμήθεια εκκλησιαστικών ειδών.

Ανήμερα του Δεκαπενταύγουστου, ο ναός άνοιξε ξανά τις πύλες του, δίνοντας στους επισκέπτες την ευκαιρία να δουν από κοντά έναν ξεχωριστό συνδυασμό θρησκευτικού χώρου και σύγχρονης ελληνικής τέχνης. Η Παναγία Καταφυγιώτισσα παραμένει ένα ιδιαίτερο σημείο της Παλαιάς Φώκαιας, κυρίως λόγω των έργων του Μυταρά, τα οποία αποτελούν ένα σπάνιο και ευάλωτο κομμάτι της καλλιτεχνικής κληρονομιάς της περιοχής.

ΤΙ ΔΙΑΒΑΖΕΤΑΙ

• Ολονύχτια μάχη με τις φλόγες στη Σκύρο, πλημμύρες στη Μάνη: Δύσκολη νύχτα σε δύο διαφορετικά μέτωπα
• Πριν από 64 χρόνια ήταν μια άγονη έκταση: Σήμερα έχει μετατραπεί σε ένα από τα μεγαλύτερα τεχνητά δάση του κόσμου
• Ξεκίνησε το 1998 και βρίσκεται ακόμη στον δρόμο: Η διαδρομή του ανθρώπου που αρνείται να πάρει μεταφορικό μέσο