Παναιτωλικός 100 χρόνια: Τα αλφαβητάρι ενός «κυανοκίτρινου» αιώνα!

Για τους περισσότερους η σημερινή μέρα δεν έχει κάτι το ξεχωριστό. Μια… τσαγκαροδευτέρα του Μαρτίου είναι, που ξεκινάει μια ακόμη ζόρικη και απαιτητική εβδομάδα στη δουλειά, στο σχολείο, στο σπίτι, στους δρόμους. Παντού. Όμως για μια… γωνιά εκεί στη Δυτική Ελλάδα, για το «γαλατικό χωριό» του Αγρινίου και γενικότερα για όλη την Αιτωλοακαρνανία, η 9/3/2026 είναι ημερομηνία ορόσημο! Είναι η ημέρα που γιορτάζει «ο Παναιτωλικός τους». Κι όχι απλά γιορτάζει, αλλά συμπληρώνει έναν αιώνα ζωής.

«Του Αγρινίου το καμάρι…» που ιδρύθηκε στις 9 Μαρτίου στο μακρινό 1926, σήμερα συμπληρώνει 100 χρόνια ζωής. Και δράσης παράλληλα. Γιατί ο Παναιτωλικός δεν είναι απλά ένας αθλητικός σύλλογος.

Ο χαρακτηρισμός Φιλεκπαιδευτικός, που όλοι στο Αγρίνιο τον έχουν ως… κορώνα στο κεφάλι τους, μαρτυρά με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο ότι είναι και κάτι περισσότερο από μπάλα, σορτσάκια, νίκες και ήττες… Υπήρξε σε δύσκολα χρόνια για όλη την πόλη, ένας φάρος φωτεινός που οδηγούσε τη νεολαία στο δρόμο της μόρφωσης και της αποκατάστασης. Υπήρξε για κάθε ηλικία κι ένα αποκούμπι ασχολίας και διασκέδασης, σε μια περιοχή που έτσι κι αλλιώς μέχρι και σήμερα δεν έχει να καμαρώνει και για τις πολλές επιλογές που παρέχει.

Mια παρέα επιφανών Αγρινιωτών ήταν που πήραν την μεγάλη απόφαση εκείνο τον Μάρτιο του 1926. Ιδρυσαν τον Παναιτωλικό για «Την ανάπτυξιν και έντασιν Γυμναστικού και Αγωνιστικού φρονήματος, Την – ΗΘΙΚΗΝ – επίβλεψιν και την δυνατήν μετασχολικήν εκπαίδευσιν των ανηλίκων, δια παιδονομίας και ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ή κυριακών Σχολών!», όπως κατέγραψε η ιδρυτική διακήρυξη. Από τότε μπήκε νερό στο αυλάκι κι άρχισε να γράφεται η «κυανοκίτρινη» ιστορία. Ο Παναιτωλικός βίωσε πόλεμο, κατοχή, εμφύλιο, μεταμφυλιακές καταστάσεις, δικτατορία. Η «κυανοκίτρινη» σημαία παρέμεινε ψηλά σε κάθε περίπτωση και πάντα στην σωστή πλευρά της ιστορίας.

Κανείς στο πέρασμα των χρόνων, όσο… σκοτεινές εποχές κι αν έζησε η χώρα, αλλά και το Αγρίνιο ειδικότερα, δεν κηλίδωσε ποτέ το όνομα του συλλόγου. Μπορεί η τροπαιοθήκη του Τίτορμου να μην έχει πολλά πράγματα να επιδείξει όσο αφορά τρόπαια και τίτλους από το… πάνω ράφι, αλλά οι ηθικές αξίες με τις οποίες πορεύονται ακόμη και σήμερα στο Αγρίνιο δεν θα μπορούσαν να χωρέσουν σε καμία γυάλινη καλογυαλισμένη βιτρίνα. Το «ΠΕΡΗΦΑΝΟΣ ΚΑΙ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΣ» δεν ήταν μόνο ένα κομμάτι πανί που κρεμάστηκε σε ένα κάγκελο, δεν είναι απλά ένα σύνθημα που σε κάθε ματς τραγουδούν οι οργανωμένοι, αλλά είναι μια ολόκληρη στάση ζωής σε όλα αυτά τα 100 χρόνια της ομάδας.

