Μόλις 13 χώρες στον κόσμο έχουν καθαρό αέρα: Πού βρίσκεται η Ελλάδα στη λίστα
Μόλις 13 χώρες στον κόσμο μπορούν να πουν ότι αναπνέουν πραγματικά καθαρό αέρα. Όχι «σχεδόν καθαρό», όχι «εντός ορίων κατά προσέγγιση», αλλά καθαρό, με βάση τα αυστηρά κριτήρια που θέτει η επιστήμη. Και το πιο ανησυχητικό δεν είναι ο αριθμός αυτός. Είναι όλα τα υπόλοιπα.
Σύμφωνα με τη νέα έκθεση της IQAir για το 2025, που ανέλυσε δεδομένα από 9.446 πόλεις σε 143 χώρες και περιοχές, η ποιότητα του αέρα σε παγκόσμιο επίπεδο έχει επιδεινωθεί. Και η βασική αιτία δεν είναι άλλη από την ανθρώπινη δραστηριότητα και την κλιματική αλλαγή που αυτή προκαλεί.
Τι αναπνέουμε τελικά
Στο επίκεντρο της ανάλυσης βρίσκονται τα PM2,5, τα εξαιρετικά λεπτά σωματίδια που αιωρούνται στην ατμόσφαιρα. Είναι τόσο μικρά που μπορούν να περάσουν βαθιά στους πνεύμονες και να εισέλθουν στην κυκλοφορία του αίματος, συνδέοντας την έκθεσή τους με σοβαρά προβλήματα υγείας, από αναπνευστικές και καρδιαγγειακές παθήσεις μέχρι και καρκίνο.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει θέσει ως όριο τα 5 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο σε ετήσια βάση. Ένα όριο που, στην πράξη, ελάχιστες χώρες καταφέρνουν να τηρήσουν.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, μόνο 13 χώρες πληρούν τις συγκεκριμένες προδιαγραφές. Ανάμεσά τους βρίσκονται η Αυστραλία, τα Μπαρμπάντος, οι Βερμούδες, η Πολυνησία, η Γρενάδα, η Νέα Καληδονία, ο Παναμάς, το Πουέρτο Ρίκο, η Ρεϊνιόν και οι Αμερικανικές Παρθένοι Νήσοι.
Στην Ευρώπη, η λίστα είναι ακόμη πιο περιορισμένη. Μόλις τρεις χώρες βρίσκονται κάτω από το όριο: η Ανδόρα, η Εσθονία και η Ισλανδία.
Τι γίνεται με τις υπόλοιπες
Η εικόνα για τον υπόλοιπο πλανήτη είναι εντελώς διαφορετική. Από τις 143 χώρες που εξετάστηκαν, οι 130, δηλαδή το 91%, ξεπερνούν τα όρια ασφαλείας.
Στην κορυφή της λίστας με τις πιο επιβαρυμένες περιοχές βρίσκονται το Πακιστάν, το Μπανγκλαντές, το Τατζικιστάν, το Τσαντ και η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, με τιμές που φτάνουν σε επίπεδα πολλαπλάσια των επιτρεπόμενων.
Οι αιτίες είναι πολλές, αλλά συγκλίνουν στο ίδιο σημείο. Καύση ορυκτών καυσίμων, πυρκαγιές, ακραία καιρικά φαινόμενα και σκόνη, όλα ενισχυμένα από την κλιματική κρίση. Το αποτέλεσμα δεν είναι μόνο περιβαλλοντικό, αλλά και οικονομικό, με τις απώλειες να φτάνουν τα 43 δισεκατομμύρια ευρώ μέσα σε ένα έτος.
Και η Ελλάδα;
Η Ελλάδα, πάντως, απέχει αρκετά από την ολιγομελή λίστα των χωρών με καθαρό αέρα. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ίδιας έκθεσης, κινείται χαμηλά στην παγκόσμια κατάταξη, με επίπεδα PM2,5 που ξεπερνούν σταθερά το όριο των 5 μg/m³ που θέτει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της IQAir, η χώρα μας κατατάσσεται περίπου στην 92η θέση παγκοσμίως. Σε αστικά κέντρα όπως η Αθήνα, οι συγκεντρώσεις φτάνουν συχνά τα 15 έως 20 μg/m³, δηλαδή έως και τέσσερις φορές πάνω από το προτεινόμενο όριο, κάτι που δείχνει ότι το πρόβλημα της ατμοσφαιρικής ρύπανσης παραμένει υπαρκτό και διαρκές, ακόμη και σε περιοχές που δεν θεωρούνται «ακραίες» σε παγκόσμιο επίπεδο.
