AMPHIBIAN: Ο Γεώργιος Τσιάνος ένωσε την Ελλάδα σε 110 ώρες, στην απόλυτη αθλητική κι επιστημονική πρόκληση

Στον αθλητισμό, όπως και στη ζωή, ο ορισμός διαρκώς νέων στόχων σε τροφοδοτεί, για να φτάσεις στο σημείο που πάντα ήθελες. Είτε αυτό είναι νοητό, είτε πραγματικό, οι μικρές νίκες που σε οδήγησαν εκεί φέρουν ίση βαρύτητα με το συνολικό αποτέλεσμα.

Υπάρχουν, βέβαια και περιπτώσεις που ο στόχος, ήταν από την αρχή να γευτείς, να παρατηρήσεις, να δοκιμάσεις τον εαυτό σου, σε αυτές τις μικρές κορυφές. Στις επιμέρους αποστολές μιας διαδρομής που κυριολεκτικά σε οδηγούν στα άκρα. Της αντοχής σου, της μελέτης σου, του οργανισμού σου, της Ελλάδας ολόκληρης.

Κάπως έτσι μπορείς να προσεγγίσεις εννοιολογικά το εγχείρημα που οραματίστηκε, συντόνισε και πλέον, έχει φέρει εις πέρας, ο Γεώργιος Τσιάνος: Το AMPHIBIAN, ένα μοναδικό παγκοσμίως project που ένωσε την Ελλάδα σε 12 ημέρες και 110 ώρες μέσα από πέντε διαφορετικά αθλήματα και κάθε είδους επιφάνεια.

Πολύ περισσότερο, ένα αθλητικό και επιστημονικό πείραμα που αποτελεί την απόλυτη κορύφωση στο έργο και τη δράση του Γεώργιου Τσιάνου, ενός ανθρώπου που συνδυάζει εδώ και δεκαετίες την αθλητική του φύση με την επιστημονική του ιδιότητα, εκθέτοντας το σώμα του σε ακραία και παρατεταμένη προσπάθεια στο φυσικό περιβάλλον για να προσφέρει επιπλέον γνώση σχετικά με τον ανθρώπινο οργανισμό.

Η διαδρομή του, άλλωστε, λειτουργεί ως το απόλυτο διαπιστευτήριο που «ζύμωσε» την ιδέα του AMPHIBIAN. Ξεκινώντας από την αγωνιστική μαραθώνια κολύμβηση σε επίπεδο παγκόσμιων πρωταθλημάτων, ο Γεώργιος Τσιάνος βρέθηκε σταδιακά σε μερικά από τα πιο απαιτητικά πεδία του πλανήτη: στην κορυφή του Έβερεστ, στην ανοιχτή θάλασσα, στη Σαχάρα και στα παγωμένα νερά της Ανταρκτικής.

Εκεί, η επίδοση δεν υπήρξε ποτέ ο μόνος στόχος. Κάθε αποστολή έγινε συνθήκη επιστημονικής μελέτης της λειτουργίας του ανθρώπινου οργανισμού. Από αυτό το υπόβαθρο, όπου η αντοχή τροφοδοτεί την ιατρική και η εμπειρία την επιστημονική διερεύνηση, γεννήθηκε το AMPHIBIAN, ένα εγχείρημα που συμπυκνώνει τη γνώση και τα ερωτήματα ολόκληρης της πορείας του.

Τι ήταν, μέσα σε μερικές γραμμές, το AMPHIBIAN;

• Από τον Έβρο μέχρι το νοτιότερο άκρο της Ελλάδας.
• 1.609 χιλιόμετρα ποδηλασίας.
• 14 χιλιόμετρα κολύμβησης.
• Ορειβασία στον Όλυμπο 21 χιλιόμετρα
• Τρέξιμο 27 χιλιόμετρα
• Ιστιοπλοΐα 54 χιλιόμετρα
• Συνολικά 110 ώρες και 31 λεπτά συνολικλής προσπάθειας

Η εκκίνηση δόθηκε στο Τριεθνές, στο Ορμένιο του Έβρου. Από εκεί, ο Γεώργιος πέρασε από την ορεινή Ροδόπη, την Καβάλα και τη Θεσσαλονίκη, συνέχισε προς το Δίον και τον Όλυμπο, ανέβηκε στην κορυφή του μυθικού βουνού και κατέβηκε για να συνεχίσει την πορεία του προς την Ελασσόνα και τα Στουρναρέικα. Η διαδρομή συνεχίστηκε προς τον Μύτικα Αιτωλοακαρνανίας, το Αντίρριο και το Ρίο και από εκεί προς την Ολυμπία, τη Νεμέα και το Σούνιο. Και η στεριά έδωσε τη θέση της στη θάλασσα. Χανιά, Σφακιά, Λουτρό και, στο τέλος, Γαύδος.