Το Gazzetta, συμμετέχει στην γιορτή για τον ένα αιώνα του Παναιτωλικού, τιμά μια παρουσία που κοσμεί τον ελληνικό αθλητισμό και μέσα από ένα «κυανοκίτρινο αλφαβητάρι» στιγμών, προσώπων, αναμνήσεων και γεγονότων προσπαθεί να αποτυπώσει και να μεταφέρει σε όλους τους αναγνώστες του ποιος είναι ο «Τίτορμος ο Αιτωλός, ούτος άλλος Ηρακλής»!

Τι σημαίνει ο Παναιτωλικός για τους χιλιάδες Αγρινιώτες που ζουν είτε εντός νομού, είτε ανά την Ελλάδα και πιστά για δεκαετίες τον ακολουθούν.

Είναι προφανές και αυτονόητο σε όλους, πως τα 100 χρόνια ιστορίας ενός συλλόγου δεν μπορούν να κλειστούν ούτε μέσα σε 24 γράμματα, ούτε μέσα σε 24 στιγμές, ούτε μέσα σε μερικές χιλιάδες λέξεων. Είναι κάτι πολύ παραπάνω. Είναι βιβλία ολόκληρα με εκατοντάδες σελίδες και εκατομμύρια λέξεων. Σκοπός αυτού του κειμένου είναι, κάθε φίλος του Παναιτωλικού, κάθε ηλικίας, διαβάζοντας τις παρακάτω γραμμές να θυμηθεί έναν κομμάτι της ιστορίας του Τίτορμου, που συνδέθηκε με την δική του ζωή και καθημερινότητα και παράλληλα να του δοθεί μια αφορμή ώστε να μπορεί να φτιάξει το δικό του αλφαβητάρι αναμνήσεων πάντα σε κίτρινη και μπλε απόχρωση!

Α... όπως λέμε Αγρίνιο: Ή και Αιτωλοακαρνανία αν θέλετε. Αλλωστε ο Παναιτωλικός δεν είναι υπόθεση μόνο της μεγαλύτερης πόλης του νομού, αλλά ολόκληρου του νομού. Είναι το καμάρι του. Το Αγρίνιο κάπου... χωμένο στα Δυτικά, αν και πληθυσμιακά μεγάλο, μακριά από την Ιόνια οδό και χωρίς υποδομές για... πολλά – πολλά, ζει και αναπνέει για τον Παναιτωλικό. Όχι μόνο τώρα. Όχι μόνο τα χρόνια που είναι στα «σαλόνια» της μεγάλης Λίγκας. Πάντα. Ο κόσμος του, όλη η κοινωνία του Αγρινίου δεκαετίες ολόκληρες «έχει για Θεό, τον ενδόξαστο Παναιτωλικό»!

Β... όπως λέμε Βερνίκι: Η μυρωδιά από βερνίκι ξύλου για την ακρίβεια. Τώρα λογικότατα θα αναρωτηθεί ο αναγνώστης αυτού του κειμένου, τί σχέση μπορεί να έχει το βερνίκι ξύλου με τον Παναιτωλικό. Κι όμως έχει. Όσοι ήταν θαμώνες του γηπέδου της εποχής του «ξερού» θα θυμούνται καλά αυτή την ιδιαίτερη μυρωδιά. Στην θέση που βρίσκεται σήμερα η μπουτίκ του συλλόγου, στη γωνία κάτω από την μεγάλη εξέδρα στεγάζονταν επί σειρά ετών ένα εργαστήριο βαφών! Οπότε την μέρα των αγώνων, ακόμη κι αν αυτό ήταν κλειστό η συγκεκριμένη μυρωδιά... γέμιζε τον χώρο.

Γ... όπως λέμε Γάλλος: Αν μη τι άλλο το όνομα Γιώργος Παπαδόπουλος στην Ελλάδα μόνο σπάνιο δεν είναι. Το κάνει όμως μοναδικό αν δίπλα σε αυτό προσθέσεις και το παρατσούκλι «Γάλλος». Μέχρι πριν μερικά χρόνια (όταν και κατασκευάστηκαν στη Νέα Φιλαδέλφεια τα αγάλματα του Παπαϊωάννου και του Νεστορίδη) ο Παναιτωλικός είχε το προνόμιο να είναι η μοναδική ομάδα στη χώρα που στον περιβάλλοντα χώρο του γηπέδου της υπήρχε άγαλμα ποδοσφαιριστή! Αυτό του Γιώργου Παπαδόπουλου – Γάλλου! Πέμπτος σκόρερ στην «αιωνόβια» ιστορία του συλλόγου, ο «Γάλλος» που πήρε το παρατσούκλι επειδή με τις ενέργειες του θύμιζε Γάλλους ποδοσφαιριστές της εποχής, υπήρξε παίκτης – μύθος την δεκαετία του '50. Εφυγε από την ζωή το 1999 και δικαίως τιμήθηκε με τόσο χαρακτηριστικό τρόπο από τον Παναιτωλικό.

Δ... όπως λέμε Δυτικά: Σε ένα από πανό που έχουν κρεμαστεί στο πέταλο των οργανωμένων έχει τονιστεί πως ο Παναιτωλικός είναι το αφεντικό στα Δυτικά. Ετσι ακριβώς είναι. Σε όλη την… νοητή γραμμή της Δυτικής Ελλάδας, από την Ηλεία μέχρι και την Ήπειρο, αλλά και τα νησιά του Ιονίου, δεν συναντά κανείς άλλη ομάδα στα «μεγάλα σαλόνια» του ελληνικού ποδοσφαίρου πλην του Παναιτωλικού. Πολλές ιστορικές ομάδες από τις περιοχές αυτές… φυτοζωούν και βολοδέρνουν στα «αλώνια» μικρότερων κατηγοριών. Αλλές έχουν αφανιστεί εντελώς από τον ποδοσφαιρικό χάρτη. Σε αντίθεση με τον Τίτορμο, που δικαιολογημένα λογίζεται ως ο πρεσβευτής όλης της Δυτικής Ελλάδας!

Ε... όπως λέμε Εmileon: Στα «πέτρινα χρόνια» ο Παναιτωλικός προκειμένου να κάνει τις καθημερινές του προπονήσεις λειτουργούσε ως... γυρολόγος. Γήπεδα στην ευρύτερη περιοχή του Αγρινίου, χωρίς τις κατάλληλες δομές «φιλοξενούσαν» τους εκάστοτε παίκτες του συλλόγου για τα απολύτως απαραίτητα. Μια προπόνηση και... γεια σας. Όλο αυτό άλλαξε με την ανάληψη της διοίκησης από τον Φώτη Κωστούλα που οραματίστηκε και δημιούργησε το Emileon. Όσοι το επισκέφτηκαν έστω και μια φορά από το 2008 που άνοιξε τις πύλες του για τις προπονήσεις του Τίτορμου, έχουν να πουν τα καλύτερα λόγια. Παίκτες και προπονητές της ομάδας όλα αυτά τα 18 χρόνια αναφέρονται στις ιδανικές συνθήκες εργασίας που συναντούν εκεί.

Ζ... όπως λέμε Ζίγκερ: Πιθανότατα το όνομα Ζίγκερ να μην λέει σε κανέναν τίποτα. Κι όμως όπως αναφέρεται στο βιβλίο - θησαυρό του Γιάννη Μπακέλα «Πορεία στο χρόνο», ο Ούγγρος Ζίγκερ στο μακρινό 1931 ήταν ο πρώτος ξένος προπονητής που έκατσε στον πάγκο του Παναιτωλικού! Από τότε ακολούθησαν αρκετοί, με σημαντικότερο όνομα τον σπουδαίο Γιουγκοσλάβο, Στέφαν Μπόμπεκ, ο οποίος στην Ελλάδα δούλεψε ακόμη σε Ολυμπιακό και Παναθηναϊκό!

Η... όπως λέμε Ηρωες: Η ιστορία του Παναιτωλικού δεν περιορίζεται μέσα στις γραμμές ενός αγωνιστικού χώρου. Δεν θα μπορούσε άλλωστε να συμβαίνει αυτό για μια ομάδα που συμπληρώνει 100 χρόνια ζωής έχοντας αφήσει έντονο αποτύπωμα στην κοινωνία. Όπως προφανώς έχει συμβεί και με άλλες ιστορικές ομάδες, έτσι και ο Παναιτωλικός έχει τους δικούς του ήρωες, που έγραψαν την ιστορία όχι με γκολ και τρόπαια, αλλά με αίμα. Θυσιάστηκαν όχι για μια φανέλα, αλλά για μια πόλη, για μια πατρίδα. Ο Πάνος Αλεξάς και ο Κώστας Καμζέλας, όπως προκύπτει από τα ιστορικά… κιτάπια, ήταν δύο παιδιά που φόρεσαν ως ποδοσφαιριστές την φανέλα του Παναιτωλικού και εκτελέστηκαν από τους Γερμανούς κατακτητές κατά την διάρκεια της Εθνικής Αντίστασης! Δικαιολογημένα έχουν την δική τους θέση σε ένα κομμάτι από την αιωνόβια ιστορία.

Θ... όπως λέμε Θύρα 6: Από το 1981 σημείο αναφοράς για μια ολόκληρη πόλη! Είτε βρίσκεται στο πέταλο όπως τώρα, είτε στο «κέντρο» της μικρής εξέδρας όπως τα πολλά παλιά χρόνια. Όλοι οι έφηβοι του Αγρινίου εκεί ήθελαν να βρίσκονται. Κάτι σαν παράσημο ήταν να μπορούσες να έχεις θέση στην «6». Στους περίφημους Warriors! Τότε γινόσουν άντρας! Σαν μια μικρή επανάσταση ξεκίνησε όλο αυτό. Από την ανάγκη νέων παιδιών που αγαπούσαν τον Παναιτωλικό να ξεχωρίσουν. Να κάνουν την διαφορά και να στηρίξουν με τον δικό τους τρόπο την ομάδα. Απλά και αυθόρμητα. Aλλά και έντονα. Στις αρχές της δεκαετίας του ’80 και συγκεκριμένα το 1981, η προσπάθεια μιας παρέας πήρε σάρκα και οστά. Και εγένετο η «Θύρα 6». Το πιο σκληροπυρηνικό, το πιο δυναμικό, αλλά συνάμα και το πιο πιστό κομμάτι οπαδών του Παναιτωλικού. Εκατοντάδες εκδρομές, λεφτά, «μπλεξίματα», πούλμαν, καράβια, ταξίδια, φωνές, αποκλεισμοί, επεισόδια, τραγούδι, δικαστήρια, κάγκελα, απώλειες αγαπημένων συνοπαδών. Πάντα δίπλα στο κίτρινο και το μπλε. Συνεχίζει στα 100, θα είναι και στα... 200! Αλλωστε η σκυτάλη περνάει από χέρι σε χέρι.

Ι... όπως λέμε Ιστορία: 100 χρόνια Ιστορίας. Δεν τα λες και λίγα. Ένας ολόκληρος αιώνας ζωής. Δεκαετίες στην σειρά, γεγονότα, πρόσωπα, καταστάσεις, κοσμοϊστορικές αλλαγές. Αν ψάξεις ανά την Ελλάδα δεν θα βρεις και πάρα πολλές ομάδες που συμπλήρωσαν 100 χρόνια ιστορίας. Ειδικότερα μακριά από τα δύο μεγάλα αστικά κέντρα την Αθήνα και την Θεσσαλονίκη. Αυτό κάνει ακόμη μεγαλύτερο το επίτευγμα του Παναιτωλικού, όταν για έναν αιώνα (και συνεχίζει…) φωνάζει βροντερό παρών στο αθλητικό, αλλά και κοινωνικό status της Ελλάδας.

Κ... όπως λέμε Κωστούλας: Το καλοκαίρι του 2005 εμφανίστηκε ως άγνωστος μεταξύ αγνώστων στον Παναιτωλικό. «Κληρονόμησε» μια πλαστική σακούλα γεμάτη χαρτιά και χρέη. Μια ομάδα υπό διάλυση, ένα γήπεδο υπό κατάρρευση, έναν σύλλογο απαξιωμένο. Ανέλαβε το club για να δώσει μια χείρα βοηθείας, να βάλει μια τάξη και να φύγει σε λίγα χρόνια. Βρίσκεται ήδη 21 στο τιμόνι του Παναιτωλικού. Δυο δεκαετίες και βάλε, που άλλαξαν την ιστορία του συλλόγου. Ενός συλλόγου που βολόδερνε στα... αλώνια των μικρών κατηγοριών και που πλέον μετράει σερί συμμετοχές στη Superleague. Μιας ομάδας που ουδέποτε βρέθηκε... μπλεγμένη και στιγματισμένη σε «παράγκες», κασέτες, ύποπτες λίστες αγώνων. Ομάδα που φίλοι και αντίπαλοι την θεωρούν όλα αυτά τα χρόνια «κόσμημα» για την κατηγορία. Ο Φώτης Κωστούλας άλλαξε την μοίρα του Παναιτωλικού, αλλά και μιας ολόκληρης πόλης. Δίχως αμφιβολία ο μεγαλύτερος παράγοντας στα 100 χρόνια του Τίτορμου!

