Φράγμα 3,2 χλμ. στο Ιράκ χτισμένο πάνω σε διαλυόμενα πετρώματα: Χρειάζεται συνεχείς «ενέσεις» τσιμέντου για να παραμένει ασφαλές
Το φράγμα της Μοσούλης στο Ιράκ έχει μήκος 3,2 χιλιομέτρων και συγκρατεί δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού στον ποταμό Τίγρη. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του είναι ότι έχει κατασκευαστεί πάνω σε στρώματα γύψου, ανυδρίτη, μάργας και ασβεστόλιθου.
Τα πετρώματα αυτά δεν παραμένουν σταθερά όταν έρχονται σε επαφή με το νερό. Το νερό μπορεί να εισχωρήσει στις ρωγμές τους και να διαλύσει σταδιακά μέρος του υλικού, δημιουργώντας κενά κάτω από τα θεμέλια του φράγματος.
Το τσιμέντο γεμίζει τα κενά
Για να περιορίσουν τη διείσδυση του νερού, οι μηχανικοί ανοίγουν γεωτρήσεις κάτω από το φράγμα και διοχετεύουν σε αυτές μείγμα νερού και τσιμέντου. Το υλικό εισχωρεί στις ρωγμές και τα κενά, περιορίζοντας τη ροή του νερού μέσα στα διαλυτά πετρώματα. Ωστόσο, η διαδικασία δεν αποτελεί οριστική λύση, καθώς μπορούν να δημιουργηθούν νέες διαδρομές για το νερό. Για τον λόγο αυτό, οι εργασίες έγχυσης τσιμέντου πρέπει να επαναλαμβάνονται και αποτελούν διαρκές μέρος της συντήρησης του φράγματος.
Το μεγάλο μήκος του φράγματος αυξάνει την πολυπλοκότητα των εργασιών. Το νερό μπορεί να κινηθεί μέσα από διαφορετικά στρώματα και να βρει νέες διαδρομές κάτω από τη θεμελίωση. Οι γεωτρήσεις επιτρέπουν στους μηχανικούς να ελέγχουν διαφορετικά σημεία, να εντοπίζουν περιοχές όπου υπάρχει διαρροή ή απώλεια υλικού και να διοχετεύουν τσιμέντο στα σημεία που χρειάζεται. Το φράγμα ολοκληρώθηκε το 1984, όμως η συντήρηση της θεμελίωσής του δεν σταμάτησε μετά την κατασκευή του.
Η διακοπή των εργασιών το 2014
Τον Αύγουστο του 2014, το Ισλαμικό Κράτος (ΙSIS) κατέλαβε προσωρινά το φράγμα, με αποτέλεσμα να διακοπούν οι εργασίες γεώτρησης και έγχυσης τσιμέντου. Η κατάληψη δεν δημιούργησε το γεωλογικό πρόβλημα, αλλά διέκοψε την κύρια διαδικασία που χρησιμοποιείται για τον περιορισμό των επιπτώσεών του. Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Scientific Reports χρησιμοποίησε δορυφορικές εικόνες για να παρακολουθήσει τις παραμορφώσεις του φράγματος. Τα δεδομένα έδειξαν καθίζηση περίπου 15 χιλιοστών τον χρόνο στην πιο πρόσφατη περίοδο που εξετάστηκε, έναντι περίπου 12,5 χιλιοστών ετησίως την περίοδο 2004-2010.
Μια πιθανή αστοχία του φράγματος θα μπορούσε να προκαλέσει μεγάλη πλημμύρα κατά μήκος του Τίγρη, με περίπου 1,5 εκατομμύριο ανθρώπους να βρίσκονται δυνητικά σε περιοχές που θα επηρεάζονταν. Ωστόσο, η εκτίμηση αυτή αφορά ένα υποθετικό σενάριο και δεν σημαίνει ότι το φράγμα βρίσκεται στα πρόθυρα κατάρρευσης. Ένα από τα μέτρα που εφαρμόζονται είναι η διατήρηση της στάθμης του ταμιευτήρα κάτω από τα 319 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, ώστε να περιορίζεται η πίεση του νερού πάνω στα ευάλωτα στρώματα της θεμελίωσης. Το φράγμα της Μοσούλης αποτελεί μια ιδιαίτερη περίπτωση μηχανικής, καθώς η ασφάλειά του εξαρτάται όχι μόνο από την ίδια την κατασκευή, αλλά και από τη συνεχή αντιμετώπιση των προβλημάτων στη θεμελίωσή του.
- Ρεπόρτερ του ΣΚΑΪ αντάλλαξε social media με ταξιδιώτισσες στο λιμάνι του Πειραιά: «Λευτέρης στα λατινικά» (vid)
- Δραματική κατάσταση στην Κολομβία μετά τον φονικό σεισμό των 7,4 ρίχτερ: Πάνω από 130 οι νεκροί (vid)
- Το κόλπο με αλουμινόχαρτο στα συρτάρια της κουζίνας: Γιατί πρέπει να το κάνετε και σε τι χρησιμεύει
