Πόσες ώρες «δούλευαν» οι προϊστορικοί άνθρωποι; Η ζωή πριν από τα ωράρια και τα γραφεία
- Μόλις 15-20 ώρες την εβδομάδα για την επιβίωση
- Οι προϊστορικοί άνθρωποι είχαν χρόνο για τέχνη και δημιουργία
- Πώς περνούσε μια συνηθισμένη ημέρα
- Ιστορίες, μουσική και κοινωνικές σχέσεις γύρω από τη φωτιά
Αν αύριο κερδίζατε τόσα χρήματα ώστε να μη χρειαστεί να εργαστείτε ξανά, τι θα κάνατε; Κάποιοι θα συνέχιζαν κανονικά τη δουλειά τους, ίσως με λιγότερες υποχρεώσεις, ενώ άλλοι θα εγκατέλειπαν αμέσως το γραφείο για να ταξιδέψουν και να πραγματοποιήσουν όσα ονειρεύονταν. Όπως και να έχει, η εργασία καταλαμβάνει σήμερα ένα μεγάλο μέρος της ζωής μας. Δεν ήταν, όμως, πάντα έτσι.
Πριν από την εμφάνιση της γεωργίας και των σύγχρονων επαγγελμάτων, οι άνθρωποι ζούσαν ως κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες. Πώς περνούσαν, λοιπόν, τις ημέρες τους όταν δεν είχαν ωράρια, μισθούς, υπερωρίες και επαγγελματικές υποχρεώσεις;
Το βίντεο του καναλιού Axen στο YouTube επιχειρεί να ανασυνθέσει την καθημερινότητά τους, παρουσιάζοντας μια εικόνα αρκετά διαφορετική από όσα ίσως φανταζόμαστε.
Μόλις 15-20 ώρες την εβδομάδα για την επιβίωση
Σύμφωνα με το βίντεο, ένας σύγχρονος άνθρωπος μπορεί να αφιερώσει περίπου 90.000 ώρες της ζωής του στην εργασία, δηλαδή σχεδόν το ένα τρίτο του χρόνου που βρίσκεται ξύπνιος.
Αντίθετα, ανθρωπολογικές μελέτες σε κοινωνίες κυνηγών-τροφοσυλλεκτών έχουν δείξει ότι οι βασικές δραστηριότητες για την εξασφάλιση τροφής και την επιβίωση απαιτούσαν περίπου 15 έως 20 ώρες την εβδομάδα. Πρόκειται, δηλαδή, για χρόνο αντίστοιχο με μια σημερινή εργασία μερικής απασχόλησης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι υπόλοιπες ώρες περνούσαν χωρίς δραστηριότητα. Οι άνθρωποι έπρεπε να κατασκευάζουν εργαλεία, να επεξεργάζονται δέρματα, να προετοιμάζουν την τροφή τους και να φροντίζουν τις ανάγκες της κοινότητας. Ωστόσο, δεν είχαν ένα σταθερό καθημερινό πρόγραμμα εργασίας όπως το γνωρίζουμε σήμερα.
Οι προϊστορικοί άνθρωποι είχαν χρόνο για τέχνη και δημιουργία
Τα αρχαιολογικά ευρήματα αποκαλύπτουν ότι οι μακρινοί μας πρόγονοι δεν ασχολούνταν μόνο με την επιβίωση. Δημιουργούσαν έργα τέχνης, κοσμήματα και μουσικά όργανα, δραστηριότητες που απαιτούσαν δεξιοτεχνία, φαντασία και αρκετό χρόνο.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το σπήλαιο Σοβέ, στη νότια Γαλλία, το οποίο ανακαλύφθηκε το 1994. Στο εσωτερικό του εντοπίστηκαν εντυπωσιακές παραστάσεις ζώων, ηλικίας περίπου 30.000 ετών. Άλογα, λιοντάρια και ρινόκεροι απεικονίζονται με λεπτομέρεια, προοπτική και αίσθηση κίνησης. Η δημιουργία τέτοιων έργων απαιτούσε προσεκτική προετοιμασία και πολλές ώρες δουλειάς, με μοναδικό φωτισμό τη φλόγα μιας φωτιάς.
Εξίσου ενδιαφέροντα είναι τα ευρήματα από το σπήλαιο Μπλόμπος στη Νότια Αφρική. Εκεί βρέθηκαν διάτρητα κοχύλια ηλικίας περίπου 75.000 ετών, τα οποία χρησιμοποιούνταν ως χάντρες για την κατασκευή κοσμημάτων. Τα κοχύλια προέρχονταν από περιοχή που απείχε περίπου 20 χιλιόμετρα, ενώ η επεξεργασία τους απαιτούσε εργαλεία και ιδιαίτερη προσοχή.