Λ... όπως λέμε Λέμι: Lemmy για την ακρίβεια! Ναι, καλά καταλάβατε το όνομα παραπέμπει στον μυθικό Αγγλο τραγουδιστή και μπασίστα του θρυλικού συγκροτήματος Μotorhead. Στο Αγρίνιο και την Παναιτωλική πραγματικότητα, το όνομα Lemmy παραπέμπει στην επιτομή του πιστού οπαδού! Δεκαετίες ολόκληρες με την χαρακτηριστική κώμη, ακόμη κι αυτή έχει πλέον γκριζάρει, με old school οπαδικό ντύσιμο και με το τύμπανο στα χέρια δηλώνει αιώνια πίστη στον Τίτορμο. Όσοι ξέρουν, ξέρουν...

Μ... όπως λέμε Μπαράζ: Στο Αγρίνιο αν πεις την λέξη «μπαράζ» το μυαλό όλων πάει σε έναν συγκεκριμένο αγώνα. Όσα χρόνια κι αν περάσουν το «μπαράζ» σημαίνει Νέα Σμύρνη. Το μπαράζ είναι το Παναιτωλικός – Ρόδος. Το ημερολόγιο έγραφε 23 Μαϊου 2009. Μετά από μια δύσκολη χρονιά με ένα εντυπωσιακό (και για πολλούς απρόσμενο) φινάλε, μετά από αποτυχημένες προσπάθειες περασμένων ετών, ο Παναιτωλικός καλείται να ρίξει μια τελευταία ζαριά. Να παίξει σε έναν αγώνα κόπους όχι μιας σεζόν, αλλά πολλών μαζί. Να αφήσει πίσω του στοιχειωμένα παιχνίδια, τραμπουκισμούς, πυροβολημένα τζάμια, «περίεργες» διαιτησίες. Περισσότεροι από 10.000 Αγρινιώτες για ένα απόγευμα... βάφουν «κυανοκίτρινη» όλη τη Νέα Σμύρνη. Την κάνουν Αγρίνιο. Κάνουν... κατάληψη στο γήπεδο του Πανιωνίου και προσδοκούν το όνειρο της ανόδου στη Β΄ εθνική να γίνει πραγματικότητα! Εκείνο το γκολ του Παλαιολόγου αρκετά μετά το 90' ήταν έκρηξη χαράς για έναν ολόκληρο νομό. Η συνέχεια είναι γνωστή.

Ν... όπως λέμε Νυχτερινές σχολές: Ακόμη κάτι για το οποίο στην οικογένεια του Παναιτωλικού καμαρώνουν διαχρονικά. Οι Νυχτερινές Σχολές του Παναιτωλικού άφησαν για δεκαετίες το αποτύπωμά τους, όχι μόνο στον σύλλογο, αλλά σε ολόκληρη την πόλη. Στην ίδια την εκπαίδευση. Μια κοινωνική προσφορά που δεν μπαίνει στο ζύγι με κανένα τρόπαιο! Λειτούργησαν για 57 ολόκληρα χρόνια, φτάνοντας ως τις αρχές της δεκαετίας του '80. Σε χρόνια δύσκολα έδωσαν την ευκαιρία σε χιλιάδες άπορα παιδιά της πόλης να μάθουν γράμματα. Όπως προκύπτει από τα ιστορικά αρχεία αυτή η αξιέπαινη προσπάθεια αγκαλιάστηκε από ισχυρούς Αγρινιώτες της εποχής που συνέδραμαν κι αυτοί αποφασιστικά. Η Οικογένεια Παπαστράτου είναι τρανό παράδειγμα. Το «Πρώτα οι Σχολές και μετά όλα τ’ άλλα» ήταν το... Ευαγγέλιο των διοικήσεων του Παναιτωλικού εκείνα τα χρόνια. Ψάξτε και παρακάτω στο γράμμα «Φ» για την συνέχεια...

