Εκεί όπου ο αθλητισμός συναντά την ιστορία της Σαντορίνης
Για τρεις μέρες, από τις 16 έως τις 18 Οκτωβρίου, η Σαντορίνη ζούσε στους ρυθμούς του αγώνα. Δρομείς ανέβαιναν τα λευκά σοκάκια της Οίας, κολυμβητές άφηναν πίσω τους το Ηφαίστειο με προορισμό το παλιό λιμάνι των Φηρών, ενώ στο Καμάρι, κάτω από την Αρχαία Θήρα, ένας ολοκαίνουργιος αγώνας έκανε πρεμιέρα. Σε αυτό το νησί, κάθε διαδρομή περνούσε δίπλα σε κάτι πολύ παλαιότερο από την ίδια.
Η 12η διοργάνωση του Santorini Experience είχε όμως φέτος κάτι ακόμη να διηγηθεί. Μια ιστορία που δεν γράφτηκε στα χρονόμετρα, αλλά στα έπαθλα που περίμεναν τους νικητές στο τέλος της διαδρομής.
Τα κοσμήματα που απονεμήθηκαν στους νικητές και τις νικήτριες έφεραν την υπογραφή της Κωνσταντίνας Σπανού (Spanou Jewelry) και ζωντάνευαν μορφές από τις τοιχογραφίες του Ακρωτηρίου, του προϊστορικού οικισμού που η ηφαιστειακή τέφρα κράτησε κρυμμένο για χιλιάδες χρόνια. Πρόκειται για μια δημιουργό με ξεχωριστή διαδρομή, καθώς κοσμήματά της εκτίθενται στο Μουσείο Μπενάκη.
Τα τιμητικά μαρμάρινα βραβεία ήταν δημιουργίες του καλλιτέχνη Γρηγόρη Κουσκουρή σε συνεργασία με την Othen Elemental Aesthetics. Έργα του κοσμούν διάσημα ξενοδοχεία και εστιατόρια, και φέτος η σμίλη του υπέγραψε δύο διαφορετικά βραβεία. Το βραβείο γυναικών εμπνεύστηκε από την Κόρη της Θήρας, ένα από τα σημαντικότερα αρχαϊκά γλυπτά του νησιού, και με τη γεωμετρική, λιτή φόρμα του αποδίδει τη χάρη και την αρχοντιά της μορφής της. Το βραβείο ανδρών εμπνεύστηκε από την ίδια τη Σαντορίνη. Τα κλιμακωτά του επίπεδα θυμίζουν τα σπίτια που κρέμονται πάνω από την Καλντέρα, ενώ η τραχιά του πλευρά παραπέμπει στον ηφαιστειακό βράχο που τα κρατά.
Ούτε η επιλογή του μαρμάρου ήταν τυχαία. Είναι μια ύλη που μένει στον χρόνο, που αντέχει όσο αντέχουν και οι μνήμες, και είναι βαθιά δεμένη με το τοπίο και την τέχνη των Κυκλάδων εδώ και χιλιάδες χρόνια. Ένα μαρμάρινο βραβείο δεν φθείρεται με τα χρόνια, αλλά συνεχίζει να θυμίζει τον τόπο από τον οποίο ήρθε. Και οι δύο δημιουργοί έχουν τη βάση τους στο Μεγαλοχώρι, ένα από τα πιο γραφικά παραδοσιακά χωριά της Σαντορίνης, κι έτσι τα έπαθλα γεννήθηκαν μέσα στο ίδιο το νησί που τιμούσαν.
Έτσι, ο κολυμβητής που μόλις είχε βγει από τα νερά της Καλντέρας και ο δρομέας που μόλις είχε περάσει τη γραμμή τερματισμού δεν παρέλαβαν απλώς ένα τρόπαιο. Πήραν στα χέρια τους ένα κομμάτι από τη ζωή εκείνων που περπάτησαν, ψάρεψαν και αθλήθηκαν στο ίδιο νησί, πολύ πριν από αυτούς.
Η σχέση αυτή, άλλωστε, έχει βαθιές ρίζες. Στην αρχαία Ελλάδα ο αθλητισμός και η τέχνη βάδιζαν πάντα πλάι πλάι, και οι νικητές τιμούνταν με αγάλματα, αγγεία και ύμνους. Το Santorini Experience έπιασε το νήμα αυτής της παράδοσης και το έδωσε στα χέρια σύγχρονων δημιουργών.