Από το βορειότερο άκρο της χώρας μέχρι το νοτιότερο σημείο της Ελλάδας. Ποδηλασία. Ορειβασία. Τρέξιμο. Ιστιοπλοΐα. Κολύμβηση. Πέντε διαφορετικά αθλήματα σε μία ενιαία διαδρομή. Βουνά και θάλασσες. Δρόμοι, μονοπάτια και περάσματα. Ήλιος, νύχτα, κούραση, απρόοπτα.

Πώς το έζησαν, λοιπόν, από μέσα οι άνθρωποί του; Ο Γεώργιος Τσιάνος αποκαλύπτει στο Gazzetta την εμπειρία που βίωσε για 12 ημέρες μαζί με τους συνεργάτες του:

-5 διαφορετικά αθλήματα, διαρκείς εναλλαγές περιβάλλοντος, από τον Έβρο μέχρι τη Γαύδο για 12 ημέρες. Ποια ήταν η στιγμή εκείνη της αποστολής που νιώσατε πιο έντονα ότι το σώμα ή το μυαλό φτάνει στα όριά του; Πώς το διαχειριστήκατε;

«Οι πιο δύσκολες στιγμές ήρθαν όταν η κόπωση είχε ήδη συσσωρευτεί και έπρεπε να συνεχίσω χωρίς το σώμα να έχει προλάβει να επανέλθει πλήρως. Εκεί το όριο δεν ήταν μόνο μυϊκό. Αφορούσε τη συγκέντρωση, την απόφαση, τη διάθεση και την ικανότητα να αξιολογώ καθαρά την κατάστασή μου. Η διαχείριση βασίστηκε κυρίως στην εμπειρία που έχω διαχρονικά αποκτήσει μέσα από τον αθλητισμό, αλλά και την ιατρική, να αναγνωρίζω ποιο σύμπτωμα αποτελεί φυσιολογικό μέρος της προσπάθειας και ποιο χρειάζεται προσοχή. Σε τέτοιες στιγμές μικραίνεις τον ορίζοντα. Δεν σκέφτεσαι τη Γαύδο, σκέφτεσαι την επόμενη ώρα, το επόμενο σημείο, την επόμενη σωστή απόφαση».

-Πώς ανταποκρίθηκε το σώμα στις πέντε διαφορετικές μορφές άσκησης; Ποια φάση από τις 5 ήταν η πιο απαιτητική;

«Κάθε άθλημα φόρτιζε το σώμα με διαφορετικό τρόπο. Η ποδηλασία είχε τη μεγαλύτερη διάρκεια και δημιούργησε μεγάλο μηχανικό και ενεργειακό φορτίο. Η ορειβασία απαιτούσε άλλη κινητική οικονομία, διαφορετική μυϊκή επιστράτευση και πολύ μεγαλύτερη εγρήγορση στο τερέν όπου ακόμα και ένα μικρό παραπάτημα στο απαιτητικό πεδίο της τελικής αναρρίχησης προς την κορυφή θα είχε δυσμενείς συνέπειες. Η κολύμβηση, αντίθετα, άλλαζε εντελώς τη θέση του σώματος, τον τρόπο αναπνοής και τη θερμορύθμιση. Αν έπρεπε να ξεχωρίσω μία φάση, θα έλεγα ότι η τελική κολύμβηση προς τη Γαύδο ήταν απαιτητική, γιατί έγινε πάνω σε ένα σώμα που είχε ήδη διανύσει όλο το προηγούμενο ταξίδι. Δεν ήταν απλώς μια κολυμβητική δοκιμασία, ήταν η τελευταία πράξη μιας πολύ μεγάλης συνολικής επιβάρυνσης».

