Η Skyhëx στο Gazzetta: «Μου αρέσει όταν η μουσική δεν δίνει όλες τις απαντήσεις»
- «Για μένα, κάθε τραγούδι είναι μια μικρή χρονοκάψουλα»
- «Η ανησυχία μου ξεκινά όταν η Τεχνητή νοημοσύνη παύει να είναι εργαλείο και γίνεται ο ίδιος ο δημιουργός»
- «Θα έβλεπα πολύ ζεστά μια συνεργασία με έναν καλλιτέχνη της ραπ σκηνής»
Η ανακάλυψη του νέου δεν δικαιώνει εσένα που το ανακάλυψες, αλλά το νέο που αντέχει και συνεχίζει απτόητο την πορεία του. Έτσι ακριβώς αισθάνομαι στην περίπτωση της Skyhëx. Η καλλιτέχνιδα αυτή μας ξάφνιασε ευχάριστα την πρώτη φορά και τώρα μας εντυπωσιάζει με την ωριμότητα, τη σοβαρότητα και τη γεμάτη προοπτική ματιά της. Οι απαντήσεις που έδωσε στις ερωτήσεις μας αποκαλύπτουν έναν άνθρωπο αφοσιωμένο στην τέχνη του, στην αγάπη για τον συνάνθρωπο και τη φύση. Η Skyhëx είναι μουσική δημιουργός που δεν επαναπαύεται και διαρκώς ψάχνει το όμορφο, το αδιάκοπο, το δημιούργημα με την αστείρευτη ενέργεια. Μέσα από την κουβέντα μας την εκτιμήσαμε λίγο περισσότερο.
Τι σε έκανε να ασχοληθείς με τη μουσική παραγωγή;
Αυτή η ερώτηση με γυρίζει περίπου τέσσερα χρόνια πίσω, όταν ακόμα σπούδαζα στα Γιάννενα. Η μουσική υπήρχε πάντα στη ζωή μου. Από μικρή τραγουδούσα σε rock και alternative μπάντες και για πολλά χρόνια πίστευα ότι αυτό ήθελα να κάνω. Το 2022 όμως άρχισα να ανακαλύπτω την ηλεκτρονική μουσική και ένιωσα ότι βρήκα έναν ήχο που με εξέφραζε πραγματικά. Κάποια στιγμή πήγα σε ένα home studio για να ηχογραφήσω φωνητικά πάνω σε ένα remake cloud rap που θα έφτιαχνε ένας παραγωγός. Θυμάμαι ότι είχα πολύ συγκεκριμένη εικόνα στο μυαλό μου για το πώς ήθελα να ακούγεται το κομμάτι, αλλά δεν ήξερα πώς να την εξηγήσω. Δεν γνώριζα ακόμα τη διαδικασία της παραγωγής, ούτε μπορούσα να επικοινωνήσω αυτά που άκουγα μέσα στο κεφάλι μου. Όταν άκουσα το τελικό αποτέλεσμα συνειδητοποίησα ότι δεν ήταν καθόλου κοντά σε αυτό που είχα φανταστεί. Όχι επειδή είχε γίνει κάτι λάθος, αλλά επειδή εγώ δεν ήξερα ακόμη πώς να εκφράσω αυτό που άκουγα μέσα στο μυαλό μου. Τότε είπα στον εαυτό μου: «Δεν πειράζει... θα το μάθω, όσο καιρό κι αν πάρει». Και κάπως έτσι ξεκίνησαν όλα.
Η μουσική δεν έχει χρόνο και εποχές, αλλά η δική σου λες και έρχεται από το μέλλον. Το νιώθεις αυτό;
Η αλήθεια είναι πως ναι, το νιώθω αρκετά έντονα. Όταν δημιουργώ μουσική έχω σχεδόν πάντα στο μυαλό μου έναν κόσμο έξω από τον χρόνο που μπορεί να θυμίζει το μέλλον, αλλά ταυτόχρονα μοιάζει σαν να κουβαλάει και κάτι πολύ αρχέγονο. Γι' αυτό με ελκύει τόσο η post-apocalyptic αισθητική, όχι για την καταστροφή που απεικονίζει, αλλά γιατί δείχνει τη φύση να ξαναπαίρνει τη θέση της και τον άνθρωπο να επιστρέφει σε κάτι πιο ουσιαστικό. Αυτό προσπαθώ να μεταφέρω και μέσα από τον ήχο μου χρησιμοποιώντας glitches, ατμοσφαιρικά synths και πιο αφαιρετικά φωνητικά. Όχι τόσο για να περιγράψω έναν συγκεκριμένο κόσμο, αλλά για να αφήσω χώρο στον ακροατή να δημιουργήσει τον δικό του. Μου αρέσει όταν η μουσική δεν δίνει όλες τις απαντήσεις, αλλά γίνεται η αφορμή για να ταξιδέψει ο καθένας στη δική του φαντασία και στα δικά του συναισθήματα. Τελικά, ίσως να μη με εμπνέει τόσο το μέλλον αυτό καθαυτό, όσο η ιδέα ενός κόσμου που ξαναχτίζεται από την αρχή.
