Αεροπλάνο πετούσε «σιωπηλό» για ώρες στα 26.000 πόδια: Κανείς δεν απαντούσε, αλλά συνέχιζε την πορεία του
Ένα αεροπλάνο μπορεί να συνεχίσει να πετά για ώρες, ακόμη κι όταν κανείς στο πιλοτήριο δεν μπορεί να το ελέγξει. Αν έχει αρκετά καύσιμα, μεγάλο ύψος, κινητήρες που λειτουργούν και έναν αυτόματο πιλότο που συνεχίζει να εκτελεί εντολές, μπορεί να παραμείνει στον αέρα για πολύ περισσότερο απ’ όσο θα φανταζόταν κανείς.
Αυτό φαίνεται πως συνέβη στις 4 Ιουνίου 2023, όταν ένα Cessna Citation 560, με έναν πιλότο και τρεις επιβάτες, πέταξε πάνω από την Ουάσινγκτον έπειτα από περισσότερο από μία ώρα απόλυτης σιωπής στον ασύρματο. Το αεροσκάφος είχε απογειωθεί από το Elizabethton του Τενεσί με προορισμό το αεροδρόμιο MacArthur στο Long Island, όμως περίπου 15 λεπτά μετά την απογείωση τα πράγματα άρχισαν να παίρνουν παράξενη τροπή.
Το αεροπλάνο που συνέχισε χωρίς ανθρώπινο έλεγχο
Καθώς το jet ανέβαινε προς τα 34.000 πόδια, οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας προσπάθησαν να το σταματήσουν στα 33.000 πόδια λόγω άλλης κυκλοφορίας. Ο πιλότος δεν απάντησε. Από εκείνη τη στιγμή, κανείς δεν ξανακούστηκε από το πιλοτήριο.
Περίπου 80 λεπτά μετά την απογείωση, το αεροσκάφος έφτασε στο Long Island, έκανε στροφή και άρχισε να πετά νοτιοδυτικά στα 34.000 πόδια. Όταν μαχητικά F 16 της Air National Guard απογειώθηκαν από τη βάση Joint Base Andrews για να το αναχαιτίσουν, λίγο πριν από τις 15:00, η υπόθεση δεν έμοιαζε πλέον με ένα απλό περιστατικό χαμένης επικοινωνίας. Ένα ιδιωτικό jet είχε περάσει πάνω από την ευρύτερη περιοχή της αμερικανικής πρωτεύουσας και κανείς μέσα του δεν απαντούσε.
Απ’ έξω, το αεροπλάνο έδειχνε να πετά κανονικά. Ήταν ψηλά, γρήγορο και ακολουθούσε σταθερή πορεία. Όμως, σύμφωνα με την ανάλυση της υπόθεσης, το πιθανότερο είναι ότι συνέχιζε να υπακούει σε παλιές εντολές του αυτόματου πιλότου. Η σχεδόν ευθεία πορεία του στήριζε την εκτίμηση ότι δεν βρισκόταν πια υπό ανθρώπινο έλεγχο, ενώ η απότομη στροφή πάνω από το Long Island πιθανότατα εκτελέστηκε από τον υπολογιστή πτήσης, με βάση την προγραμματισμένη διαδρομή.
Ο αυτόματος πιλότος δεν σκέφτεται σαν συγκυβερνήτης. Δεν αξιολογεί μια κρίση ούτε παίρνει πρωτοβουλίες όπως ένας άνθρωπος. Απλώς εκτελεί εντολές, όπως να κρατήσει συγκεκριμένο ύψος, να διατηρήσει πορεία ή να ακολουθήσει προκαθορισμένα σημεία. Σε μια κανονική πτήση, αυτό βοηθά τον πιλότο να διαχειριστεί τα υπόλοιπα καθήκοντα στο πιλοτήριο. Αν όμως η καμπίνα χάσει πίεση και οι άνθρωποι μέσα στο αεροσκάφος αρχίσουν να χάνουν οξυγόνο, ο αυτόματος πιλότος μπορεί να συνεχίσει να πετά σαν να μην έχει συμβεί τίποτα.
