Βρέθηκε η αρχαιότερη ρωμαϊκή βιβλιοθήκη της Ιβηρικής: Κρυβόταν σε έπαυλη του 4ου αιώνα
- Για χρόνια θεωρούνταν πιθανό Μιθραίο
- Αψίδα και βάθρο ενισχύουν την ερμηνεία
- Δεν σώθηκαν τα βιβλία, διασώθηκε όμως ο χώρος
Μια ρωμαϊκή βιβλιοθήκη που εντοπίστηκε στη Villa Romana de Fuente Álamo, στο Puente Genil της ισπανικής επαρχίας Κόρδοβα, ενδέχεται να είναι η αρχαιότερη τεκμηριωμένη βιβλιοθήκη του είδους της στην Ιβηρική Χερσόνησο.
Η νέα ερμηνεία προέκυψε από την επανεξέταση ενός χώρου του συγκροτήματος, ο οποίος αναδιαμορφώθηκε περίπου τον 4ο αιώνα μ.Χ. και για χρόνια είχε συνδεθεί με διαφορετική χρήση. Ο συνδυασμός των αρχιτεκτονικών στοιχείων δείχνει πλέον έναν χώρο που πιθανότατα προοριζόταν για ανάγνωση, μελέτη και αποθήκευση έργων.
Για χρόνια θεωρούνταν πιθανό Μιθραίο
Ο χώρος που εξετάστηκε είναι γνωστός ως Αίθουσα 10 της ρωμαϊκής έπαυλης. Πριν από τη νέα μελέτη, οι αρχαιολόγοι είχαν εξετάσει το ενδεχόμενο να είχε λειτουργήσει ως Μιθραίο, δηλαδή ως χώρος που συνδεόταν με τη λατρεία του θεού Μίθρα. Η νέα έρευνα επικεντρώθηκε στη σχέση μεταξύ των διαφορετικών αρχιτεκτονικών στοιχείων και όχι στην εξέταση κάθε κατασκευής ξεχωριστά.
Μεταξύ των χαρακτηριστικών της αίθουσας περιλαμβάνονται ορθογώνιες και ημικυκλικές κόγχες, αψίδα, βάθρο και βοηθητικοί χώροι. Οι ορθογώνιες κόγχες θεωρείται ότι ενδέχεται να χρησίμευαν για την τοποθέτηση κατασκευών αποθήκευσης. Τα έπιπλα όπου φυλάσσονταν βιβλία και άλλα γραπτά υλικά ήταν συχνά ξύλινα, με αποτέλεσμα να μην έχουν διασωθεί. Έτσι, η απουσία ραφιών δεν αποκλείει τη χρήση του χώρου ως βιβλιοθήκης, καθώς η αρχιτεκτονική του μπορεί να αποκαλύψει τον τρόπο με τον οποίο ήταν οργανωμένος.
Αψίδα και βάθρο ενισχύουν την ερμηνεία
Η αψίδα αποτελεί ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο της ανάλυσης, τέτοιες κατασκευές μπορούσαν να οργανώνουν οπτικά έναν χώρο και να αναδεικνύουν συγκεκριμένα σημεία του. Το βάθρο ενισχύει επίσης την ερμηνεία ότι ο χώρος δεν χρησιμοποιούνταν αποκλειστικά για αποθήκευση. Ο συνδυασμός των χώρων φύλαξης με αρχιτεκτονικά τονισμένα σημεία παραπέμπει και σε δραστηριότητες όπως η ανάγνωση, η μελέτη και η παρουσίαση γνώσεων.
