Ένα καφέ «τέρας» 8.000 χλμ. απλώνεται στον Ατλαντικό και οι επιστήμονες λένε ότι ήρθε για να μείνει
Μια τεράστια καφέ «ζώνη» από φύκια, που απλώνεται για χιλιάδες χιλιόμετρα στον τροπικό Ατλαντικό, δεν είναι πια ένα παράξενο φαινόμενο που εμφανίζεται και εξαφανίζεται ανάλογα με τους ανέμους. Οι επιστήμονες πλέον εκτιμούν ότι το Great Atlantic Sargassum Belt έχει γίνει μόνιμο χαρακτηριστικό του ωκεανού, με δική του εσωτερική δυναμική και έναν κύκλο που το βοηθά να συντηρείται.
Το φαινόμενο εμφανίστηκε σε μεγάλη κλίμακα το 2011, όταν ισχυρότεροι άνεμοι και αλλαγές στην ανάμειξη των νερών έφεραν θρεπτικά συστατικά στην επιφάνεια. Αυτό προκάλεσε εκρηκτική ανάπτυξη σαργάσσων, τα οποία άρχισαν να σχηματίζουν τεράστιες πλωτές μάζες ανάμεσα στη δυτική Αφρική, την Καραϊβική και τον Κόλπο του Μεξικού. Σήμερα, όμως, η εικόνα είναι πιο ανησυχητική: το σύστημα δεν μοιάζει να εξαρτάται μόνο από τις αρχικές κλιματικές συνθήκες που το δημιούργησαν.
Ένα οικοσύστημα που ανακυκλώνει τον εαυτό του
Σύμφωνα με νέα διεθνή μελέτη, οι τεράστιες μάζες σαργάσσων λειτουργούν πλέον σαν μικρά πλωτά οικοσυστήματα. Φιλοξενούν οργανισμούς που ανακυκλώνουν θρεπτικά συστατικά, ενώ όταν ένα μέρος των φυκιών αποσυντίθεται, απελευθερώνει ξανά άζωτο και άλλα στοιχεία στο νερό. Αυτά, με τη σειρά τους, τροφοδοτούν την ανάπτυξη νέων φυκιών, δημιουργώντας έναν κύκλο που συνεχίζεται από μόνος του.
Η έκταση του φαινομένου είναι εντυπωσιακή. Η ζώνη μπορεί να φτάσει περίπου τα 8.000 χιλιόμετρα, ενώ η βιομάζα της έχει φτάσει σε δεκάδες εκατομμύρια τόνους. Όσο βρίσκεται στην ανοιχτή θάλασσα, το σάργασσο μπορεί να απορροφά διοξείδιο του άνθρακα μέσω της φωτοσύνθεσης. Όταν όμως ξεβράζεται στις ακτές και σαπίζει, μετατρέπεται σε σοβαρό πρόβλημα για τον τουρισμό, την αλιεία και τη δημόσια υγεία, καθώς η αποσύνθεση παράγει δύσοσμα και τοξικά αέρια, όπως υδρόθειο.
Για χώρες της Καραϊβικής, του Κόλπου του Μεξικού και της δυτικής Αφρικής, το σάργασσο δεν είναι πια απλώς μια εποχική ενόχληση στις παραλίες. Είναι μια μόνιμη κρίση που κοστίζει εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ σε καθαρισμούς, πλήττει ξενοδοχεία, ψαράδες και παραθαλάσσιες κοινότητες, και μέχρι σήμερα αντιμετωπιζόταν κυρίως εκ των υστέρων.
Το σημαντικό νέο, όμως, είναι ότι οι επιστήμονες δείχνουν πως οι μεγάλες ανθίσεις μπορούν πλέον να προβλεφθούν μήνες πριν φτάσουν στις ακτές. Αυτό αλλάζει τη λογική της αντιμετώπισης. Αντί οι χώρες να περιμένουν τα φύκια να σκεπάσουν τις παραλίες, μπορούν να προετοιμάζονται νωρίτερα ή ακόμη και να τα συλλέγουν στην ανοιχτή θάλασσα.
Κάπου εδώ αρχίζει και το μεγάλο ερώτημα. Το σάργασσο είναι μόνο πληγή ή μπορεί να γίνει εργαλείο; Μια ιδέα είναι να συλλέγεται πριν φτάσει στις ακτές και να αξιοποιείται για βιοκαύσιμα ή άλλα υλικά. Μια άλλη είναι να βυθίζεται σε μεγάλα βάθη, ώστε ο άνθρακας που έχει απορροφήσει να μείνει αποθηκευμένος για αιώνες. Η απάντηση δεν είναι απλή. Αλλά το σίγουρο είναι ότι ο Ατλαντικός απέκτησε έναν νέο, τεράστιο «κάτοικο» που δεν φαίνεται να φεύγει σύντομα.
