«Ρεπεράζ»: Μα πού να παω!
Διαβάζεις βιβλίο που έχει για εξώφυλλο έναν κοσμοναύτη και εσένα σου έρχεται στο μυαλό του τραγούδι του Θέμη Αδαμαντίδη «Μα πού να πάω»! Παρατηρείς την εικόνα και νιώθεις ότι θα μπεις στον κόσμο της ταινίας «Good Bye Lenin». Αλλά εσύ, εκεί! Το λαϊκό άσμα του Αδαμαντίδη παίζεις στο μυαλό σου. Πας να αλλάξεις ατμόσφαιρα, να αλλάξεις ηχοτοπίο και βάζεις «Δεσποινίς Τρίχρωμη» και «The Boy». Αμ δε! Η φωνάρα του Αδαμαντίδη δεν φεύγει. Πας να πιαστείς από τον τόπο δράσης, το Βερολίνο. Η πόλη που πλημμυρίζει από τέχνη, προοδευτισμό, πολυχρωμία, «φασαίους», κροκ, tote bags, γάλα καρύδας και avant guarde πνεύμα. Ε, μέσα στις δύσκολες ονομασίες των οδών και των λεωφόρων, πάλι το «Μα πού να πάω» παίζει!
Κάνεις διάλειμμα, διαβάζεις λίγο Χανς Φάλαντα και φέρνεις στο νου εικόνες από το θέατρο του Τόμας Οστερμάιερ. Πας στη μουσική σου λίστα και διαλέγεις Pan Pan. Κάτι πάει να γίνει, αλλά η μελωδία και ο στίχος του πρώτου τραγουδιού δεν λέει να φύγει από το κεφάλι σου! Παραιτείσαι. Σκέφτεσαι να βάλεις του Βούλγαρη την «Αντιλόπη», αλλά μπα… Το βιβλίο που διάβασες και προσπαθείς να παρουσιάσεις έχει για τίτλο ένα κινηματογραφικό όρο. «Ρεπεράζ» λέγεται, το έγραψε η Μαρίνα Αγαθαγγελίδου και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη.
Όλοι μετανάστες είμαστε
Πάμε τώρα στην ουσία της ουσίας και στο ταξίδι μέσα στο ταξίδι. Το βιβλίο της Αγαθαγγελίδου αναδεικνύει κάτι από το «καβαφικό» πνεύμα της «Ιθάκης» και σίγουρα την αλήθεια που θέλουμε δεν θέλουμε ισχύει για όλους: σε αυτόν τον πλανήτη είμαστε όλοι μετανάστες! Εξωτερικοί, εσωτερικοί, είμαστε αυτοί που διαρκώς ψάχνουμε τόπο και θέση, φίλους, αδερφούς, έρωτες, σχέσεις, συντροφιά, συνεργάτες. Ακόμα και αν μένουμε στο ίδιο σημείο, μέσα μας όλα κινούνται και όλα αναδιατάσσονται. Ο χρόνος κάποια στιγμή σου υπενθυμίζει την εφήμερη φύση σου και τα ερωτήματα Ποιος είμαι; Τι κάνω; Γιατί υπάρχω; Πού πάω; σε βρίσκουν χωρίς να το καταλάβεις. Και είδατε ε; Πού πάω; είναι το τελευταίο ερώτημα.
Ο άνθρωπος, σε κάθε εποχή, σώζεται και καταστρέφεται από τις κρίσεις που ο ίδιος δημιουργεί ή απ’ αυτές που άλλοι έφτιαξαν και αυτός καλείται να αντιμετωπίσει τις συνέπειες. Εδώ έχουμε την παγκόσμια οικονομική κρίση και όσα δυσβάσταχτα αυτή έφερε: φτώχεια, ανεργία, ψυχολογικά και, φυσικά, μετανάστευση. Για την Ελλάδα όλα αυτά ήταν λες και στο «σώμα» της έπεφτε ο βούρδουλας με τις εννιά ουρές. Και επειδή η πολιτική στη χώρα μας, αλλά και στις περισσότερες χώρες, είναι συνυφασμένη με τον αριβισμό, τη μικροπρέπεια και τη λογική του «μικρότερου κακού», ζήσαμε και το περιβόητο δημοψήφισμα-παρωδία. Τότε που το «Όχι» έγινε «Ναι». Ε, βάλτε στην εξίσωση και τη, δυστυχώς, διαχρονική βίαιη μετανάστευση, εκτοπισμό, προσφυγιά, των λαών και έχετε το μίγμα του βιβλίου.
Έξι ζωές που διαρκώς κινούνται
Διαβάσετε πώς έχει υπόθεση και θα καταλάβετε την επιμονή στο τραγούδι του Αδαμαντίδη. Βερολίνο, 2015. Ο Πάουλ θέλει να γυρίσει μια ταινία για έναν Σοβιετικό κοσμοναύτη, αλλά τελικά αλλάζει γνώμη. Η Δήμητρα ζει εδώ και κάποια χρόνια στο Βερολίνο, αλλά ακόμα να βρει τον εαυτό της. Ο Καρλ βολοδέρνει στους δρόμους. Η Λανίκα θα προτιμούσε να είναι η Δήμητρα. Η Άλκηστη είναι κλαψιάρα και μισεί τα πρότζεκτ. Ο Αντίλ βλέπει πολλά όνειρα…
Οι ζωές των έξι προσώπων, διαφορετικής καταγωγής, διασταυρώνονται κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας και των γυρισμάτων ενός ντοκιμαντέρ με θέμα την ενσωμάτωση των Ανατολικογερμανών στη γερμανική κοινωνία μετά την πτώση του Τείχους. Αυτές οι ζωές διαρκώς κινούνται και διαρκώς αναζητούν τον χώρο, κυρίως μέσα τους, που θα ηρεμήσουν, θα νιώσουν ασφάλεια και γαλήνη. Τα χρόνια όμως είναι δίσεκτα και η άνοδος της ακροδεξιάς στη Γερμανία, ο πόλεμος στη Συρία, η έξαρση του προσφυγικού και η δημοσιονομική κρίση στην Ελλάδα δεν αφήνουν χώρο για γλυκιά ακινησία και μοναδικό καταφύγιο.
Η Αγαθαγγελίδου δίνει καλά δομημένη φωνή στους ήρωες της, αξιοποιεί τον πολυφωνικό, πολυπρισματικό, τρόπο αφήγησης και ενώνει τα φαινομενικά διαφορετικά θραύσματα. Το ωραίο είναι ότι στην ένωση των κομματιών, το καθένα κρατά την ιδιαιτερότητα, τη μοναδικότητά του. Τα ανθρώπινα αδιέξοδα, η διαρκώς μεταβαλλόμενη, και επικίνδυνα απρόβλεπτη, παγκόσμια σκηνή και η πρόσφατη Ιστορία, μας κάνουν να αναρωτιόμαστε «Μα πού να πάω»!
*Το βιβλίο το βρίσκετε σε όλα τα κεντρικά βιβλιοπωλεία και ΕΔΩ
