248 χρόνια μετά, ένα ξεχασμένο τετράδιο αποκάλυψε πώς ένας αριστοκράτης εξαπάτησε τον Μότσαρτ
- Ο Μότσαρτ έφτασε στο Παρίσι αναζητώντας μια νέα αρχή
- Το τετράδιο που έμεινε ξεχασμένο για 248 χρόνια
- Ο δούκας δεν πλήρωσε ποτέ όσα είχε συμφωνήσει
Ένα τετράδιο σχεδόν 250 ετών, που παρέμενε αταυτοποίητο στη Γαλλική Εθνική Βιβλιοθήκη, αποκάλυψε έξι άγνωστες μέχρι σήμερα συνθέσεις του Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ και έριξε νέο φως σε μια άγνωστη πτυχή της ζωής του μεγάλου συνθέτη.
Οι συνθέσεις γράφτηκαν το 1778 για την κόρη ενός Γάλλου δούκα, ο οποίος όχι μόνο δεν πλήρωσε ποτέ σωστά τον Μότσαρτ, αλλά είχε ήδη εμπλακεί σε σκάνδαλο χειραγώγησης του χρηματιστηρίου.
Ο Μότσαρτ έφτασε στο Παρίσι αναζητώντας μια νέα αρχή
Τον Μάρτιο του 1778 ο 22χρονος Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ έφτασε στο Παρίσι μαζί με τη μητέρα του, ελπίζοντας να χτίσει μια επιτυχημένη καριέρα. Είχε εγκαταλείψει το ασφυκτικό περιβάλλον του Σάλτσμπουργκ, όμως η πραγματικότητα αποδείχθηκε δύσκολη. Το άλλοτε παιδί-θαύμα δεν αποτελούσε πλέον κάτι αξιοπερίεργο. Οι προστάτες της τέχνης ήταν δυσεύρετοι, τα χρήματα λιγοστά και η ανάγκη για εργασία επιτακτική. Όπως πολλοί επαγγελματίες συνθέτες της εποχής, άρχισε να διδάσκει μουσική στα παιδιά εύπορων αριστοκρατών.
Λίγους μήνες αργότερα γνώρισε τον Αντριέν-Λουί Μπονιέρ ντε Σουάστρ, γνωστό ως δούκα ντε Γκιν. Ο δούκας έπαιζε φλάουτο, ενώ η κόρη του, Μαρί-Λουίζ-Φιλιπίν, ήταν ιδιαίτερα ικανή αρπίστρια. Ο Γκιν προσέλαβε τον Μότσαρτ για να διδάξει στη νεαρή μουσική σύνθεση και, όπως όλα δείχνουν, να δημιουργήσει έργα που θα μπορούσαν να ερμηνεύουν μαζί, πατέρας και κόρη. Παρότι ο Μότσαρτ δεν συνήθιζε να γράφει για φλάουτο και άρπα και σύμφωνα με ορισμένες μαρτυρίες δεν συμπαθούσε ιδιαίτερα αυτόν τον συνδυασμό οργάνων, παρέδωσε 24 δίωρα μαθήματα και συνέθεσε το γνωστό σήμερα Κοντσέρτο για Φλάουτο και Άρπα (K.299).
Το τετράδιο που έμεινε ξεχασμένο για 248 χρόνια
Για περισσότερους από δύο αιώνες οι ιστορικοί πίστευαν ότι αυτή ήταν όλη η ιστορία. Τον Φεβρουάριο του 2026, όμως, ο αρχειονόμος Φρανσουά-Πιερ Γκουά εξέταζε μια σειρά από ανώνυμα μουσικά χειρόγραφα στη Γαλλική Εθνική Βιβλιοθήκη όταν εντόπισε ένα τετράδιο 44 σελίδων γεμάτο μουσικές ασκήσεις και μικρές συνθέσεις. Από την πρώτη στιγμή υποψιάστηκε ότι ο γραφικός χαρακτήρας ανήκε στον Μότσαρτ. Η συνάδελφός του, Λοράνς Ντεκομπέρ, κατέληξε στο ίδιο συμπέρασμα, ενώ ειδικοί της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας και της Bibliotheca Mozartiana στο Σάλτσμπουργκ επιβεβαίωσαν την αυθεντικότητά του.
