Βρετανία: Βύθισαν 20 κύβους τεχνητού υφάλου στη Βόρεια Θάλασσα για να αναγεννήσουν τους χαμένους

• Οι κύβοι που λειτουργούν ως βάση για έναν νέο ύφαλο
• 60.000 νεαρά στρείδια και 100 τόνοι κελυφών
• Γιατί εξαφανίστηκαν οι ύφαλοι των στρειδιών
• Το πρώτο θετικό αποτέλεσμα: Το 99% των ενήλικων στρειδιών επέζησε

Μια διαφορετική παρέμβαση στον βυθό της Βόρειας Θάλασσας επιχειρεί να αποκαταστήσει ένα οικοσύστημα που κάποτε ήταν ευρέως διαδεδομένο στις ευρωπαϊκές ακτές, αλλά έχει υποστεί δραματική συρρίκνωση. Στις ακτές του Γουίτμπερν, στη βορειοανατολική Αγγλία, ποντίστηκαν 20 ειδικά σχεδιασμένοι κύβοι τεχνητού υφάλου, με στόχο να δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες για την επιστροφή των αυτόχθονων στρειδιών.

Το έργο αποτελεί μέρος του πενταετούς προγράμματος Wild Oyster Project: Tyne and Wear, στο οποίο συμμετέχουν η Ζωολογική Εταιρεία του Λονδίνου (ZSL) και η περιβαλλοντική οργάνωση Groundwork North East & Cumbria. Οι κατασκευές τοποθετήθηκαν τον Οκτώβριο του 2025 και, σύμφωνα με τα νεότερα αποτελέσματα της παρακολούθησης που δημοσιοποιήθηκαν τον Σεπτέμβριο του 2026, τα πρώτα ευρήματα είναι ενθαρρυντικά.

Οι κύβοι που λειτουργούν ως βάση για έναν νέο ύφαλο

Οι κατασκευές δεν είναι συνηθισμένοι τσιμεντένιοι όγκοι. Είναι ειδικά σχεδιασμένοι κύβοι υφάλου, κατασκευασμένοι από το Marine Crete, ένα ανθεκτικό στη θαλάσσια διάβρωση υλικό χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος, το οποίο αποτελεί εναλλακτική λύση στο συμβατικό σκυρόδεμα. Κάθε κύβος έχει βάρος περίπου έξι τόνων και ύψος 1,5 μέτρου. Η επιφάνειά του διαθέτει ανάγλυφες αυλακώσεις και υφές που μιμούνται φυσικά θαλάσσια υποστρώματα, διευκολύνοντας την εγκατάσταση και την ανάπτυξη των στρειδιών.

Οι κατασκευές διαθέτουν επίσης μεγάλα ανοίγματα στο κέντρο τους, τα οποία μπορούν να προσφέρουν καταφύγιο σε ψάρια, καβούρια και άλλους θαλάσσιους οργανισμούς. Ο βασικός στόχος είναι να παραμείνουν τα στρείδια σταθερά στον βυθό, ακόμη και όταν οι ισχυρά θαλάσσια ρεύματα και οι καταιγίδες μετακινούν τα ιζήματα. Παράλληλα, οι κύβοι φιλοδοξούν να δημιουργήσουν ένα σύνθετο περιβάλλον που θα μπορεί σταδιακά να φιλοξενήσει περισσότερα είδη.

60.000 νεαρά στρείδια και 100 τόνοι κελυφών

Η αποκατάσταση δεν περιορίζεται στην πόντιση των κύβων. Σύμφωνα με τα στοιχεία του προγράμματος, οι 20 κατασκευές φέρουν περίπου 4.000 ενήλικα αυτόχθονα στρείδια, ενώ στην ευρύτερη περιοχή έχουν τοποθετηθεί 60.000 νεαρά στρείδια και περίπου 100 τόνοι κελυφών από χτένια. Τα κελύφη λειτουργούν ως κατάλληλο υπόστρωμα πάνω στο οποίο μπορούν να εγκατασταθούν και να αναπτυχθούν νέα στρείδια. Η συγκεκριμένη τεχνική, γνωστή ως cultch, χρησιμοποιείται στην αποκατάσταση υφάλων, καθώς δημιουργεί μια σταθερότερη βάση για την ανάπτυξή τους.

Η προετοιμασία των στρειδιών έγινε με τη συμμετοχή εθελοντών. Αρχικά, οι οργανισμοί καθαρίστηκαν σχολαστικά ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος μεταφοράς άλλων ειδών στο σημείο αποκατάστασης. Στη συνέχεια, εθελοντές βοήθησαν να στερεωθούν πάνω στις κατασκευές με ειδική κόλλα για υφάλους. Το πρόγραμμα συνδυάζει, επομένως, τη μηχανική σχεδίαση με την οικολογική αποκατάσταση, επιχειρώντας να δημιουργήσει ένα περιβάλλον που θα μπορεί να υποστηρίξει τη φυσική αναγέννηση του θαλάσσιου οικοσυστήματος.

