ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Υπάρχουν ακόμα φάροι αναμμένοι

Αλέξανδρος Στεργιόπουλος 7 Νοεμβρίου 2026 - 10:46

Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης.

Τα Γενικά Αρχεία του Κράτους ανακοινώνουν την πρόσκτηση του αρχείου του Νίκου Καββαδία και εμείς γινόμαστε πολιτισμικά πλουσιότεροι.

Εκεί, στην ατέλειωτη βάρδια του «Κόλια»
Τι περιλαμβάνει το αρχείο

Η θάλασσα δεν θα πει τίποτα, θα αγκαλιάσει με το υγρό της χέρι τον ασυρματιστή και το μήνυμα που κρατούσε σφιχτά στο χέρι. Όχι, δεν ναυάγησε το πλοίο. Ο τρελός ο καπετάνιος τον παπαγάλο άκουσε και χάραξε πορεία για τα βουνά των ωκεανών και για τη στεριά των καρχαριών. Πυξίδα του η γραμμή των οριζόντων και η σκιά του σταυρού που κόπηκε από το σχοινί του παπά. Οι άπιστοι πιστοί το είδαν σημάδι κακοτυχίας και τιμωρίας της βλασφημίας, οι αμαρτωλοί το είδαν ποίημα του Χριστού που δεν αναστήθηκε, μα πέθαινε μαζί τους. Οι ναύτες ήταν πειρατές και ζήλευαν τα λέπια των ψαριών. Έβριζαν και δούλευαν και το αναποδογυρισμένο βουνό αναζητούσαν…
Ο «μαρκόνης» δεν μιλούσε. Έγραφε, κατέγραφε και κάτι ελαιογραφίες, προσωπογραφίες, κοιτούσε. Τη στεριά φοβόταν και στο αιώνιο ταξίδι ορκιζόταν. Τον τρελό τον καπετάνιο τον σεβόταν, τον φοβόταν και το σχέδιο του ασπαζόταν. Ο ασύρματος έπαψε να φέρνει τον αέρα και τις εντολές των ξεπεσμένων αρχόντων. Ανθρώπινο χέρι έγραφε και έφτιαχνε τους ήχους και τους λευκούς θορύβους… Η γενιά του ’30 γελούσε ειρωνικά ξεχνώντας τον φάρο του Αλεξανδρινού. Ο Νίκος, όμως, είχε μάθει ότι στο ταξίδι, στον ιερό καπνό, στο νερό το αλκοολούχο, στις γεμάτες θράσος γοργόνες, στα λιμάνια-μοναστήρια βρισκόταν η αλήθεια της ζωής και του ταξιδιού. Γι’ αυτό και έγραφε, κατέγραφε και τη βάρδια του πάντα έκανε. Τα βουνά των θαλασσών ακόμη αναζητούνται και τα λόγια των καρχαριών μένουν άπιαστα. Τα λόγια του Νίκου Καββαδία έμειναν πίσω και έγιναν κομμάτι της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, έγιναν η αθάνατη θαλασσογραφία που πλέον ανήκει στα Γενικά Αρχεία του Κράτους. [σ.σ Οι φωτογραφίες-τεκμήρια ανήκουν στα ΓΑΚ-Αρχείο Καββαδία]

Εκεί, στην ατέλειωτη βάρδια του «Κόλια»

Τα άπιαστα λόγια, οι εικόνες, τα αντικείμενα της βάρδιας, των ταξιδιών, της μικρής και μεγάλης ζωής, τα ποιήματα, όλα όσα τον έριξαν στο φτερό του καρχαρία περνάνε στα ΓΑΚ, σε εμάς δηλαδή που πάντα κοιτάμε τη θάλασσα και με τα δικά του μάτια. Το αρχείο του Νίκου Καββαδία, κατόπιν δωρεάς του μοναδικού κληρονόμου του, κ. Φίλιππου Χατζόπουλου, γίνεται παντοτινό κομμάτι της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Πρώτα η χειρονομία, η πρωτοβουλία και μετά η είδηση συνιστούν μέγα ανθρώπινο, κοινωνικό, πολιτισμικό γεγονός. Ένας άνθρωπος μοιράζεται τον πλούτο ενός άλλου ανθρώπου. Η κοινωνία ξέρει ότι υπάρχουν ακόμη φάροι αναμμένοι και ο πολιτισμός μας ακουμπά θαλασσινές κορφές και ατέλειωτα ταξίδια. Το δελτίο Τύπου των ΓΑΚ αναφέρει, μεταξύ άλλων (σ.σ οι εμφάσεις δικές μας), ότι:

