Derby Stories: Το Klassieker στη σκιά της βίας και η κληρονομιά του Κρόιφ

Καπνός, ερείπια, εστίες φωτιάς, εκατοντάδες νεκροί και χιλιάδες άστεγοι. Όταν η γερμανική Luftwaffe, κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, βομβάρδισε το Ρότερνταμ στις 14 Μαΐου 1940, αυτή ήταν η κατάσταση που επικρατούσε στο κέντρο της πόλης. Η ημερομηνία εκείνη έχει γραφτεί με μαύρο χρώμα στα βιβλία της ιστορίας της Ολλανδίας.

Το σοκ των Ολλανδών ήταν τέτοιο που, προκειμένου να μην πληγεί κάποια άλλη πόλη με τον ίδιο τρόπο, παραδόθηκαν στους Ναζί το ίδιο κιόλας απόγευμα, προτού ακολουθήσει την επομένη η υπογραφή της συνθηκολόγησης.

Πολλά χρόνια αργότερα, ένα ανατριχιαστικό ποδοσφαιρικό σύνθημα αναβίωσε τη φρίκη που γνώρισε το Ρότερνταμ, αλλά και η χώρα, εκείνη την ημέρα. Υπό τη μελωδία του «Tulips From Amsterdam», οι στίχοι παραφράστηκαν από μερίδα οπαδών του Άγιαξ και οι τουλίπες μετατράπηκαν σε βόμβες.

«Όταν έρθει η άνοιξη, θα ρίχνουμε βόμβες πάνω από το Ρότερνταμ,
Χιλιάδες από τις αυτές μεγάλες και θύματα πολλά, περισσότεροι νεκροί παρά ζωντανοί,
Ό,τι δεν καταστρέφει η Luftwaffe,
Θα το καταστρέψει η F-Side».

Ευτυχώς, το απαράδεκτο και αποκρουστικό σύνθημα έχει χρόνια να ακουστεί στο ολλανδικό Klassieker μεταξύ του Άγιαξ και της Φέγενορντ, των δύο μεγαλύτερων ομάδων της χώρας.

Η έχθρα που «γεννήθηκε» από τις επιτυχίες της μίας και ύστερα της άλλης μεγάλωσε το μίσος που νιώθουν όχι μόνο οι οπαδοί των δύο ομάδων, αλλά και οι κάτοικοι των πόλεων. Ένα από τα πιο βίαια, έντονα και άγρια ντέρμπι της Ευρώπης υπενθυμίζει σε όλους μία αντιπαλότητα που υπερβαίνει το ποδόσφαιρο φέρνοντας στην επιφάνεια πολιτιστικές, οικονομικές, αλλά και κοινωνικές διαφορές που έχουν χωρίσει εδώ και χρόνια το Άμστερνταμ και το Ρότερνταμ.

Το Derby Stories ετοιμάζεται για ακόμη μία συνάντηση των δύο άσπονδων εχθρών (02/02, 15:30), εστιάζοντας στις αιτίες και τα γεγονότα που γιγάντωσαν αυτή την ποδοσφαιρική διχόνοια.

Η ιστορία δύο πόλεων που «πυροδότησε» την κόντρα

Άμστερνταμ και Ρότερνταμ. Πρόκειται για τις δύο πολυπληθέστερες πόλεις της Ολλανδίας με την καθεμία να φέρει την δική της ταυτότητα, το δικό της στυλ. Από τη μία η πρωτεύουσα, το κοσμοπολίτικο Άμστερνταμ, μία σύγχρονη μεγαλούπολη όπου άνθισε ο πολιτισμός, οι τέχνες, η διανόηση.

Στον αντίποδα, το εργατικό Ρότερνταμ, όπου εδρεύει το μεγαλύτερο λιμάνι στην Ευρώπη. Εκεί, η ζωή είναι πιο «σκληρή», ενώ η μοντέρνα του αρχιτεκτονική μαρτυρά τον βιομηχανικό χαρακτήρα που έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τον τουριστικό του Άμστερνταμ με τα γραφικά κανάλια.

Η γνωστή ολλανδική ρήση «όταν το Άμστερνταμ ονειρεύεται, το Ρότερνταμ εργάζεται» συμπυκνώνει την αντίθεση στην αντίληψη και τη νοοτροπία, αποτελώντας ακόμη και σήμερα σημείο αναφοράς στο δίπολο Άμστερνταμ - Ρότερνταμ.

Το ποδόσφαιρο, φυσικά, δεν θα μπορούσε να μην παίξει τον δικό του ρόλο σε αυτή την κόντρα κουλτούρας και κοινωνικής διαφοράς που ναι μεν προϋπήρχε, αλλά όχι στον βαθμό που κλιμακώθηκε μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και ιδίως την δεκαετία του 1970.

