Η Ισπανία άρχισε να φυτεύει εκατομμύρια ευκαλύπτους το 1940: Σήμερα θεωρούνται εχθρός της ντόπιας βιοποικιλότητας

• Τα πτηνά είναι οι μεγάλοι χαμένοι
• Επιπτώσεις σε ολόκληρο το οικοσύστημα
• Η οικονομική σημασία και η συνεχής εξάπλωση

Η Ισπανία ξεκίνησε τη μαζική φύτευση ευκαλύπτων τη δεκαετία του 1940, με στόχο την κάλυψη των αναγκών της βιομηχανίας χαρτιού και ξυλείας, αξιοποιώντας την ταχεία ανάπτυξη του είδους. Σήμερα, σχεδόν εννέα δεκαετίες αργότερα, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η εξάπλωση των φυτειών έχει σοβαρές επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα.

Νέα μελέτη του Πανεπιστημίου του Σαντιάγο ντε Κομποστέλα (USC) και του Ισπανικού Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας (CSIC), που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Forest Ecology and Management, χαρακτηρίζει πολλές από αυτές τις εκτάσεις ως «πράσινες ερήμους», δηλαδή περιοχές που, παρά την πλούσια βλάστησή τους, φιλοξενούν πολύ λιγότερη άγρια ζωή σε σχέση με τα φυσικά δάση.

Τα πτηνά είναι οι μεγάλοι χαμένοι

Οι ερευνητές ανέλυσαν 240 περιοχές γύρω από το φυσικό πάρκο Fragas do Eume στη Γαλικία, ένα από τα σημαντικότερα ατλαντικά δάση της Ιβηρικής Χερσονήσου. Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι όσο αυξάνεται η παρουσία ευκαλύπτων, τόσο μειώνεται η ποικιλία των ειδών πτηνών που ζουν στην περιοχή.

Οι επιστήμονες εξηγούν ότι οι φυτείες ευκαλύπτου αποτελούν συνήθως μονοκαλλιέργειες που προορίζονται για παραγωγή ξυλείας και δεν μπορούν να υποστηρίξουν την ίδια βιοποικιλότητα με τα φυσικά δάση, τα οποία διαθέτουν πλούσια βλάστηση, έντομα, μύκητες και φυσικές θέσεις φωλιάσματος. Ιδιαίτερα ευάλωτα εμφανίζονται τα εντομοφάγα πτηνά και τα είδη που φωλιάζουν σε κοιλότητες δέντρων, καθώς βρίσκουν λιγότερη τροφή και περιορισμένες δυνατότητες αναπαραγωγής. Ανάμεσα στα είδη που επηρεάζονται περισσότερο είναι ο μεγάλος κηλιδωτός δρυοκολάπτης (τρυποκάρυδος) και η ανθρακοπαπαδίτσα.

Επιπτώσεις σε ολόκληρο το οικοσύστημα

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι οι συνέπειες δεν περιορίζονται μόνο στα πτηνά. Επειδή ο ευκάλυπτος είναι είδος που προέρχεται από την Αυστραλία, πολλά ευρωπαϊκά έντομα δεν μπορούν να τραφούν με τα φύλλα του, με αποτέλεσμα τη μείωση των πληθυσμών τους. Η έλλειψη εντόμων επηρεάζει στη συνέχεια τα πτηνά, αλλά και άλλα ζώα, όπως ερπετά, αμφίβια και μικρά θηλαστικά που εξαρτώνται από αυτά για την επιβίωσή τους.

Παράλληλα, οι ευκάλυπτοι απελευθερώνουν στο έδαφος χημικές ουσίες μέσω της διαδικασίας της αλληλοπάθειας, εμποδίζοντας την ανάπτυξη πολλών αυτόχθονων φυτών κάτω από την κόμη τους. Αυτό οδηγεί σε απώλεια θάμνων, αγριολούλουδων και άλλων φυτικών ειδών που αποτελούν καταφύγιο και πηγή τροφής για την άγρια ζωή.

Η οικονομική σημασία και η συνεχής εξάπλωση

Παρά τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις, οι φυτείες ευκαλύπτου συνεχίζουν να επεκτείνονται στη βόρεια Ισπανία. Σήμερα καλύπτουν περίπου το 30% της δασικής έκτασης στο βορειοδυτικό τμήμα της Ιβηρικής Χερσονήσου, ενώ η έκτασή τους έχει αυξηθεί κατά 4,6 φορές τα τελευταία 50 χρόνια, φτάνοντας ακόμη και σε προστατευόμενες περιοχές του δικτύου Natura 2000.

Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν πάντως ότι ο ευκάλυπτος διατηρεί σημαντική οικονομική αξία, ιδιαίτερα στη Γαλικία, όπου ο κλάδος της δασοκομίας και της ξυλείας αποφέρει περίπου 2,5 δισ. ευρώ ετησίως και προσφέρει εργασία σε περισσότερους από 19.000 ανθρώπους.

ΤΙ ΔΙΑΒΑΖΕΤΑΙ

• Πέθανε η σπουδαία Μπόνι Τάιλερ
• Έργο-μαμούθ στην Ινδία: Σκάβει γιγαντιαία δίδυμη σήραγγα 12 χλμ. κάτω από εθνικό πάρκο με 6 μετροπόντικες
• Πέθανε η Πάολα Ρεβενιώτη σε ηλικία 68 ετών