Γιατί εξαφανίστηκαν οι ύφαλοι των στρειδιών

Οι αυτόχθονοι ύφαλοι στρειδιών αποτελούσαν κάποτε σημαντικό μέρος των θαλάσσιων οικοσυστημάτων της περιοχής. Ωστόσο, η υπεραλίευση, η απώλεια ενδιαιτημάτων, η ρύπανση και οι ασθένειες οδήγησαν σε δραματική μείωση των πληθυσμών τους. Σύμφωνα με τη Ζωολογική Εταιρεία του Λονδίνου, ο αριθμός των αυτόχθονων στρειδιών στο Ηνωμένο Βασίλειο έχει μειωθεί κατά περισσότερο από 95% από τον 19ο αιώνα. Αντίστοιχη κατάρρευση των οικοσυστημάτων των αυτόχθονων στρειδιών έχει καταγραφεί και σε άλλες περιοχές της Ευρώπης. Η απώλεια των υφάλων δεν αφορά μόνο ένα είδος. Οι δομές που δημιουργούν τα στρείδια μπορούν να προσφέρουν καταφύγιο και χώρο ανάπτυξης σε ψάρια, καρκινοειδή και άλλους θαλάσσιους οργανισμούς. Όταν οι ύφαλοι εξαφανίζονται, χάνονται μαζί τους και σημαντικά ενδιαιτήματα.

Τα στρείδια διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην ποιότητα του νερού, καθώς τρέφονται φιλτράροντας το θαλασσινό νερό και συγκρατώντας αιωρούμενα σωματίδια. Σύμφωνα με τη ZSL, ένα αυτόχθονο στρείδι μπορεί να φιλτράρει έως και 200 λίτρα νερού την ημέρα. Παράλληλα, οι ύφαλοι που σχηματίζουν προσφέρουν καταφύγιο σε άλλα είδη και μπορούν να λειτουργήσουν ως περιοχές ανάπτυξης νεαρών ψαριών. Η αποκατάστασή τους αναμένεται, επομένως, να ενισχύσει τη βιοποικιλότητα και να συμβάλει στη βελτίωση της ανθεκτικότητας του παράκτιου οικοσυστήματος.

Το πρώτο θετικό αποτέλεσμα: Το 99% των ενήλικων στρειδιών επέζησε

Η παρακολούθηση του έργου έδωσε ενθαρρυντικά αποτελέσματα. Σε καταδυτικές έρευνες που πραγματοποιήθηκαν το καλοκαίρι του 2026, περίπου εννέα μήνες μετά την εγκατάσταση των κύβων, διαπιστώθηκε ότι και οι 20 κατασκευές παρέμεναν σταθερές στον βυθό. Ακόμη σημαντικότερο, το 99% των ενήλικων στρειδιών που εξακολουθούσαν να είναι προσκολλημένα στους κύβους βρέθηκε ζωντανό και υγιές. Οι ερευνητές εντόπισαν επίσης νεαρά στρείδια που είχαν επιβιώσει από τον πρώτο χειμώνα, καθώς και ψάρια και καρκινοειδή που χρησιμοποιούσαν ήδη τις κατασκευές ως καταφύγιο.

Τα αποτελέσματα αποτελούν μια θετική ένδειξη για τη συγκεκριμένη μέθοδο, χωρίς να σημαίνουν ότι η αποκατάσταση έχει ολοκληρωθεί. Η ομάδα θα συνεχίσει να παρακολουθεί την επιβίωση των στρειδιών, την ανάπτυξη του υφάλου και την παρουσία άλλων θαλάσσιων οργανισμών. Το πρόγραμμα φιλοδοξεί να αξιοποιήσει τα ευρήματα για να βελτιώσει τις τεχνικές αποκατάστασης και να εξετάσει αν μπορούν να εφαρμοστούν και σε άλλες περιοχές των βρετανικών ακτών.

ΤΙ ΔΙΑΒΑΖΕΤΑΙ

• «Ριφιφί»: Τι απέγιναν τα 100 εκατομμύρια δραχμές για τον μικρό Παναγιώτη - Ο δικηγόρος της οικογένειας αποκαλύπτει στο Gazzetta Plus
• Απίστευτο περιστατικό στη Θεσσαλονίκη: Αστυνομικός πέταξε όπλο και εξάρτυση για να παίξει... ξύλο με πολίτη (vid)
• «Πάρ' το λίιιγο αριστερά»: Ferrari των 300.000 ευρώ «κόλλησε» στα σοκάκια της Σεβίλλης (vid)