H Κεντρική Υπηρεσία των Γενικών Αρχείων του Κράτους αναλαμβάνει την επιστημονική καταλογογράφηση, την τεκμηρίωση, τη συντήρηση, τη φύλαξη, την ανάδειξη και την ψηφιοποίηση του αρχείου. Στόχος είναι, μετά την ολοκλήρωση των απαραίτητων εργασιών, το υλικό να καταστεί προσβάσιμο στο κοινό και την ερευνητική κοινότητα, σύμφωνα με τους κανόνες λειτουργίας των ΓΑΚ. Όπως προβλέπεται από τους όρους της σύμβασης δωρεάς, το αρχείο θα διατηρηθεί ως ενιαίο σύνολο, με δυνατότητα εμπλουτισμού του με νέες προσκτήσεις.
Η διάσωση του αρχείου οφείλεται στη φροντίδα με την οποία διαφυλάχθηκε από την αδελφή του ποιητή, Τζένια Καββαδία, και στη συνέχεια από την ανιψιά του, Έλγκα Καββαδία, και τον γιο της, Φίλιππο Χατζόπουλο. Η μακρόχρονη αυτή προσπάθεια διατήρησε ένα πλούσιο και πολυεπίπεδο υλικό, με τεράστια λογοτεχνική, ιστορική και πολιτιστική αξία. Πενήντα και πλέον χρόνια μετά τον θάνατο «του ιδανικού και άξιου εραστή των μακρυσμένων θαλασσών και των γαλάζιων πόντων», το αρχειακό υλικό περνά σε έναν δημόσιο φορέα με αποστολή τη διαφύλαξη της ιστορικής μνήμης και την εξασφάλιση της μελέτης και αξιοποίησής του.
Σύμβουλος του Αρχείου Καββαδία ορίζεται ο Μιχάλης Γελασάκης, μελετητής και βιογράφος του ποιητή, ο οποίος θα συνδράμει το έργο της τεκμηρίωσης και της ανάδειξης του αρχειακού υλικού. Τέλος, καθοριστική για την ολοκλήρωση της διαδικασίας υπήρξε η συμβολή της ΚΑΡΤΕΡΙΑΣ ΑΜΚΕ, η οποία, μέσω χορηγίας, συνέβαλε στην υποστήριξη των εργασιών που συνδέονται με την ιστορική, φιλολογική και βιογραφική ανάδειξη του Αρχείου. Ειδικότερα, η χορηγία κάλυψε τις σχετικές συμβουλευτικές υπηρεσίες, καθώς και το κόστος εγκιβωτισμού και μεταφοράς του Αρχείου.

Τι περιλαμβάνει το αρχείο

Το κατατοπιστικότατο δελτίο Τύπου συνεχίζει και μας ενημερώνει πως (σ.σ οι εμφάσεις δικές μας):

Το Αρχείο Καββαδία περιλαμβάνει χιλιάδες ντοκουμέντα που καλύπτουν χρονολογικά μια μεγάλη περίοδο από τα μέσα του 19ου αιώνα, με οικογενειακά κειμήλια, μέχρι τον θάνατό του στις 10 Φεβρουαρίου 1975. Περιλαμβάνει, ακόμη, υλικό που αφορά την πρόσληψη του έργου του και δημιουργίες που εμπνεύστηκαν από τη ζωή και την ποίησή του.
Σε 45 αρχειακά κουτιά περιέχονται τεκμήρια μεγάλης λογοτεχνικής, ιστορικής και εμπορικής αξίας, που αφορούν τη ζωή και το έργο τόσο του ποιητή όσο και άλλων ποιητών, λογοτεχνών, ζωγράφων, ηθοποιών κλπ.
Στο Αρχείο Καββαδία διασώζονται εκατοντάδες χειρόγραφα με γνωστά και άγνωστα δικά του ποιήματα και πεζά. Επίσης, χειρόγραφα άλλων ποιητών όπως: Κ.Π. Καβάφης, Τέλλος Άγρας, Μήτσος Παπανικολάου, Μυρτιώτισσα, Ναπολέων Λαπαθιώτης, Γαλάζης κ.ά. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της καλλιτεχνικής ταυτότητας του Γιάννη Τσαρούχη. Περιλαμβάνεται επίσης αλληλογραφία με την οικογένειά του και επιπλέον 180 αποστολείς μεταξύ των οποίων: Γιώργος Σεφέρης, Στρατής Τσίρκας, Μ. Καραγάτσης, Νίκος Καζαντζάκης, Ελένη Καζαντζάκη, Δημήτρης Χορν, Γιώργος Θεοτοκάς, Αιμίλιος Βεάκης, Μυρτιώτισσα, Μάρκος Αυγέρης, Μήτσος Παπανικολάου, Καίσαρ Εμμανουήλ, Άγγελος Σικελιανός, Μέλπω Αξιώτη, Γιώργος Κοτζιούλας, Κ. Καρθαίος, Παύλος Νιρβάνας, Ανδρέας Καραντώνης, Μίμης Τραϊφόρος, Γιάννης Τσαρούχης, Κίμων Φράιερ, Ντίνος Χριστιανόπουλος, Τάκης Παπατσώνης, Τίμος Μαλάνος, Αλέξανδρος Μπάρας, Ναπολέων Λαπαθιώτης, Γλαύκος Αλιθέρσης, Περικλής Τριανταφύλλου, Ηλίας Πετρόπουλος, Αιμιλία Ήβου κ.ά.
Ξεχωριστή θέση κατέχει η εκτεταμένη συλλογή εκατοντάδων φωτογραφιών -πολλές εκ των οποίων ανέκδοτες- που καλύπτουν τη διαδρομή του από τα παιδικά χρόνια καθώς και έργα τέχνης από επιφανείς ζωγράφους, χαράκτες και γλύπτες.
Τμήμα του αρχείου ακόμα αποτελούν τα ναυτικά του βιβλία, τα επαγγελματικά του έγγραφα, σημειωματάρια, ατζέντες, αποκόμματα, περιοδικά, εφημερίδες, βινύλια, πλάκες γραμμοφώνου και κασέτες με ηχογραφήσεις του ίδιου. Η εικόνα του αρχείου ενισχύεται με αρκετά προσωπικά αντικείμενα, όπως εξαρτήματα ασυρμάτου, κιάλια, ξυριστική μηχανή, ναυτικό καπέλο, βαλίτσες, μεταλλικό φοριαμό, λυχνίες, αναμνηστικά κ.ά. και διάφορα έπιπλα συμπεριλαμβανομένου του γραφείου του. Τα συγκεκριμένα αντικείμενα θα εκτεθούν σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο της Κεντρικής Υπηρεσίας των ΓΑΚ.