-Βλέποντας πίσω, ποια από τις 12 ημέρες θα λέγατε ότι απολαύσατε περισσότερο και ποια ήταν η πιο δυσχερής;

«Η ημέρα που θυμάμαι με μεγαλύτερη χαρά είναι η τελευταία. Όχι επειδή ήταν «εύκολη» ή συγκριτικά ίσως και λίγο «μικρότερη» σε διάρκεια, καμία σχέση, αλλά επειδή για πρώτη φορά μπορούσα να νιώσω ότι όλη η διαδρομή αποκτούσε συνοχή. Η προσέγγιση της Γαύδου είχε κάτι πολύ περισσότερο από την άφιξη σε έναν γεωγραφικό προορισμό. Οι πιο δύσκολες ημέρες, αντίθετα, ήταν κάπου στη μέση της διαδρομής, όταν είχε χαθεί ο ενθουσιασμός της εκκίνησης και ο τερματισμός παρέμενε ακόμη μακριά. Εκεί δοκιμάζεται περισσότερο η πειθαρχία για να είσαι στοχοπροσηλωμένος ώστε να ξεκινά κάθε μέρα με τον τρόπο που έπρεπε, αλλά και η συνέπεια για να συνεχίζεις να το κάνεις στη διάρκεια της μέρας μέχρι το τέλος της. Δεν υπάρχει κορύφωση, ούτε η αδρεναλίνη του τέλους, υπάρχει μόνο η δουλειά της ημέρας που πρέπει να γίνει».

-Με βάση τη δική σας επιστημονική εμπειρία, ποια ήταν τα πιο σημαντικά ευρήματα του project; Υπήρχε κάτι που σας εξέπληξε ιδιαίτερα;

«Σε αυτή τη φάση είναι πιο σωστό να μιλήσουμε για παρατηρήσεις παρά για τελικά επιστημονικά ευρήματα, καθώς η ανάλυση των δεδομένων βρίσκεται ακόμη μπροστά μας. Αυτό που θεωρώ ιδιαίτερα ενδιαφέρον είναι ότι καταγράψαμε τον ίδιο άνθρωπο επί πολλές συνεχόμενες ημέρες, σε πραγματικές συνθήκες, με πολλαπλές φυσιολογικές και περιβαλλοντικές μεταβλητές ταυτόχρονα. Αυτό μας επιτρέπει να εξετάσουμε όχι μόνο τι συνέβαινε σε μία δεδομένη στιγμή, αλλά πώς εξελισσόταν η κατάσταση από ημέρα σε ημέρα. Προσωπικά με ενδιαφέρει ιδιαίτερα να δω ποιες μεταβλητές προηγήθηκαν της υποκειμενικής αίσθησης κόπωσης και ποιες ακολούθησαν. Εκεί μπορεί να κρύβεται ένα πολύ ενδιαφέρον κομμάτι της επιστημονικής ιστορίας του AMPHIBIAN.

-Τι διαφορετικό έφερε το AMPHIBIAN στην επιστημονική και αθλητική σας αντίληψη; Υπήρξε κάτι που βιώσατε για πρώτη φορά και δεν είχατε συναντήσει σε προηγούμενες αποστολές, όπως η Μάγχη, το Έβερεστ ή η Ανταρκτική;

«Οι προηγούμενες αποστολές μου είχαν συνήθως έναν σαφέστερο κεντρικό παράγοντα, όπως για παράδειγμα, το υψόμετρο στο Έβερεστ, το κρύο νερό στη Μάγχη και στην Ανταρκτική, την παρατεταμένη έκθεση στη ζέστη στη Σαχάρα. Το AMPHIBIAN ήταν διαφορετικό επειδή δεν μου επέτρεπε να «εγκατασταθώ» σε μία συνθήκη. Μόλις άρχιζα να προσαρμόζομαι σε κάτι, άλλαζε το άθλημα, το έδαφος, ο ρυθμός ή το περιβάλλον. Αυτό μου έδωσε μια διαφορετική κατανόηση της προσαρμογής, όχι ως τελική κατάσταση που επιτυγχάνεται, αλλά ως συνεχή διαδικασία επαναρύθμισης. Αυτό ήταν ίσως το πιο καινούργιο στοιχείο για μένα, τόσο ως αθλητή όσο και ως γιατρό-φυσιολόγο».

