Ένας μεγιστάνας έχτισε δύο φράγματα για να ηλεκτροδοτήσει αμερικανική πόλη και «απέκλεισε» τους σολομούς για έναν αιώνα: Η κατεδάφισή τους έφερε την επιστροφή τους
- Τα φράγματα απέκοψαν τον σολομό από τις περιοχές αναπαραγωγής του
- Η απόφαση για την αποκατάσταση του ποταμού
- Ο σολομός επέστρεψε στον Έλγουα
Ο ποταμός Έλγουα, στην Ολυμπιακή Χερσόνησο της πολιτείας Ουάσινγκτον, έχει μήκος μόλις 45 μίλια, όμως κάποτε φιλοξενούσε μερικές από τις μεγαλύτερες μεταναστευτικές διαδρομές σολομού εκτός Αλάσκας.
Η κατάσταση άλλαξε πριν από περισσότερο από έναν αιώνα, όταν ο Καναδός επιχειρηματίας Τόμας Άλντγουελ έλαβε άδεια για την κατασκευή του πρώτου από τα δύο υδροηλεκτρικά φράγματα του ποταμού, με στόχο την παροχή ηλεκτρικής ενέργειας στην αναπτυσσόμενη τότε πόλη του Πορτ Άντζελες.
Τα φράγματα απέκοψαν τον σολομό από τις περιοχές αναπαραγωγής του
Η κατασκευή των φραγμάτων εμπόδισε τον σολομό και άλλα ανάδρομα ψάρια, τα οποία μετακινούνται μεταξύ γλυκού και θαλασσινού νερού κατά τη διάρκεια του κύκλου ζωής τους, να φτάσουν στις περιοχές όπου αναπαράγονταν. Το πρώτο φράγμα, το Elwha Dam, άρχισε να κατασκευάζεται το 1910 και τέθηκε σε λειτουργία τρία χρόνια αργότερα. Το 1927 κατασκευάστηκε το δεύτερο, το Glines Canyon Dam, περίπου οκτώ μίλια πιο πάνω στον ποταμό.
Παρότι τα υδροηλεκτρικά έργα συνέβαλαν στην ανάπτυξη της τοπικής οικονομίας, δεν διέθεταν περάσματα για τα ψάρια. Ως αποτέλεσμα, ο διαθέσιμος βιότοπος για τα μεταναστευτικά ψάρια περιορίστηκε δραματικά. Ο σολομός μπορούσε πλέον να κινηθεί μόλις περίπου πέντε μίλια από τις εκβολές του ποταμού. Παράλληλα, τα φράγματα συγκρατούσαν τεράστιες ποσότητες ιζημάτων, προκαλώντας διάβρωση των όχθεων και υποβάθμιση των περιοχών αναπαραγωγής κατάντη. Οι πληθυσμοί των ψαριών μειώθηκαν δραματικά, γεγονός που είχε ιδιαίτερη οικονομική και πνευματική σημασία για τη φυλή Klallam του Κάτω Έλγουα.
Changes are nothing short of breathtaking at the mouth of the Elwha River, Washington state’s newest sandy beach: https://t.co/rAwlUO99im pic.twitter.com/MzUtJrLcyc
— The Seattle Times (@seattletimes) February 13, 2017
Η απόφαση για την αποκατάσταση του ποταμού
Το 1992, το Κογκρέσο των ΗΠΑ ενέκρινε τον νόμο για την αποκατάσταση του οικοσυστήματος και της αλιείας του ποταμού Έλγουα. Ο νόμος έδωσε στον υπουργό Εσωτερικών τη δυνατότητα να αποκτήσει τα δύο φράγματα και να λάβει τα απαραίτητα μέτρα για την πλήρη αποκατάσταση του ποταμού και των πληθυσμών των ανάδρομων ψαριών. Το 2011 ξεκίνησε η κατεδάφιση των δύο φραγμάτων, σε ένα έργο που χαρακτηρίστηκε ως το μεγαλύτερο εγχείρημα απομάκρυνσης φραγμάτων αυτού του είδους παγκοσμίως. Οι εργασίες ολοκληρώθηκαν το 2013.
Κατά τη διάρκεια της απομάκρυνσης των φραγμάτων απελευθερώθηκαν περίπου 18,3 εκατομμύρια κυβικά μέτρα ιζήματος. Η αλλαγή ήταν ιδιαίτερα εμφανής στις εκβολές του Έλγουα. Μέσα σε λίγα χρόνια, η περιοχή μεταμορφώθηκε με τον σχηματισμό μιας νέας αμμώδους παραλίας. Στις περιοχές όπου βρίσκονταν προηγουμένως οι ταμιευτήρες, συνεργεία αποκατάστασης φύτεψαν δεκάδες χιλιάδες φυτά αυτόχθονων ειδών για τη σταθεροποίηση του εδάφους και διέσπειραν χιλιάδες κιλά σπόρων. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν εργασίες για να περιοριστεί η εγκατάσταση χωροκατακτητικών ειδών στη λεκάνη απορροής.
How it started, how it's going -- Mills reservoir (ex-lake) on the Elwha river during dam removal in 2013 and now in 2022 pic.twitter.com/xzIfzK2ozD
— Dr. Chhaya Werner (@chhayawerner) July 1, 2022
Ο σολομός επέστρεψε στον Έλγουα
Η απομάκρυνση των φραγμάτων επέτρεψε και πάλι στα μεταναστευτικά ψάρια να κινηθούν προς περιοχές που ήταν αποκλεισμένες για περίπου έναν αιώνα. Σύμφωνα με τον μη κερδοσκοπικό οργανισμό Homegrown National Park, τα δεδομένα δείχνουν σημαντική ανάκαμψη του οικοσυστήματος.
Chinook #salmon are returning higher and farther into the Elwha River https://t.co/jJvWiQtJDj pic.twitter.com/1ldIYIUGfo
— Raincoast Conservation Foundation (@Raincoast) July 5, 2017
Η επιστροφή των διαφορετικών ειδών σολομού σημαίνει ότι ένα σημαντικό μέρος των θρεπτικών συστατικών που μεταφέρει ο σολομός από τον Ειρηνικό Ωκεανό μπορεί και πάλι να εισέρχεται στο οικοσύστημα του ποταμού. Ο Έλγουα αποτελεί έτσι χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η απομάκρυνση παρωχημένων φραγμάτων μπορεί να αλλάξει ένα ποτάμιο οικοσύστημα και να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για την ανάκαμψη των φυσικών πληθυσμών.