Η αμοιβαία περιφρόνηση τροφοδοτεί την αντιπαλότητα μεταξύ των οπαδών του Άγιαξ και της Φέγενορντ. Οι τελευταίοι βλέπουν τους «αντιζήλους» τους ως αλαζόνες, ενώ οι πρώτοι θεωρούν ότι οι άλλοι έχουν... εμμονή μαζί τους και όχι το αντίθετο! Οι φίλαθλοι της Φέγενορντ θωρούν τους εαυτούς τους ως πραγματικούς και γνήσιους λάτρεις του ποδοσφαίρου και της ομάδας τους, βλέποντας τον Άγιαξ σαν έναν σύλλογο ψεύτικων υποστηρικτών, αλλά και πόλο έλξης για τις... διασημότητες που χαίρει μεγαλύτερης προβολής από τα ΜΜΕ.

Η «χρυσή» δεκαετία του ’70 και το... αναπάντεχο με τον Κρόιφ

Η πρώτη έκδοση της Eredivisie τη σεζόν 1956/1957 σήμανε αυτομάτως και την αύξηση του ανταγωνισμού στις δύο πόλεις, τις οποίες χωρίζουν μόλις 78 χιλιόμετρα. Μέχρι τότε, καθώς για ένα διάστημα (1947-1956) η Φέγενορντ απείχε από την κατάκτηση του περιφερειακού πρωταθλήματος, οι δρόμοι τους δεν διασταυρώθηκαν. Αυτό άλλαξε με την ίδρυση του πρωταθλήματος και την διπλή «κονταρομαχία» που καθιερώθηκε ανά σεζόν.

Πολύ γρήγορα, ο Άγιαξ και η Φέγενορντ έγιναν οι απόλυτες δυνάμεις στην Ολλανδία, ενώ μάλιστα η Φέγενορντ ήταν η πρώτη ολλανδική ομάδα που πανηγύρισε ευρωπαϊκό τρόπαιο κατακτώντας το Κύπελλο Πρωταθλητριών το 1970. Επίτευγμα που φουσκώνει με περηφάνια ακόμη και σήμερα τους υποστηρικτές της. Παρ’ όλα αυτά, η δεκαετία του 1970 ανήκε σχεδόν… ολοκληρωτικά στον Άγιαξ.

Ήδη, η ευρωπαϊκή επιτυχία της Φέγενορντ έδωσε το έναυσμα για την έλευση της «χρυσής εποχής» στο ολλανδικό ποδόσφαιρο. Με τον αείμνηστο και έναν εκ των κορυφαίων του αθλήματος, Γιόχαν Κρόιφ, να τον κατευθύνει μέσα στο γήπεδο, τους σπουδαίους Ρίνους Μίχελς και έπειτα Στέφαν Κόβατς να τον καθοδηγούν από τον πάγκο, ο Άγιαξ ανέβηκε στην κορυφή της Ευρώπης τρία συνεχόμενα έτη (1971-1974). Ένας τρομερός μαχητής, όπως ακριβώς ο μυθολογικός Αίαντας, σκορπούσε τον… τρόμο στους αντιπάλους του με τον επαναστατικό τρόπο που αγωνιζόταν.

Οι εκστασιασμένοι φίλαθλοι του Άγιαξ έπιναν νέκταρ ακατάπαυστα εκείνα τα χρόνια, «σερβίροντας» φαρμάκι σε αυτούς της Φέγενορντ. Το μίσος μετατρεπόταν σε ένα συναίσθημα άσβεστο. Σε αυτό δεν βοήθησε ιδιαίτερα η μεταγραφή του Βιμ Γιάνσεν στον Άγιαξ το 1980. Ο θρύλος της Φέγενορντ που ξεκίνησε από τις ακαδημίες της και αγωνίστηκε για 15 χρόνια με την πρώτη ομάδα (1965-1980), έκλεισε την καριέρα του στον αιώνιο αντίπαλο. Η κίνηση αυτή έφερε οργή στον κόσμο της ομάδας και μάλιστα λέγεται ότι όταν επέστρεψε στο «Ντε Κάιπ» ως αντίπαλος της πρώην του αγάπης δέχθηκε στο μάτι ένα… παγάκι από κάποιον φίλαθλο με αποτέλεσμα να μεταφερθεί στο νοσοκομείο!

