Τέσσερα ασημένια βραχιόλια 1.100 ετών βρέθηκαν άθικτα κάτω από παλιά φάρμα στη Νορβηγία
Για τους Βίκινγκ, το ασήμι είχε μεγαλύτερη αξία από τον χρυσό. Στη Νορβηγία της εποχής δεν υπήρχαν ορυχεία ασημιού, κάτι που σημαίνει ότι κάθε ποσότητα που έφτανε στα χέρια τους προερχόταν από το εξωτερικό: είτε μέσω εμπορίου, είτε ως δώρο, είτε ως λάφυρο από επιδρομές. Κάπως έτσι, τέσσερα ασημένια βραχιόλια που βρέθηκαν στις ορεινές περιοχές του Årdal, στη Νορβηγία, θεωρούνται σήμερα ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα των τελευταίων ετών.
Την ανακάλυψη έκανε ο αγρότης Tårn Sigve Schmidt, ενώ προσπαθούσε να ανοίξει έναν νέο δρόμο για το τρακτέρ του μέσα στη φάρμα. Πριν ξεκινήσει τις εργασίες, συμβουλεύτηκε τοπικούς αρχαιολόγους, ώστε να βεβαιωθεί ότι στο σημείο δεν υπήρχαν ίχνη παλαιότερης εγκατάστασης ή αντικείμενα αρχαιολογικής αξίας. Τελικά υπήρχαν. Και όχι απλώς υπήρχαν, αλλά βρίσκονταν σχεδόν κάτω από τα πόδια τους.
Το ασήμι που κρύφτηκε κάτω από το πάτωμα
Μόλις 20 εκατοστά κάτω από τις σανίδες του δαπέδου, σε χώρο που πιθανότατα ανήκε σε παλιά αγροικία της εποχής των Βίκινγκ, οι αρχαιολόγοι εντόπισαν τέσσερα βαριά ασημένια βραχιόλια. Τα αντικείμενα είχαν διαφορετική διακόσμηση μεταξύ τους και χρονολογούνται πριν από περισσότερα από 1.100 χρόνια.
Στην αρχή, πάντως, κανείς δεν κατάλαβε αμέσως τη σημασία τους. Ο αρχαιολόγος Ola Tengesdal Lygre, από το Πανεπιστήμιο του Stavanger, εξήγησε ότι αρχικά νόμιζε πως επρόκειτο για μερικά στριμμένα χάλκινα καλώδια, από εκείνα που συχνά βρίσκονται σε αγροτικές εκτάσεις. Πολύ γρήγορα όμως η εικόνα άλλαξε. Τα αντικείμενα δεν ήταν χαλκός, αλλά ασήμι.
Οι έρευνες που ακολούθησαν έδειξαν ότι στο σημείο όπου βρέθηκαν τα βραχιόλια υπήρχε κάποτε μια μεγάλη φάρμα της εποχής των Βίκινγκ, με αρκετά κτίσματα και χώρους για ζώα. Αυτό κάνει την ανακάλυψη ακόμη πιο σημαντική, επειδή τα πολύτιμα αντικείμενα δεν βρέθηκαν τυχαία σε ένα χωράφι που είχε οργωθεί και ανακατευτεί με τα χρόνια, αλλά σχεδόν ακριβώς εκεί όπου φαίνεται ότι είχαν κρυφτεί.
Ο Volker Demuth, διευθυντής του έργου στο Αρχαιολογικό Μουσείο του Πανεπιστημίου του Stavanger, χαρακτήρισε το εύρημα μοναδικό, ακριβώς επειδή τέτοια αντικείμενα σπάνια εντοπίζονται στο αρχικό τους πλαίσιο. Συνήθως, θησαυροί αυτού του τύπου ανακαλύπτονται σε χωράφια, έχοντας μετακινηθεί από άροτρα ή άλλες αγροτικές εργασίες. Εδώ, όμως, οι αρχαιολόγοι έχουν την ευκαιρία να μελετήσουν όχι μόνο τα ίδια τα βραχιόλια, αλλά και το μέρος όπου κάποιος τα έκρυψε.
Ένα σπίτι που κάηκε και ένας θησαυρός που έμεινε πίσω
Οι ειδικοί πιστεύουν ότι η φάρμα μπορεί να καταστράφηκε από φωτιά, πιθανότατα σε μια περίοδο αναταραχής της εποχής των Βίκινγκ, η οποία εκτείνεται περίπου από το 800 έως το 1050 μ.Χ. Τα ευρήματα εκτιμάται ότι χρονολογούνται στον 9ο αιώνα, μια εποχή κατά την οποία οι συγκρούσεις, οι επιδρομές και οι μετακινήσεις πληθυσμών δεν ήταν σπάνιες.
Ένα από τα σενάρια που εξετάζονται είναι ότι οι κάτοικοι της φάρμας αναγκάστηκαν να φύγουν βιαστικά, ίσως λόγω επίθεσης. Σε μια τέτοια περίπτωση, θα είχε νόημα να κρύψουν τα πολύτιμα αντικείμενά τους πριν διαφύγουν προς τα βουνά, ελπίζοντας ότι θα επιστρέψουν αργότερα για να τα πάρουν. Μόνο που, όπως δείχνει η ιστορία, αυτό δεν συνέβη ποτέ.
Ο Demuth σημειώνει ότι το πιο λογικό σενάριο είναι οι ιδιοκτήτες να έκρυψαν τον θησαυρό σε ένα σημείο όπου κανείς δεν θα σκεφτόταν να ψάξει. Κάτω από το πάτωμα ενός απλού κτίσματος, τα βραχιόλια μπορούσαν να μείνουν προστατευμένα και αθέατα. Έμειναν εκεί για περισσότερους από έντεκα αιώνες, μέχρι να τα φέρει ξανά στο φως μια αγροτική εργασία που ξεκίνησε για έναν τελείως διαφορετικό λόγο.
Η αξία της ανακάλυψης δεν βρίσκεται μόνο στο ασήμι. Βρίσκεται κυρίως στο ότι τα αντικείμενα βρέθηκαν μέσα στο φυσικό τους περιβάλλον, δίνοντας στους αρχαιολόγους στοιχεία για τον τρόπο ζωής, τις αγωνίες και τις πρακτικές των ανθρώπων της εποχής. Ένας μικρός θησαυρός, κρυμμένος κάτω από μια φάρμα, μπορεί να πει περισσότερα από όσα δείχνει με την πρώτη ματιά για μία από τις σημαντικότερες περιόδους της νορβηγικής ιστορίας.
