«Νησί σκουπιδιών» στον Ειρηνικό: Η τεράστια ζώνη πλαστικών 1,6 εκατ. km² είναι σχεδόν 200 φορές η Κρήτη

• Τρισεκατομμύρια κομμάτια πλαστικού
• Απειλή για τα θαλάσσια ζώα
• Ο καθαρισμός δεν αρκεί

Η λεγόμενη Great Pacific Garbage Patch στον βόρειο Ειρηνικό δεν είναι ένα συμπαγές νησί από σκουπίδια. Πρόκειται για μια τεράστια, μεταβαλλόμενη περιοχή όπου συγκεντρώνονται πλαστικά απορρίμματα, δίχτυα, σχοινιά, σημαδούρες και μικροπλαστικά.

Η έκτασή της εκτιμάται σε περίπου 1,6 εκατ. τετραγωνικά χιλιόμετρα, τα όρια της ζώνης, ωστόσο, δεν είναι σταθερά. Οι άνεμοι και τα θαλάσσια ρεύματα μετακινούν συνεχώς τα πλαστικά, με αποτέλεσμα η πυκνότητα των απορριμμάτων να διαφέρει σημαντικά από σημείο σε σημείο.

Τρισεκατομμύρια κομμάτια πλαστικού

Μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2018 στο Scientific Reports βασίστηκε σε 652 επιφανειακές δειγματοληψίες από πλοία, αεροφωτογραφίες και μοντέλα θαλάσσιας κυκλοφορίας. Οι ερευνητές εκτίμησαν ότι στην περιοχή υπάρχουν περίπου 1,8 τρισεκατομμύρια κομμάτια πλαστικού, συνολικής μάζας περίπου 79.000 τόνων. Τα μικροπλαστικά, μεγέθους 0,5 έως 5 χιλιοστών, αποτελούν περίπου το 94% των τεμαχίων, αλλά μόλις το 8% της μάζας. Αντίθετα, τα μεγαλύτερα αντικείμενα συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο μέρος του βάρους.

Τα εγκαταλελειμμένα, χαμένα ή απορριφθέντα αλιευτικά εργαλεία έχουν ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο. Η μελέτη του 2018 εκτίμησε ότι τα δίχτυα αντιστοιχούν τουλάχιστον στο 46% της συνολικής μάζας των πλαστικών στην περιοχή. Έρευνα του 2022, που εξέτασε αντικείμενα μεγαλύτερα των 5 εκατοστών, υπολόγισε ότι το 75%-86% της μάζας αυτής της κατηγορίας μπορεί να συνδέεται με αλιευτικά εργαλεία. Παράλληλα, συσκευασίες, καπάκια και άλλα απορρίμματα από την ξηρά καταλήγουν στον ωκεανό μέσω ποταμών, απορροών και παράκτιων δραστηριοτήτων.

Απειλή για τα θαλάσσια ζώα

Τα πλαστικά μπορούν να καταποθούν από θαλάσσια ζώα που τα μπερδεύουν με τροφή, ενώ δίχτυα και σχοινιά μπορούν να παγιδεύσουν χελώνες, ψάρια, πτηνά και θαλάσσια θηλαστικά. Τα χαμένα αλιευτικά εργαλεία συνεχίζουν σε ορισμένες περιπτώσεις να παγιδεύουν ζώα χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση, φαινόμενο γνωστό ως «ghost fishing». Επιπλέον, η διάσπαση των πλαστικών σε μικρότερα κομμάτια δεν σημαίνει ότι εξαφανίζονται.

Τα μικροπλαστικά μπορούν να μετακινηθούν σε διαφορετικά βάθη και να γίνουν ακόμη δυσκολότερα στον εντοπισμό και την απομάκρυνσή τους. Η περιοχή βρίσκεται στο σύστημα κυκλοφορίας του Βόρειου Ειρηνικού, όπου οι άνεμοι και τα θαλάσσια ρεύματα ευνοούν τη συγκέντρωση επιπλεόντων υλικών. Η θέση και η πυκνότητα των πλαστικών μεταβάλλονται ανάλογα με τις εποχές, τον καιρό και τις κινήσεις του ωκεανού. Γι' αυτό και τα 1,6 εκατ. km² δεν αποτελούν σταθερά όρια μιας «νησίδας», αλλά εκτίμηση μιας ευρύτερης ζώνης συγκέντρωσης.

Ο καθαρισμός δεν αρκεί

Πλωτά συστήματα χρησιμοποιούνται για τη συγκέντρωση μεγαλύτερων απορριμμάτων και την απομάκρυνσή τους με πλοία. Μεταξύ Αυγούστου 2021 και Νοεμβρίου 2024 καταγράφηκε η απομάκρυνση 372,7 τόνων σε 72 περιόδους συλλογής που χρησιμοποιήθηκαν για την αξιολόγηση των επιχειρήσεων.

Ωστόσο, τα συστήματα αυτά δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν το σύνολο των μικροπλαστικών και πρέπει να λειτουργούν με τρόπο που περιορίζει τις επιπτώσεις στη θαλάσσια ζωή. Η αντιμετώπιση του προβλήματος απαιτεί επομένως και καθαρισμό του υπάρχοντος πλαστικού και περιορισμό των νέων απορριμμάτων που καταλήγουν στον ωκεανό. Χωρίς μείωση των νέων εισροών, η απομάκρυνση των ήδη συσσωρευμένων πλαστικών έχει περιορισμένη αποτελεσματικότητα.

ΤΙ ΔΙΑΒΑΖΕΤΑΙ

• Ολονύχτια μάχη με τις φλόγες στη Σκύρο, πλημμύρες στη Μάνη: Δύσκολη νύχτα σε δύο διαφορετικά μέτωπα
• Πριν από 64 χρόνια ήταν μια άγονη έκταση: Σήμερα έχει μετατραπεί σε ένα από τα μεγαλύτερα τεχνητά δάση του κόσμου
• Ξεκίνησε το 1998 και βρίσκεται ακόμη στον δρόμο: Η διαδρομή του ανθρώπου που αρνείται να πάρει μεταφορικό μέσο