Στη Γερμανία, επίσης, ανακαλύφθηκε το 2008 ένας αυλός ηλικίας περίπου 40.000 ετών, κατασκευασμένος από οστό γύπα. Διέθετε πέντε οπές για τα δάχτυλα, τοποθετημένες με ακρίβεια, και αποδεικνύει ότι οι άνθρωποι εκείνης της εποχής είχαν ήδη αναπτύξει μουσικές δεξιότητες.
Πώς περνούσε μια συνηθισμένη ημέρα
Το βίντεο του Axen περιγράφει μια πιθανή ημέρα σε έναν προϊστορικό καταυλισμό. Οι άνθρωποι ξυπνούσαν με την ανατολή του ήλιου, φρόντιζαν τη φωτιά και έτρωγαν ό,τι είχε περισσέψει από την προηγούμενη ημέρα, μαζί με καρπούς ή μούρα.
Το πρωινό ήταν και μια ευκαιρία για κοινωνική επαφή. Τα μέλη της ομάδας συζητούσαν και αποφάσιζαν πώς θα οργανώσουν τις δραστηριότητές τους. Το κυνήγι, πάντως, δεν ήταν απαραίτητα καθημερινό. Υπήρχαν ημέρες που οι άνθρωποι παρέμεναν στον καταυλισμό, κατασκευάζοντας ή ακονίζοντας εργαλεία, πλέκοντας καλάθια και επεξεργαζόμενοι δέρματα.
Όταν έβγαιναν για κυνήγι, μπορούσαν να εφαρμόσουν μια τεχνική γνωστή ως «κυνήγι αντοχής». Ακολουθούσαν το θήραμα για αρκετές ώρες, μέχρι εκείνο να εξαντληθεί. Η ικανότητα των ανθρώπων να ιδρώνουν και να ρυθμίζουν τη θερμοκρασία του σώματός τους κατά τη διάρκεια του τρεξίματος αποτελούσε σημαντικό πλεονέκτημα σε αυτή την τακτική.
Μετά την επιστροφή και την προετοιμασία της τροφής, οι βασικές ανάγκες της ημέρας είχαν σε μεγάλο βαθμό καλυφθεί.
Ιστορίες, μουσική και κοινωνικές σχέσεις γύρω από τη φωτιά
Το υπόλοιπο της ημέρας μπορούσε να αφιερωθεί στην ξεκούραση, στις χειροτεχνίες και στην κοινωνική ζωή. Οι άνθρωποι συζητούσαν, αστειεύονταν και διηγούνταν ιστορίες γύρω από τη φωτιά. Μέσα από αυτές τις συναντήσεις μεταδίδονταν γνώσεις, μύθοι και παραδόσεις από τη μία γενιά στην επόμενη.
Οι σχέσεις μέσα στην ομάδα ήταν απαραίτητες για την επιβίωση. Χωρίς χρήματα, γραπτά συμβόλαια ή οργανωμένους θεσμούς, η αλληλοβοήθεια και η εμπιστοσύνη είχαν καθοριστική σημασία. Το να διατηρεί κανείς καλές σχέσεις με τους υπόλοιπους δεν ήταν απλώς ευχάριστο, αλλά μπορούσε να αποδειχθεί κρίσιμο σε περιόδους έλλειψης τροφής ή κινδύνου.
Το βίντεο αναφέρεται ακόμη σε μια διαφορετική συνήθεια ύπνου που έχει μελετήσει ο ιστορικός Ρότζερ Έκιρχ. Σύμφωνα με την έρευνά του, πριν από την ευρεία διάδοση του τεχνητού φωτισμού, σε ορισμένες κοινωνίες οι άνθρωποι κοιμούνταν σε δύο περιόδους: έναν πρώτο ύπνο περίπου τεσσάρων ωρών, ένα διάστημα νυχτερινής εγρήγορσης και στη συνέχεια έναν δεύτερο κύκλο ύπνου.
ΔΙΑΒΑΣΕ ΑΚΟΜΗ:
- Ισπανία: Του αρνήθηκαν τη σύνταξη, προσέφυγε στη Δικαιοσύνη και δικαιώθηκε με 4.738 ευρώ τον μήνα
- Έκλεψαν το τροχόσπιτο ενός αγρότη που ήταν και... δήμαρχος: Η καταδίωξη των 15 χιλιομέτρων και η ζημιά των 25.000 ευρώ
- «Μου κόπηκαν τα πόδια» – «Και πολλών άλλων»: Όταν ο Ανδρέας Παπανδρέου και η Δήμητρα Λιάνη μίλησαν για το νεύμα στο αεροπλάνο και τη σχέση τους