Ο Αμαζόνιος δεν έρεε πάντα έτσι: Η ανακάλυψη που ανέτρεψε όσα ξέραμε για τον μεγαλύτερο ποταμό του κόσμου
Με μήκος περίπου 6.400 χιλιόμετρα, ο Αμαζόνιος πηγάζει από τις Άνδεις του Περού, διασχίζει τη Νότια Αμερική και εκβάλλει στον Ατλαντικό Ωκεανό. Ωστόσο, η ροή του δεν ήταν πάντα αυτή.
Το 2006, ο γεωλόγος Ράσελ Μέιπς ανακάλυψε αρχαία ιζήματα ζιρκονίου που δεν θα μπορούσαν να προέρχονται από τις νεότερες Άνδεις, αλλά από τα ανατολικά. Αυτό, σε συνδυασμό με θαλάσσια απολιθώματα, απέδειξε ότι πριν από περίπου 10 εκατομμύρια χρόνια, ο Αμαζόνιος έρεε προς την αντίθετη κατεύθυνση, δηλαδή από τα ανατολικά προς τα δυτικά, εκβάλλοντας στον Ειρηνικό Ωκεανό, πριν η ανύψωση των Άνδεων αναστρέψει τη ροή του.
Πού βρίσκεται η κύρια πηγή του;
Το ερώτημα για το πού ξεκινάει ο ποταμός αποδεικνύεται εξαιρετικά περίπλοκο, καθώς ο Αμαζόνιος τροφοδοτείται από περισσότερους από χίλιους παραποτάμους. Η απάντηση εξαρτάται από τον ορισμό της «πηγής»: αν θεωρείται το σημείο με τον μεγαλύτερο όγκο νερού ή το πιο απομακρυσμένο σημείο του δικτύου.
Τον 18ο αιώνα, ως πηγή θεωρούνταν ο ποταμός Μαρανιόν στο βόρειο Περού, λόγω του τεράστιου όγκου νερού που συνεισέφερε. Αργότερα, ο τίτλος μεταφέρθηκε στον ποταμό Ουκαγιάλι, ως τον μεγαλύτερο σε μήκος παραπόταμο του συστήματος.
Η νέα διαφωνία μετά τη νέα έρευνα του 2014
Το 2014, μια επιστημονική ομάδα υποστήριξε ότι η πραγματική, πιο απομακρυσμένη πηγή του Αμαζονίου είναι ο ποταμός Μαντάρο στο κεντρικό Περού. Αν γίνει αποδεκτή αυτή η θεωρία, ο Αμαζόνιος αποκτά επιπλέον μήκος, ξεπερνώντας τον Νείλο και γινόμενος επίσημα ο μακρύτερος ποταμός στον κόσμο.
Ωστόσο, η θεωρία αυτή συναντά αντιδράσεις. Εξαιτίας ενός φράγματος που κατασκευάστηκε το 1974, ο ποταμός Μαντάρο στερεύει για περίπου πέντε μήνες τον χρόνο. Πολλοί γεωγράφοι αρνούνται να δεχτούν ότι ο Αμαζόνιος, ένας ποταμός διάσημος για την ασύλληπτη ροή νερού του, μπορεί να έχει ως πηγή έναν ξερό κλάδο για τη μισή χρονιά.
Έτσι, η επιστημονική κοινότητα προτείνει πλέον έναν διπλό ορισμό, διαχωρίζοντας την «πιο απομακρυσμένη πηγή» από την «πηγή συνεχούς ροής». Μέχρι να υπάρξει συμφωνία, οι ποταμοί Μαρανιόν, Απουρίμακ και Μαντάρο παραμένουν οι κύριοι διεκδικητές της καταγωγής του.
