«Αχρηστοκρατία»: Η συνέντευξη του Ιωαννίδη για τις παθογένειες της Ελλάδας που άξιζε να ακουστεί περισσότερο
- Η λέξη που συμπύκνωσε την κριτική του
- Το πραγματικό κόστος δεν μετριέται μόνο σε αριθμούς
- Αυστηρή η διάγνωση, αλλά όχι χωρίς ελπίδα
Ο Ιωάννης Π.Α. Ιωαννίδης δεν χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις. Καθηγητής Παθολογίας, Επιδημιολογίας, Πληθυσμιακής Υγείας και Επιστήμης Δεδομένων στο Πανεπιστήμιο Στάνφορντ, διευθυντής του Κέντρου Καινοτομίας Μετα-έρευνας (METRICS) και κάτοχος της έδρας George E. and Lucy Becker, συγκαταλέγεται εδώ και χρόνια ανάμεσα στους επιστήμονες με τη μεγαλύτερη επιρροή παγκοσμίως. Αρκεί κάποιος να σκεφτεί ότι το έργο του έχει συγκεντρώσει περισσότερες από 725.000 επιστημονικές αναφορές, αριθμός που τον κατατάσσει διαχρονικά ανάμεσα στους έξι πιο πολυαναφερόμενους εν ζωή επιστήμονες στον κόσμο.
Η πρόσφατη εμφάνισή του στις «Αντιθέσεις» του ΚΡΗΤΗ TV δεν έτυχε της προβολής που της έπρεπε, γεγονός οξύμωρο αν σκεφτεί κανείς ότι για σχεδόν τρεις ώρες, ο κ. Ιωαννίδης επιχείρησε να περιγράψει την Ελλάδα όχι μέσα από πολιτικά συνθήματα ή εύκολες διαπιστώσεις, αλλά μέσα από αριθμούς, διεθνείς συγκρίσεις και τη δική του ανάγνωση των χρόνιων παθογενειών της χώρας.
Η λέξη που συμπύκνωσε την κριτική του
Από όλες τις τοποθετήσεις του, μία λέξη ήταν αρκετή για να κυριαρχήσει στη δημόσια συζήτηση: «αχρηστοκρατία». Με αυτόν τον όρο ο Ιωαννίδης περιέγραψε ένα σύστημα που δεν επιβραβεύει την ικανότητα και την προσπάθεια, αλλά συχνά ευνοεί τη μετριότητα, τις προσωπικές διασυνδέσεις και την κομματική ή οικογενειακή επιρροή. Μάλιστα, συνέδεσε την αχρηστοκρατία με την ευνοιοκρατία, την οικογενειοκρατία, την κλεπτοκρατία και τη μετριοκρατία, παρουσιάζοντάς τες ως διαφορετικές όψεις του ίδιου προβλήματος.
Η κριτική του, ωστόσο, δεν περιορίστηκε σε μια γενική καταγγελία για το πολιτικό σύστημα. Αντίθετα, επιχείρησε να εξηγήσει πώς αυτές οι παθογένειες επηρεάζουν σχεδόν κάθε πτυχή της καθημερινότητας, από τη δημόσια διοίκηση και την υγεία μέχρι την εκπαίδευση, την οικονομία και την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς.
Το πραγματικό κόστος δεν μετριέται μόνο σε αριθμούς
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της συνέντευξης ήταν ότι ο Ιωαννίδης δεν στάθηκε αποκλειστικά στους οικονομικούς δείκτες. Το μεγαλύτερο κόστος για την Ελλάδα, όπως υποστήριξε, είναι η απώλεια ανθρώπινου κεφαλαίου.
Η φυγή χιλιάδων νέων επιστημόνων και επαγγελματιών στο εξωτερικό, το γνωστό πλέον brain drain, δεν αποτελεί μόνο συνέπεια της οικονομικής κρίσης. Είναι, σύμφωνα με τον ίδιο, αποτέλεσμα ενός περιβάλλοντος που συχνά απογοητεύει όσους θέλουν να εξελιχθούν με αξιοκρατικούς όρους. Όταν οι καλύτεροι αισθάνονται ότι οι δυνατότητές τους αναγνωρίζονται περισσότερο εκτός Ελλάδας παρά μέσα σε αυτήν, η χώρα χάνει ίσως το σημαντικότερο συγκριτικό της πλεονέκτημα.
Στην ίδια λογική ενέταξε και την κριτική του για το δημογραφικό, το οποίο χαρακτήρισε μία από τις μεγαλύτερες απειλές για το μέλλον της Ελλάδας. Οι λιγότερες γεννήσεις, η γήρανση του πληθυσμού και η μετανάστευση νέων ανθρώπων, όπως επισήμανε, δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα που δύσκολα μπορεί να αναστραφεί χωρίς ουσιαστικές πολιτικές.
Σημαντικό μέρος της συζήτησης αφιερώθηκε και στη δημόσια υγεία. Ο Ιωαννίδης αναφέρθηκε στις πιέσεις που δέχεται το Εθνικό Σύστημα Υγείας, στην αυξημένη οικονομική συμμετοχή των πολιτών στις δαπάνες περίθαλψης, αλλά και σε φαινόμενα όπως η πολυφαρμακία, οι υπερβολικές διαγνωστικές εξετάσεις και το ιδιαίτερα υψηλό ποσοστό καισαρικών τομών στη χώρα. Αντίστοιχα, για την ανώτατη εκπαίδευση υποστήριξε ότι η γραφειοκρατία και η περιορισμένη επένδυση στην έρευνα δεν επιτρέπουν στα ελληνικά πανεπιστήμια να αξιοποιήσουν πλήρως το δυναμικό τους.
Αυστηρή η διάγνωση, αλλά όχι χωρίς ελπίδα
Παρά την αυστηρότητα της κριτικής του, ωστόσο, ο Ιωαννίδης δεν έδωσε την εικόνα μιας χώρας καταδικασμένης. Αντίθετα, υποστήριξε ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να διαθέτει ένα εξαιρετικό ανθρώπινο κεφάλαιο, επιστήμονες, ερευνητές και νέους ανθρώπους με δυνατότητες που διακρίνονται σε ολόκληρο τον κόσμο.
Η ανατροπή, όπως λέει, της σημερινής κατάστασης δεν προϋποθέτει κάποιο θαύμα, αλλά μια διαφορετική νοοτροπία. Περισσότερη αξιοκρατία, ισχυρότερους θεσμούς, πραγματική λογοδοσία, επένδυση στην παιδεία και στην έρευνα, καθώς και ουσιαστική σύνδεση με τον ελληνισμό της διασποράς. Μόνο έτσι, όπως άφησε να εννοηθεί, μπορεί να περιοριστεί η διαρροή ανθρώπινου δυναμικού και να δημιουργηθούν συνθήκες που θα επιτρέψουν στη χώρα να αξιοποιήσει τα δικά της συγκριτικά πλεονεκτήματα.
Κάντε ένα δώρο στον εαυτό σας παρακολουθώντας την συνέντευξη:
