Όταν οι ΗΠΑ προσπάθησαν να νικήσουν τον εχθρό προκαλώντας περισσότερη βροχή: Η μυστική επιχείρηση με τα σύννεφα

• Η Operation Popeye και ο πόλεμος με τα σύννεφα
• Πώς προσπάθησαν να προκαλέσουν περισσότερη βροχή
• Όταν το μυστικό αποκαλύφθηκε
• Η εποχή που ο άνθρωπος θέλησε να διατάξει τη φύση

Οι μεγαλύτερες μάχες της ιστορίας δεν κρίθηκαν πάντα μόνο από όπλα και στρατηγούς. Κάποιες φορές, ο πραγματικός πρωταγωνιστής ήταν κάτι που κανένας στρατός δεν μπορούσε να ελέγξει: ο καιρός. Η βροχή, το χιόνι και οι καταιγίδες έχουν αλλάξει την πορεία πολέμων, από την αποτυχημένη εκστρατεία του Ναπολέοντα στη Ρωσία μέχρι μάχες όπου η λάσπη ακινητοποίησε ολόκληρες στρατιές.

Στον πόλεμο του Βιετνάμ, όμως, οι Ηνωμένες Πολιτείες αποφάσισαν να δοκιμάσουν κάτι πρωτοφανές. Αντί να πολεμήσουν μόνο με βόμβες και στρατεύματα, επιχείρησαν να χρησιμοποιήσουν το ίδιο το περιβάλλον ως όπλο. Το σχέδιο ήταν μυστικό, αμφιλεγόμενο και τόσο παράξενο που έμοιαζε βγαλμένο από σενάριο επιστημονικής φαντασίας.

Η Operation Popeye και ο πόλεμος με τα σύννεφα

Από το 1967 έως το 1972, η αμερικανική Πολεμική Αεροπορία πραγματοποίησε την Operation Popeye, μια απόρρητη επιχείρηση με στόχο την τροποποίηση του καιρού πάνω από περιοχές του Βόρειου Βιετνάμ.

Η ιδέα ήταν να παραταθεί η περίοδος των μουσώνων και να μετατραπούν οι δρόμοι ανεφοδιασμού του εχθρού σε λασπώδεις και δύσβατες διαδρομές. Οι Αμερικανοί στόχευαν κυρίως το περίφημο δίκτυο του Χο Τσι Μινχ, από όπου περνούσαν στρατιώτες, όπλα και προμήθειες προς τις δυνάμεις του Βόρειου Βιετνάμ.

Το σύνθημα που συνόδευσε την επιχείρηση έμεινε στην ιστορία: «Make mud, not war», δηλαδή «Κάντε λάσπη, όχι πόλεμο». Η λογική ήταν ότι η φύση θα μπορούσε να κάνει αυτό που δεν κατάφερναν πάντα τα όπλα: να σταματήσει την κίνηση του αντιπάλου.

Πώς προσπάθησαν να προκαλέσουν περισσότερη βροχή

Η μέθοδος που χρησιμοποιήθηκε ονομαζόταν σπορά νεφών (cloud seeding). Αεροσκάφη πετούσαν μέσα σε κατάλληλους σχηματισμούς νεφών και απελευθέρωναν ουσίες όπως ιωδιούχο άργυρο, οι οποίες βοηθούν στη δημιουργία σταγονιδίων νερού και στην ενίσχυση των βροχοπτώσεων.

Η τεχνική είχε ανακαλυφθεί ήδη από τη δεκαετία του 1940, όμως η χρήση της για στρατιωτικούς σκοπούς ήταν κάτι εντελώς διαφορετικό. Για πρώτη φορά, μια μεγάλη δύναμη επιχειρούσε να μετατρέψει τον καιρό σε μέρος της πολεμικής της στρατηγικής.

Σύμφωνα με αμερικανικές αναφορές, σε ορισμένες περιοχές η περίοδος των μουσώνων παρατάθηκε περίπου κατά 45 ημέρες. Ωστόσο, το αποτέλεσμα δεν ήταν πάντα προβλέψιμο. Ο καιρός παρέμενε ένας αντίπαλος που κανείς δεν μπορούσε να ελέγξει απόλυτα.

Όταν το μυστικό αποκαλύφθηκε

Η Operation Popeye παρέμεινε κρυφή για χρόνια, μέχρι που αποκαλύφθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1970. Η είδηση προκάλεσε διεθνή ανησυχία, καθώς πολλοί φοβήθηκαν ότι η χειραγώγηση του περιβάλλοντος θα μπορούσε να γίνει το επόμενο μεγάλο όπλο των πολέμων.

Το 1977, οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Σοβιετική Ένωση και δεκάδες ακόμη χώρες υπέγραψαν συμφωνία του ΟΗΕ που απαγόρευε τη χρήση τεχνικών περιβαλλοντικής τροποποίησης για στρατιωτικούς σκοπούς.

Η απόφαση αυτή έβαλε ουσιαστικά τέλος στη χρήση του καιρού ως πολεμικού εργαλείου, τουλάχιστον σε επίσημο επίπεδο.

Η εποχή που ο άνθρωπος θέλησε να διατάξει τη φύση

Η ιστορία της Operation Popeye παραμένει μέχρι σήμερα ένα από τα πιο παράξενα κεφάλαια του Ψυχρού Πολέμου. Δεν είχε πυραύλους, κατασκόπους ή μυστικά όπλα με τη συμβατική έννοια. Είχε σύννεφα, βροχή και την προσπάθεια του ανθρώπου να μετατρέψει τη φύση σε σύμμαχο.

Δεκαετίες αργότερα, οι επιστήμονες συνεχίζουν να μελετούν τεχνικές τροποποίησης του καιρού, κυρίως για ειρηνικούς σκοπούς, όπως η αντιμετώπιση της ξηρασίας. Όμως το αμερικανικό πείραμα στο Βιετνάμ έμεινε ως υπενθύμιση ότι η φύση μπορεί να μελετηθεί, αλλά δύσκολα μπορεί να υποταχθεί.

ΤΙ ΔΙΑΒΑΖΕΤΑΙ

• Το πείραμα της Σοβιετικής Ένωσης πριν από 60 χρόνια που άλλαξε για πάντα τις θάλασσες
• Μέσι-Γιαμάλ: Πόσες πιθανότητες είχε να συμβεί η ιστορική φωτογραφία; Η απάντηση ενός μαθηματικού εντυπωσιάζει
• «Μάγκας ή σκλάβος;» Το viral βίντεο με τον σερβιτόρο στην Πάρο που δίχασε το ελληνικό ίντερνετ