Το τετράδιο περιείχε τις ασκήσεις που χρησιμοποιούσε ο Μότσαρτ στα μαθήματα της νεαρής μαθήτριάς του, αλλά και έξι άγνωστες μέχρι σήμερα μικρές συνθέσεις για φλάουτο και άρπα. Στις 21 Ιουνίου 2026 τα έργα αυτά παρουσιάστηκαν για πρώτη φορά στο κοινό, σε ζωντανή εκτέλεση, στην Αίθουσα Ovale της Γαλλικής Εθνικής Βιβλιοθήκης. Μέχρι σήμερα οι ειδικοί θεωρούσαν ότι το Κοντσέρτο για Φλάουτο και Άρπα είχε γραφτεί μέσα σε μια ξαφνική έκρηξη έμπνευσης, χαρακτηριστική της ιδιοφυΐας του Μότσαρτ. Το τετράδιο αποκαλύπτει μια διαφορετική εικόνα. Ο συνθέτης εργάστηκε επί μήνες πάνω σε ασκήσεις, δοκιμές και μουσικά κομμάτια ειδικά προσαρμοσμένα στις ανάγκες του δούκα και της κόρης του.
Ο δούκας δεν πλήρωσε ποτέ όσα είχε συμφωνήσει
Τον Ιούλιο του 1778 ο Μότσαρτ πήγε στην κατοικία του δούκα στο Παρίσι για να εισπράξει την αμοιβή του. Ο Γκιν αρνήθηκε να τον συναντήσει και έστειλε έναν υπηρέτη με μόλις τα μισά από τα συμφωνημένα χρήματα. Ο Μότσαρτ αρνήθηκε να τα δεχθεί και αποχώρησε. Σε επιστολή προς τον πατέρα του έγραψε ότι θεώρησε αυτή τη συμπεριφορά προσβολή της τιμής του, σαν ο δούκας να τον αντιμετώπιζε ως έναν «ανόητο Γερμανό».
Η συμπεριφορά του δούκα δεν ήταν πρωτοφανής. Λίγα χρόνια νωρίτερα, ως πρεσβευτής της Γαλλίας στο Λονδίνο, είχε εμπλακεί σε πολύκροτη υπόθεση χειραγώγησης του χρηματιστηρίου. Σύμφωνα με ιστορικές πηγές, εκμεταλλεύτηκε εμπιστευτικές πληροφορίες για την κρίση γύρω από τα νησιά Φόκλαντ, πραγματοποιώντας αγοραπωλησίες μετοχών σε ευνοϊκές στιγμές και διαδίδοντας ψευδείς φήμες για επικείμενο πόλεμο ή καθυστερώντας την ανακοίνωση της ειρηνευτικής συμφωνίας. Τελικά αθωώθηκε, αν και αρκετοί ιστορικοί θεωρούν ότι η πολιτική επιρροή του συνέβαλε στην απαλλαγή του.
Έντεκα χρόνια αργότερα, το 1789, ξέσπασε η Γαλλική Επανάσταση. Ως ένας από τους ισχυρότερους αριστοκράτες της χώρας, ο δούκας αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη Γαλλία το 1793. Το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας του κατασχέθηκε από το επαναστατικό κράτος, μαζί και τα τετράδια με τα μαθήματα του Μότσαρτ που δεν είχε πληρώσει ποτέ. Έτσι, τα προσωπικά έγγραφα ενός αριστοκράτη μετατράπηκαν, άθελά του, σε δημόσιο αρχειακό υλικό. Ο Μότσαρτ δεν εισέπραξε ποτέ ολόκληρη την αμοιβή του. Όμως η μουσική του επέζησε του χρέους, του δούκα και ολόκληρης της εποχής που τους έφερε κοντά.
- Η ξηρασία αποκαλύπτει ένα πλοίο του Β' Παγκοσμίου Πολέμου: Ήταν κρυμμένο για δεκαετίες σε ευρωπαϊκό ποτάμι
- Το μεγαλύτερο πλωτό γραφείο στον κόσμο επιπλέει στο Ρότερνταμ: Έχει πισίνα, εστιατόριο και μπορεί να μετακομίσει
- «Οδύσσεια»: Έφτιαξαν ταινία 250 εκατ. ευρώ και τους κατηγορούν ότι δεν πλήρωσαν 5.100 ευρώ για τις ζημιές σε πλοίο