Την αντίθετη διαδρομή έκανε ο Γιόχαν Κρόιφ το 1983. Ο Άγιαξ δεν ήταν πρόθυμος να επεκτείνει το συμβόλαιό του, καθώς ο πρόεδρος θεωρούσε τον Κρόιφ αλαζόνα και… μεγάλο σε ηλικία. Έτσι, στα 36 του πλέον, μεταπήδησε στο «στρατόπεδο» της Φέγενορντ, κάτι που πάντως δεν άρεσε στους φιλάθλους της νέας του ομάδας που δυσανασχέτησαν στην προοπτική να δουν έναν θρύλο του Άγιαξ να αγωνίζεται με τη φανέλα του δικού τους συλλόγου. Παρ’ όλα αυτά, ο Κρόιφ τούς έκανε να αλλάξουν γνώμη όταν, την πρώτη του και τελευταία σεζόν στην ομάδα προτού αποσυρθεί, κατέκτησε το νταμπλ (1983/1984). Μάλιστα, στο παρελθόν, η Φέγενορντ είχε επιχειρήσει δις να κάνει δικό της τον «Ιπτάμενο Ολλανδό», αλλά τα σχέδιά της ναυάγησε πρώτα ο Άγιαξ και έπειτα η Μπαρτσελόνα…

Επεισόδια, χουλιγκανισμός και ένα ραντεβού θανάτου…

Η κόντρα δεν έχει μείνει εντός των τεσσάρων γραμμών, όπως εύλογα μπορεί κανείς να φανταστεί. Το κλίμα στις τάξεις των οπαδών είναι μονίμως τεταμένο και με την πρώτη ευκαιρία, το σπίρτο ανάβει τη φωτιά. Η παρουσία της αστυνομίας στις μεταξύ τους αναμετρήσεις είναι κάτι παραπάνω από υποχρεωτική και επιβεβλημένη εξαιτίας της βίας και της έντασης που συχνά προκαλείται.

Ενίοτε απαγορεύεται η μετακίνηση των φιλοξενούμενων οπαδών και τα μέτρα ασφαλείας είναι αυστηρότατα. Και όχι άδικα βάσει όσων έχουν συμβεί ανά τα χρόνια. Τον Απρίλιο του 2005, χούλιγκαν και των δύο πλευρών συγκρούστηκαν μεταξύ τους και με την αστυνομία έξω από το γήπεδο της Φέγενορντ, όταν εκείνοι του Άγιαξ είχαν... διαλύσει το τρένο που τους μετέφερε στο Ρότερνταμ.

Σημείο καμπής στην αύξηση του χουλιγκανισμού στη χώρα ήταν η 23η Μαρτίου 1997, που έχει χαρακτηριστεί ως η «μαύρη μέρα» του ολλανδικού ποδοσφαίρου. Τότε, οι σκληροπυρηνικοί φίλαθλοι του Άγιαξ και της Φέγεροντ είχαν ετοιμαστεί για κανονικό πόλεμο, δίνοντας... ραντεβού, από το οποίο ένας οπαδός του Άγιαξ δεν επέστρεψε ποτέ σπίτι του.

Οι δύο πλευρές συναντήθηκαν σε ένα προκαθορισμένο σημείο, σε έναν έρημο αυτοκινητόδρομο κοντά στην πόλη Μπέβερβαϊκ. Εφοδιασμένοι με ρόπαλα, σιδερόβεργες, τέιζερ, σφυριά, αλλά και μαχαίρια ήρθαν στα χέρια και μέχρι να σπεύσει η αστυνομία στο σημείο ένας άνθρωπος είχε χάσει ήδη τη ζωή του. Ο 35χρονος Κάρλο Πικόρνι, μέλος της F-Side του Άγιαξ έπεσε νεκρός έχοντας δεχθεί τρεις θανάσιμες μαχαιριές...

Το μένος των οπαδών έχει βρει «στόχο» και στους ποδοσφαιριστές. Το 2004 ο Χόρχε Ακούνια της Φέγενορντ χρειάστηκε να μεταφερθεί στο νοσοκομείο φέροντας τραύματα σε κεφάλι, αυχένα και πλευρά, μετά την επίθεση από χούλιγκαν του Άγιαξ στους παίκτες της μισητής αντιπάλου.

Φυσικά, τα επεισόδια είναι... διαχρονικά, αφού στον ημιτελικό του Κυπέλλου το 2023, οπαδός της Φέγενορντ πέταξε αναπτήρα στο κεφάλι του Νταβί Κλάασεν με αποτέλεσμα το ματς να διακοπεί για 30 λεπτά και ο παίκτης του Άγιαξ -που στο μεταξύ είχε ματώσει- να αποχωρήσει από το ματς λόγω ζαλάδας.

Αδιαμφισβήτητα, το Άγιαξ - Φέγενορντ είναι ένα από τα πιο ένθερμα, αλλά και βίαια ντέρμπι της Ευρώπης και αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ολλανδικής ποδοσφαιρικής ιστορίας. Άλλωστε, είναι πολλά περισσότερα από ένα ματς.