- Πόσο αξιόπιστη κρίνατε τη χρήση και την απόκριση της τεχνολογίας σε τόσο απαιτητικά περιβάλλοντα;

«Η τεχνολογία ανταποκρίθηκε σε πολύ ικανοποιητικό βαθμό και μας έδωσε έναν εξαιρετικά πλούσιο όγκο δεδομένων σε πραγματικές και διαρκώς μεταβαλλόμενες συνθήκες. Ταυτόχρονα, όμως, το πεδίο ανέδειξε περιορισμούς που δύσκολα εμφανίζονται σε ένα ελεγχόμενο εργαστηριακό περιβάλλον. Καταγράψαμε διαφοροποιήσεις στη σταθερότητα ορισμένων αισθητήρων, δυσκολίες στην εφαρμογή τους πάνω στο σώμα για πολλές συνεχόμενες ώρες και μεταβολές στην ποιότητα του σήματος κατά την έντονη κίνηση, και τις συνεχείς εναλλαγές περιβαλλοντικών συνθηκών και δραστηριότητας.

Για εμάς, όμως, αυτό ήταν μέρος της ουσίας του AMPHIBIAN. Δεν θέλαμε απλώς να διαπιστώσουμε αν η τεχνολογία λειτουργεί, αλλά να κατανοήσουμε πόσο καλά λειτουργεί όταν δοκιμάζεται στις πραγματικές απαιτήσεις του πεδίου. Τα σημεία όπου εμφανίστηκαν αδυναμίες είναι εξίσου πολύτιμα με εκείνα όπου το σύστημα λειτούργησε άψογα, γιατί μας δείχνουν με σαφήνεια τι χρειάζεται να βελτιωθεί. Με αυτή την έννοια, το AMPHIBIAN αποτέλεσε ταυτόχρονα ένα σύστημα συνεχούς παρακολούθησης και ένα πραγματικό stress test της τεχνολογικής πλατφόρμας που αναπτύξαμε».

- Η επιστημονική σας πορεία συνδέεται άμεσα με τις συνθήκες στις οποίες δοκιμάζεται η ανθρώπινη επιβίωση. Ποια είναι, κατά τη γνώμη σας, τα σημαντικότερα αναπάντητα ερωτήματα σχετικά με την προσαρμογή του ανθρώπου σε ακραία περιβάλλοντα; Και σε ποια το AMPHIBIAN θεωρείτε πως πλησίασε πιο κοντά στο να απαντηθούν;

«Ένα μεγάλο μέρος της ανθρώπινης φυσιολογίας έχει μελετηθεί απομονώνοντας κάθε στρεσογόνο παράγοντα: υποξία, ψύχος, θερμότητα, αφυδάτωση, παρατεταμένη άσκηση. Η πραγματική ζωή όμως σπάνια λειτουργεί έτσι. Το μεγάλο ερώτημα είναι τι συμβαίνει όταν αυτοί οι παράγοντες αλληλεπιδρούν και όταν η απόκριση του οργανισμού εξαρτάται ταυτόχρονα από την προηγούμενη ημέρα, τον ύπνο, τη διατροφή, την ψυχολογική κατάσταση και την επόμενη απαίτηση. Το AMPHIBIAN πλησίασε περισσότερο σε αυτό το σύνθετο ερώτημα. Όχι επειδή δίνει ήδη μια οριστική απάντηση, αλλά επειδή δημιουργεί ένα σύνολο δεδομένων μέσα στο οποίο μπορούμε να μελετήσουμε τον άνθρωπο ως ένα ενιαίο, δυναμικό σύστημα και όχι ως μεμονωμένες φυσιολογικές μεταβλητές».