Ακούω τα κομμάτια σου και μου έρχονται εικόνες από «Matrix», «Blade Runner», «Mad Max». Υπάρχει κινηματογραφική αίσθηση στη μουσική σου. Συμφωνείς;
Σίγουρα μπορώ να πω ότι οι sci-fi ταινίες ήταν ανέκαθεν μεγάλη επιρροή για μένα, τόσο στη μουσική όσο και στον τρόπο που αντιλαμβάνομαι συναισθηματικά τον κόσμο γύρω μας. Με γοητεύει πολύ η αισθητική τους, η τεχνολογία και οι φουτουριστικοί κόσμοι που δημιουργούν. Ταυτόχρονα, όμως, μου αρέσει και ο τρόπος που χρησιμοποιούν όλα αυτά για να προσεγγίσουν υπαρξιακά ερωτήματα.
Μια ταινία που με άγγιξε ιδιαίτερα, τόσο καλλιτεχνικά όσο και νοηματικά, είναι το «Arrival» του Denis Villeneuve. Θυμάμαι όταν την είδα πρώτη φορά να νιώθω πραγματικό δέος. Πέρα από την ατμόσφαιρά της, πραγματεύεται ερωτήματα γύρω από τον χρόνο, τη συνείδηση, την ανθρώπινη φύση και τελικά το ίδιο το νόημα της ζωής. Είναι ερωτήματα που πιστεύω ότι, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, μας αφορούν όλους. Οπότε ναι, όλες αυτές οι επιρροές έχουν γίνει πλέον κομμάτι του τρόπου σκέψης και έκφρασής μου και εμφανίζονται φυσικά στη μουσική που γράφω.
«Για μένα, κάθε τραγούδι είναι μια μικρή χρονοκάψουλα»
Ποιες είναι οι επιρροές σου;
Οι πρώτες μου επιρροές ήρθαν μέσα από τη melodic dubstep. Θυμάμαι να περνάω ατελείωτες ώρες στο δωμάτιό μου ακούγοντας ξανά και ξανά τα ίδια κομμάτια, παρατηρώντας τη μελωδική γραμμή αγαπημένων μου κομματιών, τον ηχητικό και ατμοσφαιρικό τους κόσμο. Λίγο αργότερα ανακάλυψα τη wave, τη hardwave και τη future garage μουσική. Εκεί ένιωσα ότι βρήκα έναν ήχο που με εξέφραζε πραγματικά και που ουσιαστικά με οδήγησε στη μουσική παραγωγή. Καλλιτέχνες όπως ο Klimeks, Skeler, Vacant, Sorrow, έπαιξαν πολύ σημαντικό ρόλο στο να αρχίσω να διαμορφώνω τη δική μου αισθητική. Σήμερα, βέβαια, οι επιρροές μου έχουν ανοίξει αρκετά. Ακούω και εμπνέομαι από είδη όπως experimental και glitch bass, drum and bass, jungle, hyperpop, αλλά και από μουσική που δεν ανήκει απαραίτητα στην ηλεκτρονική σκηνή. Προσπαθώ να μην εγκλωβίζομαι σε ένα μόνο είδος, αλλά να κρατάω από το καθένα εκείνα τα στοιχεία που πραγματικά με εκφράζουν.