Η βιβλιοθήκη της Fuente Álamo δεν φαίνεται να ήταν μια μεγάλη δημόσια βιβλιοθήκη ανοιχτή στον πληθυσμό. Τα στοιχεία δείχνουν έναν ιδιωτικό χώρο μέσα σε έπαυλη που ανήκε σε επιφανή ρωμαϊκή οικογένεια. Η βιβλιοθήκη πιθανότατα αποτελούσε μέρος της κατοικίας και μπορούσε να χρησιμοποιείται για ανάγνωση, μελέτη, αποθήκευση έργων και επίδειξη πνευματικού κύρους. Η ύπαρξη ενός τέτοιου χώρου δείχνει επίσης ότι η κατοχή βιβλίων και η ενασχόληση με τη γραπτή κουλτούρα είχαν ιδιαίτερη συμβολική αξία για τις εύπορες οικογένειες. Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της νέας έρευνας αφορά τη χρονολόγηση. Σύμφωνα με τη μελέτη, ο χώρος αναδιαμορφώθηκε περίπου τον 4ο αιώνα μ.Χ. ώστε να λειτουργεί ως βιβλιοθήκη, διορθώνοντας προηγούμενες εκτιμήσεις που τον τοποθετούσαν σε πολύ παλαιότερη περίοδο. Η αλλαγή αυτή μεταφέρει τη χρήση της αίθουσας αρκετούς αιώνες αργότερα και συνδέει τη βιβλιοθήκη με τη ζωή των ρωμαϊκών ελίτ κατά την Ύστερη Αρχαιότητα.
Δεν σώθηκαν τα βιβλία, διασώθηκε όμως ο χώρος
Οι αρχαίες βιβλιοθήκες αποτελούν ιδιαίτερη πρόκληση για τους αρχαιολόγους, καθώς πολλά από τα στοιχεία τους ήταν κατασκευασμένα από φθαρτά υλικά. Το ξύλο, ο πάπυρος και άλλα υλικά που χρησιμοποιούνταν για την αποθήκευση και τη γραφή σπάνια διατηρούνται για αιώνες. Στη Fuente Álamo δεν έχει διασωθεί η συλλογή των βιβλίων ούτε τα αρχικά ράφια. Ωστόσο, η αρχιτεκτονική του χώρου έχει διατηρηθεί αρκετά ώστε να αποκαλύπτει στοιχεία συμβατά με τη λειτουργία μιας βιβλιοθήκης. Η ανακάλυψη μπορεί να συγκριθεί με τη γνωστή Villa dei Pisoni στο Herculaneum, όπου η έκρηξη του Βεζούβιου συνέβαλε στη διατήρηση μεγάλου αριθμού παπύρων. Στη Fuente Álamo η κατάσταση είναι διαφορετική. Τα βιβλία δεν διασώθηκαν, όμως έχει διατηρηθεί καλύτερα η αρχιτεκτονική που συνδεόταν με την αποθήκευση και τη χρήση τους.
Οι ερευνητές θεωρούν τη βιβλιοθήκη της Fuente Álamo την αρχαιότερη τεκμηριωμένη ρωμαϊκή βιβλιοθήκη στην Ιβηρική Χερσόνησο. Η σημασία της ανακάλυψης δεν αφορά μόνο την ηλικία της, αλλά και το γεγονός ότι η λειτουργία του χώρου μπορεί να αναγνωριστεί αρχιτεκτονικά, παρά την απουσία της αρχικής συλλογής βιβλίων. Οι κόγχες, η αψίδα, το βάθρο και οι βοηθητικοί χώροι προσφέρουν στους αρχαιολόγους στοιχεία που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την επανεξέταση παρόμοιων χώρων σε άλλες ρωμαϊκές επαύλεις. Η Villa Romana de Fuente Álamo είχε ήδη προσφέρει στοιχεία για τη ζωή των κοινωνικά προνομιούχων κατοίκων της. Η αναγνώριση της βιβλιοθήκης προσθέτει μια ακόμη διάσταση στην εικόνα της έπαυλης. Ο χώρος δείχνει ότι η ανάγνωση, η μελέτη και η πνευματική καλλιέργεια μπορούσαν να αποτελούν μέρος της καθημερινότητας των ρωμαϊκών ελίτ, ακόμη και σε αγροτικές κατοικίες.
- Χώρα προσφέρει «χρυσά διαβατήρια» 80.000 ευρώ για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής: Πάνω από 85 προορισμοί χωρίς βίζα
- Κίνα: Σήκωσαν τσιμεντένιο μπλοκ 1.540 τόνων για νέο λιμενικό έργο – Θα κατασκευαστούν 75 για έως 72 πλοία
- 27χρονη μετακόμισε σε χωριό εννέα κατοίκων: «Ο μηνιαίος λογαριασμός για τα ψώνια είναι περίπου 50€»