Σε μια εποχή που οι αθλητικές διοργανώσεις συχνά μοιάζουν μεταξύ τους, με τα ίδια μετάλλια και τις ίδιες φωτογραφίες στο βάθρο, η επιλογή αυτή έκανε τη διαφορά. Και δεν ήταν τυχαία. Η έρευνα για τη διοργάνωση του 2025 είχε δείξει ότι 8 στους 10 συμμετέχοντες ήθελαν η εμπειρία τους να περιλαμβάνει την τοπική κουζίνα, τα έθιμα και τον πολιτισμό του νησιού. Οι νικητές έφυγαν λοιπόν από τη Σαντορίνη όχι μόνο με μια διάκριση, αλλά και με ένα κομμάτι της ιστορίας της.
Πώς είδαν όμως οι ίδιοι οι δημιουργοί αυτή τη συνάντηση του αθλητισμού με την ιστορία του νησιού; Τους ζητήσαμε να μας το πουν.
Κωνσταντίνα Σπανού (Spanou Jewelry)
Τι σημαίνει για εσάς η κοσμηματοποιία;
Για μένα το κόσμημα είναι ο πιο προσωπικός τρόπος να κουβαλάμε μια ιστορία πάνω μας. Δεν είναι απλώς ένα στολίδι. Φοριέται κοντά στο σώμα, μας συνοδεύει στις σημαντικές στιγμές και συχνά περνά από γενιά σε γενιά. Δουλεύοντας στη Σαντορίνη, νιώθω τυχερή που αντλώ έμπνευση από έναν τόπο με τόσο πλούσια ιστορία, και προσπαθώ κάθε κομμάτι μου να κρατά κάτι από αυτήν.
Πώς ξεκίνησε η ιδέα να συνδέσετε τα έπαθλα του Santorini Experience με τις τοιχογραφίες του Ακρωτηρίου;
Όταν μου ζητήθηκε να δημιουργήσω τα έπαθλα, ήξερα από την αρχή ότι δεν ήθελα ένα ακόμη μετάλλιο. Ήθελα κάτι που να μιλά για το νησί. Οι τοιχογραφίες του Ακρωτηρίου έχουν μια απίστευτη ζωντάνια, είναι γεμάτες θάλασσα, κίνηση και ανθρώπους. Μου φάνηκε φυσικό να συναντηθούν με μια διοργάνωση που ζει κι αυτή από τη θάλασσα και την κίνηση.
Ποια ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση στο να μεταφέρετε μια τοιχογραφία 3.500 ετών σε ένα κόσμημα που θα φορεθεί σήμερα;
Το να μείνω πιστή στο πνεύμα της τοιχογραφίας χωρίς να φτιάξω ένα αντίγραφο. Οι μορφές αυτές έχουν μια απλότητα και μια ελευθερία στη γραμμή που μοιάζει εκπληκτικά σύγχρονη. Η δουλειά μου ήταν να κρατήσω αυτή την αίσθηση και να τη μεταφέρω σε ένα κόσμημα που θα φοριέται με φυσικότητα στην καθημερινότητα.
Γιατί επιλέξατε διαφορετικό σύμβολο για άνδρες και γυναίκες, και για κολύμβηση και τρέξιμο;
Ήθελα κάθε έπαθλο να έχει τη δική του ιστορία. Για την κολύμβηση επέλεξα τη θάλασσα, με τον Ψαρά για τους άνδρες και τα δελφίνια της Νηοπομπής για τις γυναίκες. Για το τρέξιμο, τα Πυγμαχούντα παιδιά, που εκφράζουν τη δύναμη και την ευγενή άμιλλα, και τα λουλούδια από την Οικία των Κυριών, που μιλούν για την αναγέννηση και τη γυναικεία ενέργεια. Έτσι κάθε νικητής και κάθε νικήτρια παίρνει ένα σύμβολο που του ανήκει.
