Πριν από 5,33 εκατ. χρόνια ο Ατλαντικός «εισέβαλε» στη Μεσόγειο: Η μεγα-πλημμύρα που άλλαξε τη Γη

Κωνσταντίνα Βεργώνη
Πριν από 5,33 εκατ. χρόνια ο Ατλαντικός «εισέβαλε» στη Μεσόγειο: Η μεγα-πλημμύρα που άλλαξε τη Γη
Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης.
Προσθήκη του gazzetta.gr στην Google
Η τεράστια πλημμύρα που άλλαξε τη Μεσόγειο, το νερό διέσχισε 390 χλμ. και παρέσυρε 1.000 km³ πετρωμάτων

Πριν από περίπου 5,33 εκατομμύρια χρόνια, η Μεσόγειος πέρασε μία από τις πιο δραματικές γεωλογικές μεταβολές στην ιστορία της. Το φαινόμενο συνδέεται με το τέλος της Μεσσήνιας κρίσης αλατότητας, μιας περιόδου κατά την οποία η Μεσόγειος είχε περιορισμένη επικοινωνία με τον παγκόσμιο ωκεανό και σημειώθηκε εκτεταμένη απόθεση αλάτων.

Το σενάριο που έχει μελετηθεί από γεωλόγους προβλέπει ότι, όταν ο Ατλαντικός επανασυνδέθηκε με τη Μεσόγειο μέσω της περιοχής του Γιβραλτάρ, τεράστιες ποσότητες νερού εισέβαλαν στη μεσογειακή λεκάνη. Το γεγονός είναι γνωστό ως Ζάγκλεια Μεγα-πλημμύρα.

Ένα κανάλι μήκους 390 χιλιομέτρων

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά στοιχεία που έχουν εντοπιστεί είναι ένα γεωλογικό κανάλι μήκους περίπου 390 χιλιομέτρων, το οποίο εκτείνεται από τον Κόλπο του Κάντιθ στον Ατλαντικό μέχρι τη λεκάνη της Αλγερίας. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η διάβρωση που προκάλεσε η τεράστια ροή νερού θα μπορούσε να έχει μετακινήσει περίπου 1.000 κυβικά χιλιόμετρα πετρωμάτων και ιζημάτων. Οι προσομοιώσεις που έχουν πραγματοποιηθεί δείχνουν ότι η πλημμύρα θα μπορούσε να ξεκινήσει από μια σχετικά μικρή ροή, η οποία σταδιακά θα ενισχυόταν καθώς το νερό διέβρωνε το πέρασμα και διεύρυνε τον δίαυλο. Με αυτόν τον τρόπο, η ροή θα μπορούσε να αποκτήσει ολοένα μεγαλύτερη δυναμική.

Σύμφωνα με τα μοντέλα που έχουν χρησιμοποιηθεί για τη μελέτη του φαινομένου, η παροχή της πλημμύρας θα μπορούσε να έχει φτάσει περίπου τα 100 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού ανά δευτερόλεπτο. Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος, δεν επρόκειτο απλώς για μια μεγάλη θαλάσσια εισροή, αλλά για ένα γεωλογικό γεγονός ικανό να διαμορφώσει εκ νέου τεράστιες περιοχές του βυθού. Οι ίδιες προσεγγίσεις έχουν οδηγήσει στην εκτίμηση ότι, σε ορισμένα στάδια, η στάθμη της Μεσογείου θα μπορούσε να αυξάνεται με ρυθμούς που έφταναν έως και 10 μέτρα την ημέρα. Η επιστημονική μελέτη του CSIC έχει εξετάσει επίσης ενδείξεις που θα μπορούσαν να αποτελούν αποτυπώματα της μεγάλης πλημμύρας σε διαφορετικά σημεία της Μεσογείου.

 

Τα ίχνη της πλημμύρας κάτω από τη θάλασσα

Οι ερευνητές έχουν αναζητήσει στοιχεία όχι μόνο στην περιοχή του Γιβραλτάρ αλλά και βαθύτερα στη Μεσόγειο. Στη Θάλασσα του Αλμποράν έχουν εντοπιστεί γεωλογικοί σχηματισμοί που έχουν ερμηνευθεί ως πιθανά κατάλοιπα της τεράστιας ροής, ενώ στην περιοχή του Ιονίου έχουν εντοπιστεί μεγάλες συσσωρεύσεις ιζημάτων που θα μπορούσαν να συνδέονται με τη μεταφορά υλικού από τη μεγα-πλημμύρα. Ένα ακόμη σημαντικό εύρημα ήρθε από τη Σικελία. Μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2024 κατέγραψε εκατοντάδες διαβρωτικές δομές, καθώς και ένα μεγάλο κανάλι που συνδέεται με το υποθαλάσσιο φαράγγι Noto, στοιχεία που οι ερευνητές θεωρούν συμβατά με τη δράση μιας καταστροφικής πλημμύρας.

Εδώ βρίσκεται ένα από τα σημαντικότερα επιστημονικά ερωτήματα. Η λεγόμενη Μεσσήνια κρίση αλατότητας είναι αποδεδειγμένο γεωλογικό γεγονός, όμως η ακριβής έκταση της αποξήρανσης της Μεσογείου και ο τρόπος με τον οποίο επανασυνδέθηκε με τον Ατλαντικό εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο επιστημονικής συζήτησης. Η υπόθεση της καταστροφικής επαναπλήρωσης μέσω μιας μεγα-πλημμύρας έχει ισχυρά γεωλογικά στοιχεία, αλλά υπάρχουν και μελέτες που προτείνουν ότι η επικοινωνία Ατλαντικού και Μεσογείου μπορεί να ήταν πιο σύνθετη και να είχε αρχίσει νωρίτερα από το τέλος της κρίσης. Έτσι, οι επιστήμονες συνεχίζουν να εξετάζουν τα ιζήματα και τις γεωλογικές δομές στον βυθό, αναζητώντας περισσότερα στοιχεία που θα αποσαφηνίσουν πώς ακριβώς εξελίχθηκε η διαδικασία.

Μια αλλαγή που χρειάστηκε εκατομμύρια χρόνια για να γίνει

Η Ζάγκλεια Μεγα-πλημμύρα αποτελεί ένα από τα πιο εντυπωσιακά παραδείγματα του τρόπου με τον οποίο το νερό μπορεί να λειτουργήσει ως γεωλογική δύναμη. Δεν πρόκειται για ένα γεγονός που μπορεί να συγκριθεί με τις σύγχρονες πλημμύρες ως προς την κλίμακα. Εξελίχθηκε σε γεωλογικό χρόνο και άφησε πίσω της ίχνη που οι επιστήμονες προσπαθούν ακόμη να αποκωδικοποιήσουν.

Περισσότερα από πέντε εκατομμύρια χρόνια αργότερα, τα ίχνη της συγκεκριμένης διαδικασίας παραμένουν αποτυπωμένα στον βυθό της Μεσογείου και στις γύρω γεωλογικές δομές.

ΤΙ ΔΙΑΒΑΖΕΤΑΙ

Φόρτωση BOLM...