Ξ... όπως λέμε Ξένοι: Καμαρά, Τσάβες, Ντίαζ, Μαρκόφσκι, Μπόγιοβιτς, Μαρτίνες, Αντεμάρ, Γιοβάνοβιτς, Βιγιαφάνιες, Ρόσα, Μπρακάλι, Γκάλο, Τζούνιορ. Κι άλλοι, πολλοί. Από τον Παναιτωλικό σε όλα του τα χρόνια, σε όλες τις κατηγορίες που έπαιξε πέρασαν δεκάδες ξένοι ποδοσφαιριστές. Κάποιοι τίμησαν την φανέλα με την αγωνιστική τους εικόνα, κάποιοι ήταν αδιάφοροι, άλλοι ξεχάστηκαν στο πέρασμα του χρόνου. Υπάρχουν όμως κι αυτοί που άφησαν έντονα το αποτύπωμά τους στο Αγρίνιο. Δεν ξέχασαν τον Παναιτωλικό όπου κι αν πήγαν και δεν ξεχάστηκαν από τους χιλιάδες φίλους του Παναιτωλικού. Οι προαναφερθέντες είναι περιπτώσεις που όσα χρόνια κι αν περάσουν θα μνημονεύονται για καλό λόγο από τον κόσμο του Παναιτωλικού! Το «κυανοκίτρινο» αποτύπωμά τους ήταν κάτι παραπάνω από έντονο!

Ο... όπως λέμε Ονειρο: Το όνειρο της ανόδου! 22 Ιουνίου 1975. Ο Παναιτωλικός σε ένα κατάμεστο γήπεδο, κερδίζει με 6-0 την Σύρο και 49 χρόνια μετά την ίδρυσή του, κάνει το όνειρο χιλιάδων Αγρινιωτών πραγματικότητα. Η ομάδα προβιβάζεται για πρώτη φορά στην ιστορία της στην Α΄εθνική! Μερικές δεκαετίες μέτα, στις 8 Μαϊου 2011, ο Παναιτωλικός κερδίζει ξανά μια ομάδα από νησί του Αιγαίου, αυτή την φορά τον Διαγόρα Ρόδου με 3-0 και κάνει πραγματικότητα το όνειρο μιας νεότερης γενιάς φιλάθλων του. 34 χρόνια μετά από την τελευταία του παρουσία στα «μεγάλα σαλόνια» ο Τίτορμος είναι μέλος της Superleague. Και παραμένει ακόμη. Οι υποδοχές της αποστολής, η φιέστα και οι πανηγυρισμοί, οι παρατεταγμένες ψησταριές έξω από το γήπεδο μνημονεύονται ακόμη και σήμερα στο Αγρίνιο.

Π... όπως λέμε Παναιτωλικός: Στο συγκεκριμένο γράμμα δεν χρειάζονται πολλά λόγια για το ποια λέξη θα το καλύψει. Από την 9η ημέρα του Μάρτη του 1926. Πριν από 100 ολόκληρα χρόνια. Τότε που μια παρέα επιφανών δημοτών του Αγρινίου αποφάσισαν να δώσουν... ζωή στην πόλη. Να ιδρύσουν τον Παναιτωλικό. Να ανάψουν την φλόγα που δεν έσβησε ποτέ. Παγκόσμιος πόλεμος, Κατοχή, Εμφύλιος, Χούντα, Μεταπολίτευση, Κρίση. Α΄ εθνική και Superleague. Aλλά και Β΄και Γ΄. Ακόμη και Δ'. Χρόνια με σταθερότητα, αλλά χρόνια και με τον... εφιάλτη της διάλυσης. Με γήπεδο γεμάτο, αλλά και με γήπεδο «συγγενών και φίλων». Η «κυανοκίτρινη» σημαία ήταν πάντα ψηλά πάνω από την πόλη και παραμένει ακόμη, βαδίζοντας προς τον επόμενο αιώνα του συλλόγου.

Ρ... όπως λέμε Ράμμος: «Είμαστε από κει, που φάγαμε αυτί». Όσο ανατριχιαστικό κι αν ακούγεται ή διαβάζεται, η παραπάνω φράση είχε γίνει στο παρελθόν σύνθημα στο χείλη των φίλων του Παναιτωλικού. Όσοι έχουν… εμβαθύνει στην ιστορία του Αγρινιώτικου συλλόγου το όνομα Ράμμος δεν μπορεί να τους είναι άγνωστο. Στις 29 Φεβρουαρίου 1976, ο Θεσσαλονικιός διαιτητής Στέφανος Ράμμος είχε γνωρίσει την… οργή των οπαδών του Παναιτωλικού σε ένα παιχνίδι με τον ΠΑΟΚ. Οι Αγρινιώτες είχαν παράπονα για τα σφυρίγματά του σε προγενέστερο ματς με τον Παναθηναϊκό. Οδεύοντας προς την καταπακτή του γηπέδου, ο Ράμμος δέχτηκε επίθεση από το μαινόμενο πλήθος, όπου διαπίστωσε πως κάποιος τον δάγκωσε και αφαίρεσε κομμάτι από το αυτί του! Αιμόφυρτος μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο για πρώτες βοήθειες… Τα επόμενα χρόνια, στους εντός έδρας αγώνες του Παναιτωλικού τα φαλτσοσφυρίγματα αντιμετωπίζονταν με το σύνθημα «διαιτητή θυμήσου τον Ράμμο και τ’ αυτί σου», ενώ ο… μύθος της εποχής λέει πως ζαχαροπλαστείο της πόλης έφτιαχνε πάστα που την ονόμαζε «Ράμμος» και είχε σχήμα ένα ζαχαρωτό αυτί!