Τι θέλεις να εκφράσεις μέσα από τη μουσική σου;
Αρχικά, η μουσική για μένα λειτουργεί ως ένα προσωπικό μέσο έκφρασης, όπως πιστεύω συμβαίνει για τους περισσότερους καλλιτέχνες. Όταν ξεκίνησα να δημιουργώ τη δική μου μουσική είχα την ανάγκη να εκφράσω σκέψεις και συναισθήματα που δεν μπορούσα να επικοινωνήσω με άλλον τρόπο. Για μένα, κάθε τραγούδι είναι μια μικρή χρονοκάψουλα. Μπορεί να κρατήσει ζωντανές στιγμές, ανθρώπους και συναισθήματα και να τους δίνει ξανά ζωή κάθε φορά που ακούγεται. Αυτός ήταν και ο λόγος που ξεκίνησα να δημιουργώ: για να δώσω σε όσα αγαπώ μια μορφή που να μπορεί να αντέξει στον χρόνο. Σήμερα όμως, αυτό που με κινητοποιεί περισσότερο δεν είναι μόνο να διατηρώ αυτές τις στιγμές. Είναι να μπορώ μέσα από τη μουσική να φέρνω τους ανθρώπους πιο κοντά στον εσωτερικό τους κόσμο. Να τους συγκινώ, να ανοίγω την καρδιά τους, να τους κάνω να αισθανθούν κάτι αληθινό. Πιστεύω ότι ο ήχος μπορεί να λειτουργήσει και ως ένα μέσο μεταμόρφωσης, ένας τρόπος να μας βοηθήσει να συναντήσουμε τον εαυτό μας και ίσως να κάνουμε ένα ακόμη βήμα προς κάτι μεγαλύτερο από μας. Γι' αυτό η δημιουργία πλέον δεν είναι πια μόνο μια ανάγκη έκφρασης, αλλά έχει εξελιχθεί σε σκοπό ζωής.
Ποιο είναι το πιο απαιτητικό κομμάτι της δουλειάς σου;
Πιστεύω ότι οι περισσότεροι από εμάς που προσπαθούμε να κάνουμε την τέχνη μας τρόπο ζωής και ίσως να καταφέρουμε να ζήσουμε κάποια στιγμή αποκλειστικά από αυτήν, ερχόμαστε καθημερινά αντιμέτωποι με μία βασική πρόκληση: την αφοσίωση. Χρειάζεται δύναμη να ξυπνάς κάθε πρωί και, ανεξάρτητα από τη διάθεση, την ενέργεια ή τις δυσκολίες της καθημερινότητας, να παραμένεις συνεπής απέναντι σε μια δουλειά που από τη φύση της είναι τόσο απρόβλεπτη. Η δημιουργία δεν λειτουργεί με ωράριο. Εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την έμπνευση της στιγμής και απαιτεί καθαρό βλέμμα, ανοιχτά αυτιά και εσωτερική παρουσία. Φυσικά, η πειθαρχία είναι απαραίτητη και καθορίζει σε μεγάλο βαθμό το αποτέλεσμα. Όμως αυτό που σε κρατά πραγματικά στον δρόμο σου δεν είναι μόνο η πειθαρχία. Είναι η αφοσίωση και η πίστη στον σκοπό σου. Είναι αυτό που παρά τις αμφιβολίες, την ανασφάλεια και την αβεβαιότητα, σου δίνει τη δύναμη να συνεχίζεις και να μην τα παρατάς.
«Η ανησυχία μου ξεκινά όταν η Τεχνητή νοημοσύνη παύει να είναι εργαλείο και γίνεται ο ίδιος ο δημιουργός»
Καταλαβαίνω ότι πειραματίζεσαι πολύ. Αυτό είναι απελευθερωτικό. Μπορεί, όμως, και να σε περιορίσει;
Αυτό που λένε ότι η απόλυτη ελευθερία μπορεί τελικά να λειτουργήσει περιοριστικά, θεωρώ ότι κρύβει μια μεγάλη αλήθεια, όχι μόνο στη μουσική αλλά και στη ζωή γενικότερα. Για αρκετό καιρό λειτουργούσε έτσι και για μένα. Όσο περισσότερο πειραματιζόμουν με διαφορετικά είδη και επιρροές, τόσο πιο δύσκολο μου ήταν να καταλάβω ποιος ήταν πραγματικά ο δικός μου ήχος. Κάποια στιγμή συνειδητοποίησα ότι δεν αρκεί να μπορείς να δημιουργήσεις οτιδήποτε. Είναι εξίσου σημαντικό να μπορεί ο ακροατής να αναγνωρίσει ότι αυτό που ακούει είναι δικό σου. Να υπάρχει μια συνέπεια στην αισθητική, στις ηχητικές επιλογές, στην ατμόσφαιρα που δημιουργείς. Με άλλα λόγια, να χτίσεις μια ταυτότητα. Και αυτό δεν το βλέπω ως περιορισμό, αλλά ως βάση. Γιατί όταν αποκτήσεις γερά θεμέλια και καταλάβεις ποιος είσαι καλλιτεχνικά, τότε ο πειραματισμός γίνεται πραγματικά απελευθερωτικός. Μπορείς να κινηθείς ανάμεσα σε διαφορετικά είδη χωρίς να χάνεις τον εαυτό σου. Γιατί όποια μουσική κι αν δημιουργήσεις, υπάρχει πάντα ένας κοινός πυρήνας που κάνει τον κόσμο να λέει «Αυτό ακούγεται σαν εσένα».
