Είχε νύχια έως και 1 μέτρο: Ο δεινόσαυρος που έμοιαζε με τον απόλυτο θηρευτή αλλά ήταν χορτοφάγος

• Ο «Φρανκενστάιν» των δεινοσαύρων
• Γιατί ένας φυτοφάγος δεινόσαυρος χρειαζόταν τόσο μεγάλα νύχια;

Πριν από περίπου 70 εκατομμύρια χρόνια, η σημερινή Μογγολία φιλοξενούσε μερικούς από τους πιο εντυπωσιακούς δεινόσαυρους. Μικρά θηλαστικά έπρεπε να αποφεύγουν τα γαμψά νύχια του Βελοσιράπτορα, ενώ μεγαλύτερα φυτοφάγα ζώα κινδύνευαν από τα σαγόνια του Ταρμπόσαυρου, συγγενικού είδους του Τυραννόσαυρου Ρεξ. Υπήρχε, όμως, και ένα άλλο προϊστορικό ζώο που διέθετε νύχια τόσο μεγάλα, ώστε ξεπερνούσαν σε μήκος το ένα μέτρο.

Το παράδοξο; Παρά την τρομακτική εμφάνισή του, ο Θηριζινόσαυρος ήταν φυτοφάγος. Τα τεράστια, κυρτά νύχια του δεν ήταν σχεδιασμένα για να κατασπαράζει άλλα ζώα, αλλά πιθανότατα εξυπηρετούσαν πολύ διαφορετικές ανάγκες.

Ο «Φρανκενστάιν» των δεινοσαύρων

Οι θηριζινόσαυροι θεωρούνται από τους πιο ασυνήθιστους εκπροσώπους της εξελικτικής ιστορίας των δεινοσαύρων. Όπως εξήγησε η παλαιοντολόγος Ντάρλα Ζελενίτσκι, από το Πανεπιστήμιο του Κάλγκαρι στον Καναδά, συνδύαζαν χαρακτηριστικά που θυμίζουν καμηλοπάρδαλη, πάντα και βραδύποδα: μικρό κεφάλι, μακρύ λαιμό, ογκώδες σώμα και μεγάλα, αιχμηρά νύχια. Η Ζελενίτσκι συμμετείχε σε ομάδα επιστημόνων που περιέγραψε ένα νέο είδος θηριζινόσαυρου από τη Μογγολία, το οποίο έζησε πριν από περίπου 90 εκατομμύρια χρόνια. Το είδος ονομάστηκε Duonychus tsogtbaatari και είχε ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό: σε αντίθεση με τους περισσότερους συγγενείς του, που διέθεταν τρία δάχτυλα, είχε μόλις δύο σε κάθε άκρο.

Ένα από τα απολιθωμένα νύχια του διατηρήθηκε σε εξαιρετική κατάσταση. Εργάτες που πραγματοποιούσαν εργασίες για την εγκατάσταση αγωγού το ανακάλυψαν το 2012, ενώ το εύρημα διατήρησε ακόμη και το περίβλημα κερατίνης που συνήθως χάνεται κατά την απολίθωση. Ο Γιοσιτσούγκου Κομπαγιάσι, από το Πανεπιστήμιο του Χοκάιντο, επισήμανε στο ίδιο μέσο ότι επρόκειτο ουσιαστικά για ένα πραγματικό νύχι, όπως ήταν όταν το ζώο βρισκόταν εν ζωή. Το μήκος του έφτανε περίπου τα 30 εκατοστά, εντυπωσιακή διάσταση, αν και πολύ μικρότερη από εκείνη των νυχιών του συγγενικού Therizinosaurus cheloniformis.

Γιατί ένας φυτοφάγος δεινόσαυρος χρειαζόταν τόσο μεγάλα νύχια;

Τα νύχια του Θηριζινόσαυροy μπορούσαν να φτάσουν περίπου το ένα μέτρο, γεγονός που έχει οδηγήσει τους επιστήμονες να αναρωτηθούν για τη λειτουργία τους. Σύμφωνα με την επικρατέστερη ερμηνεία, βοηθούσαν το ζώο να τραβά κλαδιά προς το μέρος του και να χειρίζεται τη βλάστηση, διευκολύνοντας την πρόσβαση στην τροφή του. Παράλληλα, είναι πιθανό να χρησίμευαν για άμυνα απέναντι σε θηρευτές ή για επίδειξη. Όπως εξήγησε η Ζελενίτσκι, παρότι οι θηριζινόσαυροι ήταν φυτοφάγοι, τα αιχμηρά νύχια τους έμοιαζαν με όπλα που θα περίμενε κανείς να συναντήσει σε σαρκοφάγο δεινόσαυρο.

Ωστόσο, το μέγεθος των νυχιών του Therizinosaurus cheloniformis έχει προκαλέσει αμφιβολίες για το κατά πόσο ήταν πραγματικά χρήσιμα στην αναζήτηση τροφής. Ανασκόπηση ερευνών που δημοσιεύθηκε το 2023 στο επιστημονικό περιοδικό Communications Biology εξέτασε τις λειτουργικές δυνατότητες των νυχιών διαφορετικών θηριζινόσαυρων. Οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι τα υπερβολικά μακριά, δρεπανοειδή νύχια του συγκεκριμένου είδους δεν φαίνεται να εξυπηρετούσαν κάποια σαφώς αναγνωρίσιμη μηχανική λειτουργία. Πρότειναν, επομένως, ότι ενδέχεται να είχαν κυρίως διακοσμητικό ρόλο, βοηθώντας το ζώο να εκφοβίζει αντιπάλους ή να προσελκύει συντρόφους.

Έτσι, ένας δεινόσαυρος που έμοιαζε με τέρας της προϊστορίας ίσως χρησιμοποιούσε τα εντυπωσιακά νύχια του περισσότερο για επίδειξη παρά για επίθεση. Και αυτό είναι που κάνει τους θηριζινόσαυρους ένα από τα πιο παράξενα και ενδιαφέροντα κεφάλαια της παλαιοντολογίας.

ΤΙ ΔΙΑΒΑΖΕΤΑΙ

• Φοιτητές στήνουν ξανά σκηνές στο Σύνταγμα: Διήμερος ξεσηκωμός με απεργία εκπαιδευτικών και κινητοποιήσεις σε όλη τη χώρα
• Η γιγαντιαία μηχανή που σκάβει κάτω από τη Νέα Υόρκη: Το έργο των 16 δισ. δολαρίων που αλλάζει τις μετακινήσεις στις ΗΠΑ
• Τροχαίο στη Γλυφάδα: 89χρονος έχασε τον έλεγχο και «καρφώθηκε» στην εκκλησία (vid)