Σ... όπως λέμε Στάδιο: Οι φίλοι του Παναιτωλικού που πηγαίνουν στο γήπεδο, αλλά και γενικότερα οι Ελληνες φίλαθλοι που παρακολουθούν ματς της ομάδας του Αγρινίου από την τηλεόραση, έχουν να λένε για την έδρα του Παναιτωλικού. Αν και πρόκειται για ένα πολύ παλιό γήπεδο, τα συνεχόμενα… λίφτινγκ που έχουν γίνει την τελευταία 20ετία και γίνονται ακόμη το έχουν μετατρέψει σε ένα από τα πιο ωραία (έστω και μικρά) γήπεδα της χώρας. Ακρως τηλεοπτικό και εντελώς ποδοσφαιρικό. Ποιος όμως θυμάται τον Παναιτωλικό να παίζει και στο Στάδιο της πόλης; Λίγοι. Ελάχιστοι. Όσοι και οι θαμώνες στις εξέδρες του. Κάπου λίγο πριν τα μέσα των 90ς, ο Παναιτωλικός χρησιμοποίησε ως έδρα το Στάδιο του Αγρινίου. Μια κρύα έδρα, σε χρόνια απαξίωσης, σε πέτρινα χρόνια για τον σύλλογο. Σημαντικότερη αγωνιστική στιγμή της εκεί παρουσίας του ένα παιχνίδι Κυπέλλου κόντρα στην ΑΕΚ του Ντούσαν Μπάγεβιτς, του Δημητριάδη, του Κετσπάγια, του Σαραβάκου, του Τσιάρτα.

Τ... όπως λέμε Τίτορμος: Τίτορμος Αιτωλός Ούτος Αλλος Ηρακλής! Ο θρυλικός βοσκός της αρχαιότητας που έμελλε όσο κανείς άλλος να συνδεθεί με τον Παναιτωλικό! Αυτός, ο Αιτωλός, που για τόσες και τόσες δεκαετίες σηκώνει τον βράχο και δείχνει την ανυπέρβλητη δύναμή του. Το πασίγνωστο έμβλημα του Παναιτωλικού, που συνδυάζει την δυναμική του συλλόγου με την τεράστια ιστορία της περιοχής!

Υ... όπως λέμε Υδροφόρα: Τι δουλειά μπορεί να έχει μια υδροφόρα σε ένα αφιέρωμα για τον κυανοκίτρινο αιώνα; Κι όμως έχει και θα το καταλάβετε – θυμηθείτε, διαβάζοντας τις παρακάτω γραμμές. Ενα όχημα – τοτέμ για το γήπεδο του Παναιτωλικού στα 80ς και αρχές των 90ς. Τότε που δεν υπήρχε ο σημερινός χλοοτάπητας – χαλί, αλλά ο αγωνιστικός χώρος ήταν χώμα και σκόνη. Με λίγα λόγια το γήπεδο ήταν ξερό, όπως τα περισσότερα εκείνης της εποχής στις μικρές κατηγορίες. Η χρησιμότητα της περίφημης υδροφόρας, ήταν πριν από την σέντρα και στο ημίχρονο του κάθε εντός έδρας αγώνα των «καναρινιών» να κινείται σε όλη τα μήκη και τα πλάτη του γηπέδου και να καταβρέχει προκειμένου να μην υπάρχουν... τόνοι σκόνης κατά την διάρκεια της αναμέτρησης. Τα... σλάλομ του οδηγού ανάμεσα σε παίκτες που έκαναν προθέρμανση είναι ιστορικά. Το «κλου» σε όλη αυτή την ιστορία, που στη σημερινή εποχή μοιάζει με... σενάριο επιστημονικής φαντασίας, είναι πως σε αγωνιστικές που τον Παναιτωλικό τον... έκαιγαν τα αποτελέσματα άλλων αγώνων, που γίνονταν την ίδια ώρα, δια μαγείας η υδροφόρα, κατά την διάρκεια του ημιχρόνου, παρουσίαζε μηχανικά προβλήματα με αποτέλεσμα να καθυστερεί η έναρξη της επανάληψης! Σοφά λέει ο λαός πως «ο σκοπός αγιάζει τα μέσα». Και τις υδροφόρες…

