Στενά του Ορμούζ: Το τέλος της «ασφαλούς διόδου» – Πώς αλλάζει ο παγκόσμιος ενεργειακός χάρτης
Ακόμη κι αν η ναυσιπλοΐα αποκατασταθεί πλήρως στα Στενά του Ορμούζ, η αγορά ενέργειας δύσκολα θα επιστρέψει στο προηγούμενο καθεστώς. Αναλυτές και στελέχη του κλάδου εκτιμούν ότι η κρίση ανέδειξε με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο πόσο ευάλωτη είναι η βασικότερη ενεργειακή αρτηρία του πλανήτη.
Η αβεβαιότητα έχει ήδη ενεργοποιήσει αντανακλαστικά σε ολόκληρη την περιοχή. Χώρες του Κόλπου επανεξετάζουν σχέδια για νέες ενεργειακές διαδρομές, επεκτείνουν υφιστάμενους αγωγούς και επενδύουν σε υποδομές που θα μειώνουν την εξάρτηση από το συγκεκριμένο πέρασμα.
Την ίδια ώρα, κράτη που εξαρτώνται από τις εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου επιταχύνουν τις κινήσεις διαφοροποίησης: αναζητούν νέους προμηθευτές, ενισχύουν τα αποθέματά τους και στρέφονται ακόμη και σε εναλλακτικές λύσεις, από τον άνθρακα έως τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Στροφή σε εναλλακτικές διαδρομές
Η κρίση έχει ήδη οδηγήσει σε πρακτικές αλλαγές. Η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανακατευθύνουν σημαντικό μέρος των εξαγωγών τους μέσω αγωγών προς λιμάνια εκτός του Περσικού Κόλπου.
Παράλληλα, το Ιράκ επιχειρεί να αξιοποιήσει υφιστάμενες διαδρομές προς τη Τουρκία, αν και αυτές παραμένουν ευάλωτες σε γεωπολιτικές εντάσεις.
Σύμφωνα με διαθέσιμα στοιχεία, πάνω από 7 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως μεταφέρονται πλέον μέσω εναλλακτικών διαδρομών - ποσότητα αυξημένη σε σχέση με πριν από την κρίση, αλλά ακόμη πολύ μικρότερη από τα περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια που διέρχονταν καθημερινά από τα Στενά.
Παρά τις προσπάθειες, οι εναλλακτικές δεν επαρκούν. Χώρες όπως το Κουβέιτ και το Κατάρ εξακολουθούν να εξαρτώνται σχεδόν αποκλειστικά από τη συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδο.
Επιπλέον, οι αγωγοί δεν μπορούν να καλύψουν όλες τις ανάγκες μεταφοράς, ιδιαίτερα για προϊόντα πέραν του αργού πετρελαίου, όπως βιομηχανικά υλικά και παράγωγα.
Το αποτέλεσμα είναι ένα ενεργειακό σύστημα που αναζητά λύσεις, αλλά παραμένει εκτεθειμένο.
Η γεωπολιτική διάσταση
Η κρίση ανέδειξε και μια άλλη πραγματικότητα: το Ιράν διατηρεί τη δυνατότητα να επηρεάζει καθοριστικά τη ροή ενέργειας μέσω των Στενών.
Οι εξελίξεις των τελευταίων ημερών, με την ένταση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Τεχεράνης, επιβεβαίωσαν ότι η διέλευση μπορεί να διαταραχθεί ανά πάσα στιγμή, είτε μέσω στρατιωτικών κινήσεων είτε μέσω έμμεσων πιέσεων. Αυτό το «ρίσκο διακοπής» φαίνεται πως θα συνοδεύει την αγορά για τα επόμενα χρόνια.
Ένα ακριβότερο και πιο αβέβαιο μέλλον
Η στροφή προς περισσότερες και πιο ασφαλείς ενεργειακές διαδρομές έχει κόστος. Οι επενδύσεις σε νέες υποδομές, η διαφοροποίηση προμηθευτών και η ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας απαιτούν σημαντικά κεφάλαια και χρόνο.
Παράλληλα, η ανάγκη για ανθεκτικότητα -και όχι απλώς για αποδοτικότητα- αναμένεται να διατηρήσει τις τιμές της ενέργειας σε υψηλότερα επίπεδα.
Το βασικό συμπέρασμα των αναλυτών είναι σαφές: ο κόσμος εισέρχεται σε μια νέα ενεργειακή εποχή, όπου η ασφάλεια εφοδιασμού θα έχει μεγαλύτερη βαρύτητα από το κόστος. Και σε αυτό το νέο περιβάλλον, τα Στενά του Ορμούζ δεν θα είναι ποτέ ξανά δεδομένα...