Ποια είναι η μεγαλύτερη πρακτική δυσκολία σε αυτό που κάνεις;
Καθώς βρίσκομαι ακόμα στη διαδικασία να μαθαίνω τη μουσική παραγωγή, ίσως η μεγαλύτερη πρακτική δυσκολία για μένα είναι να ξέρω πότε ένα κομμάτι έχει πραγματικά ολοκληρωθεί. Η μουσική παραγωγή είναι μια διαδικασία με αμέτρητες λεπτομέρειες. Πάντα υπάρχει κάτι που μπορείς να αλλάξεις: να αφαιρέσεις μια συχνότητα, να δώσεις λίγο περισσότερο βάθος στο snare, να δοκιμάσεις μια διαφορετική ατμόσφαιρα ή μια νέα ισορροπία στη μίξη. Αυτό, όμως, μπορεί εύκολα να γίνει παγίδα. Όσο περισσότερο ακούς το ίδιο κομμάτι ξανά και ξανά, τόσο περισσότερο τα αυτιά σου συνηθίζουν τον ήχο και χάνεις την αντικειμενικότητά σου. Εκεί είναι που τα deadlines, όσο πιεστικά κι αν είναι, λειτουργούν πολλές φορές δημιουργικά. Σε αναγκάζουν να εμπιστευτείς την κρίση σου, να αφήσεις το έργο να ολοκληρωθεί και να προχωρήσεις στο επόμενο. Πιστεύω ότι αυτό είναι κάτι που μαθαίνει κάθε δημιουργός με τον χρόνο, να ξεχωρίζει πότε μια αλλαγή βελτιώνει πραγματικά το έργο του και πότε απλώς προσπαθεί να κυνηγήσει μια τελειότητα που ίσως δεν θα έρθει ποτέ.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι απειλή ή βοήθεια για τη μουσική;
Πιστεύω ότι η απάντηση εξαρτάται από τον τρόπο που επιλέγουμε να χρησιμοποιήσουμε την Τεχνητή Νοημοσύνη. Αν χρησιμοποιείται ως εργαλείο, τότε μπορεί να αποδειχθεί αρκετά χρήσιμο. Μπορεί να μας δώσει ιδέες, να μας εξοικονομήσει χρόνο σε τεχνικές διαδικασίες και να μας βοηθήσει να φτάσουμε πιο κοντά στο αποτέλεσμα που έχουμε ήδη φανταστεί. Κι εγώ η ίδια χρησιμοποιώ το ΑΙ στην καθημερινότητά μου. Έχω ζητήσει βοήθεια και καθοδήγηση για τεχνικά ζητήματα της μουσικής παραγωγής ,αλλά και πρακτικές βοήθειες, όπως ο διαχωρισμός ενός vocal από το instrumental. Σε αυτές τις περιπτώσεις, λειτουργεί ως ένα χρήσιμος συνεργάτης, όχι ως αντικαταστάτης της δημιουργίας. Η ανησυχία μου ξεκινά όταν η Τεχνητή νοημοσύνη παύει να είναι εργαλείο και γίνεται ο ίδιος ο δημιουργός. Όχι μόνο όταν παράγει ένα εξώφυλλο ή ένα ολόκληρο κομμάτι, αλλά όταν αρχίζει να αντικαθιστά την ανθρώπινη ανάγκη για δημιουργία. Για μένα, η αξία της τέχνης δεν βρίσκεται μόνο στο τελικό αποτέλεσμα, βρίσκεται στη διαδρομή, στις εμπειρίες, στα συναισθήματα και στις αποφάσεις που φέρει ο άνθρωπος μέχρι να φτάσει εκεί. Γι' αυτό θεωρώ ότι η πραγματική πρόκληση δεν είναι τεχνολογική, αλλά ανθρώπινη. Δεν είναι αν η Τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να δημιουργήσει. Είναι αν εμείς θα συνεχίσουμε να πιστεύουμε ότι η αξία της τέχνης βρίσκεται στον άνθρωπο που τη δημιούργησε.
«Θα έβλεπα πολύ ζεστά μια συνεργασία με έναν καλλιτέχνη της ραπ σκηνής»
Θα μπορούσε η μουσική σου να συνδυαστεί με άλλα είδη μουσική; Π.χ με τη ραπ;
Είμαι άνθρωπος που εκτιμά και επιδιώκει τις μουσικές συνεργασίες, ιδιαίτερα όταν αυτές με φέρνουν σε επαφή με διαφορετικούς κόσμους. Πιστεύω ότι εκεί γεννιούνται πολλές φορές οι πιο ενδιαφέρουσες ιδέες. Βέβαια, μια συνεργασία σημαίνει ότι το τελικό αποτέλεσμα δεν ανήκει πια αποκλειστικά σε εσένα. Είναι ένας δημιουργικός διάλογος, όπου ο καθένας φέρνει τη δική του αισθητική, τις δικές του επιρροές και τον δικό του τρόπο έκφρασης. Ακριβώς γι' αυτό το λόγο μπορεί να προκύψει κάτι που κανείς από τους δύο δεν θα μπορούσε να είχε δημιουργήσει μόνος του.