Φ... όπως λέμε Φιλεκπαιδευτικός: Στα 100 χρόνια ζωής του Παναιτωλικού, οι φίλοι του, οι παράγοντες του, οι πρωταγωνιστές του, οι άνθρωποί του έχουν πολλά πράγματα για τα οποία νιώθουν περήφανοι. Το «Φ» στο όνομα του συλλόγου μπορεί να είναι και το σημαντικότερο. Όπου κι αν ψάξει κανείς ανά την Ελλάδα δεν θα βρει άλλο σύλλογο που να φέρει τον βαρύ τίτλο του Φιλεκπαιδευτικού στο όνομά του. Το γεγονός ότι η οικογένεια του Παναιτωλικού, σε δύσκολα χρόνια τόσο για όλη την Ελλάδα, όσο φυσικά και για το Αγρίνιο, έδωσε την ευκαιρία σε εκατοντάδες νέα παιδιά (κυρίως) άπορων οικογενειών να μορφωθούν και να βαδίσουν σε σωστά μονοπάτια είναι ένα τεράστιο παράσημο! Οσο εύηχη και ιδιαίτερη είναι η λέξη, άλλο τόσο σημαντική ήταν και είναι για την ιστορία της ομάδας του Αγρινίου.

Χ... όπως λέμε Χαβέλλας: Όνομα βαρύ σαν ιστορία! Ευθύμιος Χαβέλλας. Γυμνασιάρχης! Το μακρινό 1926, πριν από 100 ολόκληρα χρόνια ήταν αυτός που έφερε τον τιμητικό τίτλο του προέδρου και (συν)ιδρυτή του Παναιτωλικού. Ο πρώτος πρόεδρος στην ιστορία του συλλόγου του Αγρινίου. Από τότε ακολούθησαν άλλοι 44 με τελευταίο τον σημερινό πρόεδρο της ΠΑΕ, Γεράσιμο Μπελεβώνη. Φυσικά μακροβιότερος Πρόεδρος της ομάδας διετέλεσε ο Φώτης Κωστούλας από το 2006 έως και το 2017, ενώ παραμένει και ο μεγαλομέτοχός της.

Ψ... όπως λέμε Ψυχές: «Και πέταλο θα χτίσω στον παράδεισο…». Τα γενέθλια των 100 χρόνων είναι μια ξεχωριστή μέρα για όλους τους Παναιτωλικούς. Ακόμη πιο ξεχωριστή για όσους θα έχουν το προνόμιο, το απόγευμα της 9ης Μαρτίου να δώσουν το παρών στην ιστορική (αλλά και πλήρως ανακαινισμένη) έδρα του συλλόγου. Εκεί όπου κατά το παρελθόν όλες αυτές τις δεκαετίες βρέθηκαν και εκατοντάδες Αγρινιώτες που σήμερα δεν βρίσκονται στη ζωή. Ο καθένας έχει να θυμηθεί έναν δικό του, που θα τον ήθελε στο διπλανό καρεκλάκι όπως θα είχε συμβεί στο παρελθόν. Τον πατέρα του, τον παππού, τον θείο, τον φίλο, τον κολλητό, τον γείτονα, τον συμμαθητή, τον συνοπαδό! Ανθρώπους που λάτρεψαν τον Παναιτωλικό και οι ψυχές τους σήμερα από εκεί ψηλά θα χαίρονται λίγο παραπάνω βλέποντας «το κίτρινο και το μπλε» να γιορτάζουν!

Ω... όπως λέμε Ω Τίτορμε: «Λα, λα, λαλα, λαλαλα, Ω Τίτορμε, Λα, λα, λαλα, λαλαλα Τρελαίνομαι»! Το τραγουδάκι των οργανωμένων που κάνει… θραύση τις τελευταίες εβδομάδες στο Αγρίνιο κι όπου παίζει ο Παναιτωλικός παρουσία των φίλων του!