Τι θα θέλατε να νιώσει ένας αθλητής όταν φορέσει το κόσμημα, μήνες μετά τον αγώνα;
Θα ήθελα να θυμάται όχι μόνο τη νίκη, αλλά και το πού έγινε. Να ξαναζεί τη θάλασσα, τον αέρα, την προσπάθεια. Αυτό μετρά ιδιαίτερα για τους αθλητές που έρχονται από το εξωτερικό. Για πολλούς από αυτούς, το ταξίδι στη Σαντορίνη είναι από μόνο του ένα όνειρο. Το να επιστρέψουν όμως στο σπίτι τους με ένα αναμνηστικό που έχει πραγματικό νόημα, φτιαγμένο στο νησί και εμπνευσμένο από την ιστορία του, κάνει την εμπειρία ολοκληρωμένη. Αν κάποιος κοιτάξει το κόσμημα μήνες μετά και νιώσει ότι κουβαλά ένα μικρό κομμάτι της Σαντορίνης, τότε έχει πετύχει τον σκοπό του.
Γρηγόρης Κουσκουρής
Τι σημαίνει για εσάς να δουλεύετε το μάρμαρο;
Η γλυπτική είναι τέχνη υπομονής. Η πέτρα δεν σου χαρίζεται. Πρέπει να την ακούσεις, να καταλάβεις τα νερά της και τις αντοχές της. Κάθε έργο είναι ένας διάλογος ανάμεσα σε αυτό που έχεις στο μυαλό σου και σε αυτό που σου επιτρέπει το υλικό, και αυτός ο διάλογος είναι που με κρατά ακόμη στο εργαστήριο.
Γιατί η Κόρη της Θήρας για το βραβείο γυναικών και η ίδια η Σαντορίνη για το βραβείο ανδρών;
Η Κόρη είναι μια μορφή που στέκεται με ηρεμία και αξιοπρέπεια. Δεν έχει την ένταση της προσπάθειας, έχει όμως κάτι που ταιριάζει σε κάθε αθλητή, την εσωτερική δύναμη. Μου άρεσε η ιδέα ότι ένα τιμητικό βραβείο δεν γιορτάζει μόνο την επίδοση, αλλά και τον χαρακτήρα του ανθρώπου που την πέτυχε. Για το βραβείο των ανδρών ήθελα κάτι πιο αδρό. Η Σαντορίνη η ίδια, με τα σπίτια που σκαρφαλώνουν στον βράχο της Καλντέρας, είναι ένα γλυπτό φτιαγμένο από τη φύση και τον άνθρωπο μαζί. Αυτή την εικόνα προσπάθησα να αποτυπώσω.
Το μάρμαρο είναι υλικό με βαριά ιστορική μνήμη. Πώς το κάνατε να μιλήσει σε έναν σύγχρονο αθλητή;
Το μάρμαρο έχει μνήμη, αλλά έχει και φως. Αυτό είναι που το κάνει να μιλά και σήμερα. Προσπάθησα να κρατήσω τις καθαρές γραμμές και την απλότητα της αρχαίας μορφής, ώστε το βραβείο να μη μοιάζει με μουσειακό αντικείμενο, αλλά με κάτι ζωντανό, που μπορεί να σταθεί με φυσικότητα στο σπίτι ενός σύγχρονου ανθρώπου.
Πώς δουλέψατε με την Othen Elemental Aesthetics και τι πρόσθεσε αυτή η συνεργασία στο τελικό αποτέλεσμα;
Με την Othen Elemental Aesthetics μοιραζόμαστε την ίδια αγάπη για τα φυσικά υλικά και την ίδια πίστη ότι η αισθητική πρέπει να έχει ρίζες. Η συνεργασία μας στηρίχτηκε σε αυτόν τον κοινό τρόπο σκέψης, και νομίζω ότι αυτό φαίνεται στο τελικό αποτέλεσμα.
Ποια είναι για εσάς η σχέση ανάμεσα στον αθλητισμό και την τέχνη;
Για μένα είναι δύο όψεις της ίδιας αναζήτησης. Ο αθλητής και ο καλλιτέχνης παλεύουν και οι δύο με την ύλη, ο ένας με το σώμα του και ο άλλος με την πέτρα, για να φτάσουν σε κάτι που ξεπερνά τα όριά τους. Οι αρχαίοι το ήξεραν καλά. Γι’ αυτό τιμούσαν τους νικητές με αγάλματα.
Instagram: @othenelementalaesthetics
Instagram: @grigoriskouskouris
www.othen.gr