- Η δράση σας και ο χαρακτήρας του project ενώνει την αθλητική και την επιστημονική φύση. Διαπιστώσατε κάποια στιγμή ενδεχομένως ότι η επιστημονική υπόσταση υπαγόρευε να σταματήσετε, αλλά ο αθλητής μέσα σας επέμενε να συνεχίσει;

«Εξαιρετική διατύπωση στην ερώτησή σας. Βεβαίως υπήρχαν στιγμές εσωτερικής διαπραγμάτευσης. Ο αθλητής έχει μάθει να συνεχίζει μέσα στη δυσφορία και την κόπωση, ενώ ο γιατρός και ο επιστήμονας, όμως, οφείλουν να αναγνωρίζουν πότε αυτό που αισθάνεσαι παύει να αποτελεί απλώς μέρος της προσπάθειας και αποκτά διαφορετική σημασία. Αυτή η κρίση για μένα έχει διαμορφωθεί μέσα από περισσότερες από δύο δεκαετίες εμπειριών στο πεδίο σε πολύ διαφορετικά περιβάλλοντα και μορφές ακραίας προσπάθειας, από το Έβερεστ και τη Σαχάρα μέχρι τη Μάγχη, το ανοιχτό Αιγαίο και την Ανταρκτική, παράλληλα με την πορεία μου στην ιατρική και την έρευνα της ανθρώπινης φυσιολογίας. Όλες αυτές οι εμπειρίες μου έχουν μάθει ότι η επιμονή έχει αξία μόνο όταν συνοδεύεται από σωστή κρίση.

Στο AMPHIBIAN, λοιπόν, και εδώ ακριβώς βρίσκεται η πρωτοτυπία της δράσης που οραματίστηκα, είναι πως αυτή η κρίση δεν βασιζόταν μόνο στη δική μου αίσθηση ή εμπειρία. Υπήρχε συνεχής επιστημονική και ιατρική παρακολούθηση από την ομάδα, η οποία συνέκρινε διαρκώς τις φυσιολογικές παραμέτρους και τα data που καταγράφαμε, με την πραγματική μου απόδοση στο πεδίο που οι ίδιοι παρατηρούσαν και με όσα εγώ ο ίδιος επικοινωνούσα για το πώς αισθανόμουν. Αυτή η σύγκλιση ανάμεσα στο αντικειμενικό δεδομένο, την παρατήρηση και την υποκειμενική εμπειρία ήταν καθοριστική.

Γι’ αυτό δεν αισθανόμουν ότι ο αθλητής και ο γιατρός-επιστήμονας βρίσκονταν σε σύγκρουση. Ο ένας πληροφορούσε τον άλλον, και οι όλοι μαζί λειτουργούσαν μέσα σε ένα πλαίσιο συνεχούς αξιολόγησης. Υπήρξαν στιγμές όπου χρειάστηκε αλλαγή ρυθμού, διαφορετική προσέγγιση ή επανεκτίμηση της κατάστασης. Αυτό δεν είναι υποχώρηση από τον στόχο, αλλά είναι μέρος της σωστής εκτέλεσης μιας αποστολής. Για μένα, αυτός είναι και ο μόνος ασφαλής και επιχειρησιακά υπεύθυνος τρόπος να συνεχίζεις να '''πιέζεις τα όριά σου'': η προσωπική εμπειρία να επιβεβαιώνεται συνεχώς από τα δεδομένα, την ιατρική κρίση και την παρατήρηση της πραγματικής απόδοσης».

-Ποιο είναι το επόμενο βήμα για τα δεδομένα που συλλέχθηκαν από το AMPHIBIAN;

«Το επόμενο βήμα είναι να μετατρέψουμε τον πολύ μεγάλο όγκο καταγραφών σε ένα συνεκτικό και επιστημονικά αξιοποιήσιμο σύνολο δεδομένων. Αυτό απαιτεί συγχρονισμό μεταξύ των διαφορετικών συσκευών, έλεγχο ποιότητας και εγκυρότητας των σημάτων και ακριβή αντιστοίχιση των φυσιολογικών μετρήσεων με το GPS, τις περιβαλλοντικές συνθήκες, το είδος της δραστηριότητας και τα επιμέρους στάδια της προσπάθειας.

