Έκθεση της ΕΕ: Η κοκαΐνη σε ιστορικά υψηλά επίπεδα στην Ευρώπη ενώ αυξάνεται η πίεση στη νικοτίνη
- Η κοκαΐνη σε επίπεδα-ρεκόρ παγκοσμίως
- Παράνομο εμπόριο καπνού: μια διαρκής πρόκληση για την Ευρωπαϊκή Ένωση
- Η ΕΕ εστιάζει στα νέα προϊόντα νικοτίνης
Η Ευρώπη εισέρχεται σε μια νέα φάση της πολιτικής της για τη δημόσια υγεία με την αναθεώρηση της Οδηγίας για τα Προϊόντα Καπνού (TPD), του νομοθετικού πλαισίου που ρυθμίζει τα συμβατικά τσιγάρα, τα ηλεκτρονικά τσιγάρα και τις νέες μορφές κατανάλωσης νικοτίνης. Στόχος των Βρυξελλών είναι η ενίσχυση των ελέγχων, ιδιαίτερα στα νεότερα προϊόντα νικοτίνης.
Την ίδια στιγμή, ωστόσο, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη και μια άλλη πρόκληση. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Έκθεση για τα Ναρκωτικά 2026 της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Ναρκωτικών (EUDA), η αγορά παράνομων ουσιών συνεχίζει να αναπτύσσεται, με την κοκαΐνη να καταγράφει αυξημένη διαθεσιμότητα και να εδραιώνεται ως η δεύτερη πιο διαδεδομένη παράνομη ουσία στην Ευρωπαϊκή Ένωση μετά την κάνναβη.
Η κοκαΐνη σε επίπεδα-ρεκόρ παγκοσμίως
Η έκθεση της EUDA περιγράφει μια αγορά ναρκωτικών που γίνεται ολοένα πιο πολύπλοκη, με μεγαλύτερη ποικιλία ουσιών, αυξημένη ισχύ των προϊόντων και πιο εξελιγμένα δίκτυα διακίνησης.
Παράλληλα, στοιχεία της έκθεσης δείχνουν ότι η παγκόσμια παραγωγή κοκαΐνης παραμένει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Η αυξημένη παραγωγή, σε συνδυασμό με τις πιο αποτελεσματικές οδούς διακίνησης, έχει συμβάλει στη μεγαλύτερη διαθεσιμότητα της ουσίας στην ευρωπαϊκή αγορά. Η EUDA επισημαίνει ότι η αυξημένη διαθεσιμότητα της κοκαΐνης συνδέεται με σοβαρές επιπτώσεις στη δημόσια υγεία, την ασφάλεια και τη δράση του οργανωμένου εγκλήματος σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Τα στοιχεία της EUDA για την κοκαΐνη:
- Περίπου 2,5 εκατομμύρια νέοι ηλικίας 15 έως 34 ετών στην Ευρωπαϊκή Ένωση έκαναν χρήση κοκαΐνης κατά το τελευταίο έτος.
- Η κοκαΐνη ήταν η δεύτερη συχνότερη ουσία μεταξύ όσων εντάχθηκαν για πρώτη φορά σε εξειδικευμένα προγράμματα θεραπείας εξαρτήσεων το 2023.
- Περίπου 37.000 άτομα που ξεκίνησαν θεραπεία ανέφεραν την κοκαΐνη ως κύρια ουσία χρήσης, αριθμός που αντιστοιχεί στο 25% όλων των νέων εισαγωγών.
- Η μέση χρονική περίοδος μεταξύ της πρώτης χρήσης κοκαΐνης και της εισόδου σε θεραπεία ανέρχεται στα 14 έτη.
- Το 2024 καταγράφηκαν 11.400 νέες εισαγωγές σε θεραπευτικά προγράμματα που σχετίζονταν με τη χρήση crack, έναντι 9.900 το 2023.
- Σε 20 ευρωπαϊκές χώρες που παρείχαν συγκρίσιμα στοιχεία, η κοκαΐνη συνδέθηκε με 1.133 θανάτους που σχετίζονταν με ναρκωτικά το 2024, αντιπροσωπεύοντας το 27% του συνόλου.
Σύμφωνα με την έκθεση, οι περισσότεροι θάνατοι που συνδέονται με την κοκαΐνη αφορούν ταυτόχρονη χρήση και άλλων ψυχοδραστικών ουσιών.
Παράνομο εμπόριο καπνού: μια διαρκής πρόκληση για την Ευρωπαϊκή Ένωση
Η ανάπτυξη της παράνομης αγοράς δεν αφορά μόνο τα ναρκωτικά. Ευρωπαϊκοί οργανισμοί, όπως η European Anti-Fraud Office και η Europol, έχουν επανειλημμένα επισημάνει ότι το λαθρεμπόριο και η παράνομη παραγωγή καπνικών προϊόντων εξακολουθούν να αποτελούν σημαντική πρόκληση για τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές αρχές, τα παράνομα δίκτυα εκμεταλλεύονται τις διασυνοριακές διαδρομές διακίνησης, ενώ τα τελευταία χρόνια έχει καταγραφεί η λειτουργία παράνομων μονάδων παραγωγής καπνικών προϊόντων εντός της ΕΕ. Η εξέλιξη αυτή δυσχεραίνει τον εντοπισμό και την καταπολέμηση των κυκλωμάτων και απαιτεί ενισχυμένη συνεργασία μεταξύ των εθνικών αρχών και των ευρωπαϊκών υπηρεσιών επιβολής του νόμου.
Η ΕΕ εστιάζει στα νέα προϊόντα νικοτίνης
Παράλληλα με την αντιμετώπιση του παράνομου εμπορίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει την προσαρμογή του νομοθετικού πλαισίου για τα προϊόντα καπνού και νικοτίνης στις νέες συνθήκες της αγοράς.
Στην αξιολόγηση που δημοσίευσε το 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρει ότι οι ισχύοντες κανόνες συνέβαλαν σημαντικά στη μείωση του καπνίσματος και των θανάτων που σχετίζονται με τον καπνό σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ωστόσο, επισημαίνει ότι η ταχεία ανάπτυξη προϊόντων όπως τα ηλεκτρονικά τσιγάρα, τα θερμαινόμενα προϊόντα καπνού και τα σακουλάκια νικοτίνης δημιουργεί νέες προκλήσεις για τη δημόσια υγεία.
Η Επιτροπή εκφράζει ιδιαίτερη ανησυχία για την αυξημένη έκθεση των νέων σε προϊόντα νικοτίνης και για τον κίνδυνο ανάπτυξης εξάρτησης, ενώ υπογραμμίζει ότι η διαδικτυακή προώθηση των προϊόντων αυτών αποτελεί έναν τομέα που απαιτεί μεγαλύτερη εποπτεία. Με βάση τα συμπεράσματα της αξιολόγησης ανακοίνωσε ότι θα προχωρήσει σε μελέτη επιπτώσεων και σε περαιτέρω διαβούλευση με τα κράτη-μέλη και τους εμπλεκόμενους φορείς, με στόχο την αναθεώρηση του ευρωπαϊκού πλαισίου ελέγχου του καπνού και των προϊόντων νικοτίνης εντός του 2026.