Αυτό είδαν και οι ερευνητές στα δεδομένα της πτήσης. Σύμφωνα με την τελική έκθεση του NTSB, τα αυτόματα δεδομένα θέσης έδειξαν ότι το Cessna ακολουθούσε τα σημεία του σχεδίου πτήσης στο τελευταίο ύψος που του είχε δοθεί από τον έλεγχο εναέριας κυκλοφορίας. Οι ερευνητές κατέληξαν ότι ο αυτόματος πιλότος πιθανότατα καθόριζε την πορεία του αεροσκάφους μέχρι τη στιγμή που εκείνο δεν μπορούσε πλέον να παραμείνει υπό έλεγχο.
Το κρίσιμο πρόβλημα φαίνεται πως ήταν η απώλεια πίεσης στην καμπίνα, ενώ το jet πετούσε στα 34.000 πόδια. Σε αυτό το ύψος, ο αέρας είναι πολύ αραιός για να αναπνεύσει κανείς με ασφάλεια χωρίς υποστήριξη. Αν η καμπίνα χάσει πίεση, ο πιλότος πρέπει να το αντιληφθεί γρήγορα, να χρησιμοποιήσει οξυγόνο και να κατεβάσει το αεροσκάφος σε χαμηλότερο ύψος.
Στην περίπτωση αυτή, όμως, τα αρχεία συντήρησης έδειξαν ότι η μάσκα οξυγόνου της πλευράς του πιλότου δεν είχε εγκατασταθεί πριν από την πτήση. Αυτό πιθανότατα σήμαινε ότι ο πιλότος, Jeff Hefner, είχε ελάχιστο χρόνο για να καταλάβει τι συνέβαινε πριν η υποξία αρχίσει να επηρεάζει τον εγκέφαλό του.
Η υποξία, δηλαδή η έλλειψη επαρκούς οξυγόνου στον οργανισμό, μπορεί να προκαλέσει σύγχυση, αργές αντιδράσεις και μια επικίνδυνη ψευδαίσθηση ηρεμίας. Ο άνθρωπος μπορεί να μην αντιληφθεί έγκαιρα ότι κινδυνεύει. Έτσι, ο πιλότος ενδέχεται να βρισκόταν ακόμη στη θέση του, αλλά να μην ήταν πλέον σε θέση να καταλάβει την κατάσταση ή να δώσει νέες εντολές στο αεροσκάφος.
Οι πιλότοι των F 16 προσπάθησαν να επικοινωνήσουν με το Cessna, όμως χωρίς αποτέλεσμα. Το jet συνέχισε να πετά μέχρι που οι κινητήρες του άρχισαν να παρουσιάζουν πρόβλημα. Ο αυτόματος πιλότος προσπάθησε να κρατήσει το ύψος και την πορεία, αλλά όταν αυτό δεν ήταν πλέον δυνατό, το αεροσκάφος μπήκε σε απότομη σπειροειδή κάθοδο.
Λίγα λεπτά αργότερα, συνετρίβη σε δασική περιοχή κοντά στο Montebello της Βιρτζίνια, περίπου στις 15:23. Η πρώτη αναφορά προς την αστυνομία της Βιρτζίνια έγινε γύρω στις 15:50, ενώ τα συνεργεία έρευνας χρειάστηκαν ώρες για να φτάσουν στα συντρίμμια. Δεν υπήρξαν επιζώντες.
Δεν ήταν η πρώτη φορά που ένα αεροπλάνο συνέχισε να πετά χωρίς πλήρωμα σε θέση να αντιδράσει. Το 1999, ένα Learjet που μετέφερε τον γκόλφερ Payne Stewart και ακόμη πέντε ανθρώπους σταμάτησε να απαντά στους ελεγκτές, αναχαιτίστηκε από στρατιωτικά αεροσκάφη και συνέχισε να πετά για ώρες πριν συντριβεί στη Νότια Ντακότα. Και τότε, οι ερευνητές είχαν καταλήξει ότι το πλήρωμα είχε αχρηστευθεί από απώλεια πίεσης στην καμπίνα.
Η υπόθεση του Cessna Citation δείχνει πόσο επικίνδυνη μπορεί να γίνει η υποξία στην αεροπορία, αλλά και πώς τα συστήματα ενός αεροπλάνου μπορούν να συνεχίσουν να λειτουργούν ακόμη και όταν οι άνθρωποι που πρέπει να το ελέγχουν δεν μπορούν πια να αντιδράσουν. Ο αυτόματος πιλότος κράτησε το αεροσκάφος στον αέρα, αλλά δεν μπορούσε να καταλάβει ότι μέσα στην καμπίνα είχε ήδη χαθεί η μάχη με τον χρόνο.