Στη συνέχεια θα περάσουμε στη συστηματική ανάλυση, αναζητώντας συγκεκριμένα μοτίβα και σχέσεις, πώς δηλαδή μεταβαλλόταν η καρδιαγγειακή και αναπνευστική λειτουργία, πώς εξελισσόταν η κόπωση και η αποκατάσταση από ημέρα σε ημέρα, πώς επηρέαζαν οι διαφορετικές περιβαλλοντικές συνθήκες τη φυσιολογική απόκριση και πώς όλα αυτά συνδέονταν με την πραγματική απόδοση στο πεδίο και την υποκειμενική εμπειρία.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει ακριβώς αυτή η δυνατότητα συσχέτισης πολλών διαφορετικών πηγών πληροφορίας μέσα στον ίδιο χρόνο και χώρο. Δεν μας ενδιαφέρει απλώς να εξετάσουμε μεμονωμένες μετρήσεις, αλλά να κατανοήσουμε τις μεταξύ τους σχέσεις και τον τρόπο με τον οποίο το ανθρώπινο σώμα προσαρμοζόταν στις συνεχείς μεταβολές της προσπάθειας και του περιβάλλοντος. Ο στόχος είναι να προκύψουν συμπεράσματα με σαφή μεθοδολογία και επιστημονική τεκμηρίωση. Εκεί όπου η ποιότητα και η πληρότητα των δεδομένων το επιτρέπουν, θα προχωρήσουμε σε επιστημονικές ανακοινώσεις και παρουσιάσεις, αλλά και στην αξιολόγηση του ίδιου του τεχνολογικού συστήματος συνεχούς παρακολούθησης που δοκιμάστηκε στο πεδίο».

-Ως ένα μοναδικό project για τα παγκόσμια δεδομένα, πόσους δρόμους ανοίγει πλέον το AMPHIBIAN για τη συνέχεια του δικού σας έργου αλλά και άλλων παρόμοιων εγχειρημάτων που ενδέχεται να ακολουθήσουν τα «χνάρια» του;

«Ως προς το επιχειρησιακό σκέλος του AMPHIBIAN και τους πολυεπίπεδους στόχους του, μέσα από τη σύζευξη αθλητισμού, επιστήμης, ιατρικής και τεχνολογίας, ναι, αποτέλεσε ένα πρωτόγνωρο και πρωτοποριακό εγχείρημα. Δημιούργησε για την ομάδα μας ένα πολύ ιδιαίτερο πεδίο πάνω στο οποίο μπορούμε πλέον να χτίσουμε. Έδειξε στην πράξη ότι διαφορετικές επιστημονικές και τεχνολογικές προσεγγίσεις μπορούν να λειτουργήσουν μαζί γύρω από έναν άνθρωπο που βρίσκεται σε συνεχή κίνηση και υπό πραγματικές συνθήκες.

H συνέχεια βρίσκεται σε πιο ώριμα πρωτόκολλα, καλύτερη ενοποίηση αισθητήρων, αποτελεσματικότερη τηλεμετρία και σε νέες εφαρμογές πέρα από τον αθλητισμό, και συγκεκριμένα σε απομακρυσμένες αποστολές, επιχειρησιακές ομάδες, επαγγελματίες που εργάζονται σε δύσκολα περιβάλλοντα και μορφές απομακρυσμένης ιατρικής παρακολούθησης.

Το AMPHIBIAN, με αυτή την έννοια, δεν είναι ένα εγχείρημα που απλώς ολοκληρώθηκε, αλλά ένας πυρήνας εξέλιξης, ένα υβριδικό πρότυπο και ένα οικοσύστημα αναφοράς για όσα μπορούν να ακολουθήσουν. Μπορεί να επαναληφθεί, να μετασχηματιστεί, να μεταφερθεί σε άλλα περιβάλλοντα και να αποτελέσει τη βάση για νέες ερευνητικές και τεχνολογικές εφαρμογές. Η πραγματική του αξία ίσως βρίσκεται ακριβώς εκεί, στο ότι δεν αφήνει πίσω του μόνο ένα επιτυχημένο εγχείρημα, αλλά δημιουργεί χώρο για την επόμενη ιδέα, την επόμενη συνεργασία και το επόμενο πεδίο εξερεύνησης. Και αυτό είναι, για εμένα, το πιο συναρπαστικό κομμάτι του AMPHIBIAN. Ότι μπορεί να γίνει αφετηρία για κάτι που ακόμη δεν έχει υπάρξει».