Μέχρι σήμερα, οι περισσότερες συνεργασίες μου κινούνται στον χώρο της EDM και της wave μουσικής, όπου αισθάνομαι ότι βρίσκεται ο καλλιτεχνικός μου πυρήνας. Ωστόσο, θα έβλεπα πολύ ζεστά μια συνεργασία με έναν καλλιτέχνη της ραπ σκηνής. Πιστεύω ότι η αντίθεση ανάμεσα σε έναν πιο ατμοσφαιρικό, συναισθηματικό ήχο και στην ειλικρίνεια και την αμεσότητα που φέρει η rap κουλτούρα, θα μπορούσε να οδηγήσει σε ένα αποτέλεσμα που δεν θα ανήκει απόλυτα σε κανένα από τα δύο είδη, αλλά θα δημιουργεί κάτι καινούριο.
Πώς θα έστηνες το ιδανικό μουσικό live;
Θα μου άρεσε πολύ η ιδέα του να παίζω σε εξωτερικούς χώρους, όπως ένα DJ set μέσα στη φύση ή σε μια μεγάλη ταράτσα με θέα. Νιώθω ότι τέτοια μέρη δημιουργούν μια διαφορετική σύνδεση με τον κόσμο. Προσωπικά, η φύση πάντα μου δημιουργεί ένα αίσθημα γαλήνης και δέους, σαν να σου θυμίζει ότι υπάρχει κάτι μεγαλύτερο από εσένα. Θα ήθελα η μουσική μου να μπορεί να ενισχύει ακριβώς αυτό το συναίσθημα. Από την άλλη, μου αρέσει πολύ και η ιδέα ενός οπτικοακουστικού live. Ιδανικά, ενός χώρου με sci-fi και post-apocalyptic αισθητική και visuals, όπου η φύση έχει ξαναπάρει τη θέση της μέσα σε εγκαταλελειμμένους πολιτισμούς, αναδεικνύοντας την αντίθεση αλλά και τη συνύπαρξη ανάμεσα στη φύση και την τεχνολογία. Ο στόχος μου, όμως, δεν είναι απλώς να παρουσιάσω ένα DJ set. Θα ήθελα ο κόσμος να νιώθει ότι έστω και για μία ώρα μπαίνει σε έναν διαφορετικό κόσμο. Να απομακρύνεται λίγο από την καθημερινότητα, να έρχεται πιο κοντά στον εαυτό του και να νιώθει ότι συμμετέχει σε κάτι μεγαλύτερο απλά από ένα live. Σε μια κοινή εμπειρία που ενώνει τους ανθρώπους μεταξύ τους, με τη μουσική και ίσως με κάτι βαθύτερο μέσα τους. Αυτό είναι το συναίσθημα που θα ήθελα να αφήνω πίσω μου.
Το όνομα «Skyhëx» πώς προέκυψε;
Το όνομα «Skyhëx» προέκυψε αρκετά αυθόρμητα, αλλά με τον καιρό απέκτησε για μένα μεγαλύτερο νόημα. Η λέξη «Sky» παραπέμπει στον ουρανό, σε κάτι ανοιχτό, απέραντο και ανεξήγητο, ενώ το «hëx», παρότι παραπέμπει ετυμολογικά σε κάτι σκοτεινό, εγώ επέλεξα να το ερμηνεύσω διαφορετικά. Σαν μια «κατάρα του ουρανού». Όχι με αρνητική έννοια, αλλά με την έννοια ότι όσο κι αν προχωράς στη ζωή, πάντα νιώθεις μια εσωτερική έλξη να κοιτάζεις προς τα πάνω. Στην αρχή αυτό το καλλιτεχνικό όνομα ήταν κυρίως πειραματισμός. Σήμερα, όμως, το βλέπω περισσότερο σαν μια ταυτότητα που εξελίσσεται μαζί μου. Όσο αλλάζω εγώ ως άνθρωπος και ως δημιουργός, τόσο αποκτά και το «Skyhëx» νέο περιεχόμενο.
Σε ευχαριστώ πολύ.
Και εγώ.
