Η υπογονιμότητα αφορά και τους άνδρες

Κι όμως, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), περίπου το 50% των περιπτώσεων υπογονιμότητας οφείλεται σε ανδρικούς παράγοντες, είτε αποκλειστικά είτε σε συνδυασμό με τη γυναίκα.

Η πιο ουσιαστική και απλή εξέταση για τη διερεύνηση της ανδρικής γονιμότητας είναι το σπερμοδιάγραμμα. Δίνει σαφή εικόνα για τον αριθμό, την κινητικότητα και τη μορφολογία των σπερματοζωαρίων, ενώ σε περίπτωση ευρημάτων, μπορεί να ακολουθήσει ορμονικός έλεγχος, υπέρηχος όρχεων ή γενετική διερεύνηση. Όλο και περισσότεροι ειδικοί προτείνουν να γίνεται ένα «σπερμοδιάγραμμα αναφοράς» γύρω στα 30 έτη, ώστε κάθε άνδρας να γνωρίζει τη βασική του αναπαραγωγική εικόνα και να προλαμβάνει πιθανά προβλήματα στο μέλλον.

Η ανδρική υπογονιμότητα οφείλεται συνήθως σε ορμονικές διαταραχές, κιρσοκήλη, λοιμώξεις, τραυματισμούς ή γενετικούς παράγοντες. Ωστόσο, σημαντικό ρόλο παίζει και ο τρόπος ζωής: το κάπνισμα, η παχυσαρκία, η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, η έλλειψη άσκησης, η έκθεση σε θερμότητα (π.χ. laptop στα πόδια) και το έντονο άγχος μειώνουν τη σπερματογένεση και επιβαρύνουν τη συνολική γονιμότητα.

Τα νεότερα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι, όταν ο ανδρικός παράγοντας εντοπιστεί και αντιμετωπιστεί, οι πιθανότητες επιτυχίας είναι ιδιαίτερα υψηλές. Μελέτες έχουν δείξει πως μετά τη διόρθωση κιρσοκήλης, η πιθανότητα φυσικής σύλληψης φτάνει το 46%, έναντι 11% χωρίς θεραπεία (Medscape, 2023). Αντίστοιχα, στις περιπτώσεις ανδρικής υπογονιμότητας που αντιμετωπίζονται με τεχνικές υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, τα ποσοστά κύησης αγγίζουν το 58–69%, ανάλογα με τη μέθοδο που εφαρμόζεται (PMC, 2020).

Η θεραπευτική προσέγγιση εξατομικεύεται και μπορεί να περιλαμβάνει φαρμακευτική αγωγή, χειρουργική αποκατάσταση ή τεχνικές όπως η ενδοωαριακή έγχυση σπερματοζωαρίου (ICSI). Τα αποτελέσματα είναι συχνά εντυπωσιακά, ιδίως όταν η διάγνωση γίνεται έγκαιρα.

Η ανδρική υπογονιμότητα δεν είναι αδυναμία, είναι μια ιατρική κατάσταση με λύσεις. Η πρόληψη και ο έγκαιρος έλεγχος είναι δείγμα ωριμότητας και φροντίδας, όχι μόνο για τον εαυτό μας , αλλά και για το μέλλον της οικογένειας που ονειρεύεται κάθε ζευγάρι όπως χαρακτηριστικά τονίζει ο Στέφανος Χανδακάς, Μαιευτήρας-Γυναικολόγος και Ενδοσκοπικός Χειρουργός Αναπαραγωγής.

H διερεύνηση του υπογόνιμου ζευγαριού

Οι αυξητικές τάσεις εμφάνισης της υπογονιμότητας σχετίζονται με ποικίλους παράγοντες, πολλοί από τους οποίους αποδίδονται στο σύγχρονο τρόπο ζωής. Η πιθανότητα σύλληψης στα υγιή ζευγάρια είναι περίπου 20 – 25% ανά αναπαραγωγικό κύκλο. Η υπογονιμότητα όπως αναφέρθηκε αφορά τόσο τον άνδρα όσο και τη γυναίκα και μπορεί να διαγνωστεί με πληθώρα εξετάσεων και γι’ αυτό το λόγω η διερεύνηση του ζευγαριού πρέπει να ξεκινά ταυτόχρονα. Ένα ζευγάρι πρέπει να ζητήσει βοήθεια όταν έχει ελεύθερες σεξουαλικές επαφές και δεν έχει επιτύχει σύλληψη μετά από ένα χρόνο προσπαθειών ή ο ένας από τους δύο στο ζευγάρι έχει ιστορικό ή ενδείξεις για υπογονιμότητα. Το ζευγάρι μπορεί να απευθυνθεί συμβουλευτικά στον ειδικό, ακόμη και πριν την προσπάθεια.

Αρχικά, πρέπει να στοιχειοθετηθεί η υπογονιμότητα (ορισμός, αίτια). Η αρχική διερεύνηση του ζεύγους περιλαμβάνει μετά τη λήψη ενός λεπτομερούς ιστορικού, την πλήρη κλινική εξέταση τόσο της γυναίκας όσο και του άντρα. Οι αρχικές εξετάσεις του ζευγαριού περιλαμβάνουν διακολπικό υπερηχογράφημα της γυναίκας για τον έλεγχο της μήτρας και των ωοθηκών, αιματολογικές ορμονολογικός εξετάσεις, και για τον έλεγχο των σαλπίγγων συνήθως συνιστάται υστεροσαλπιγγογραφία. Σπερμοδιάγραμμα και εξετάσεις αίματος, για τον έλεγχο των ορμονών του συντρόφου, κρίνονται απαραίτητες.

Εξετάσεις για τις γυναίκες

• Εξετάσεις αίματος, τη 2η έως την 4η μέρα του κύκλου, για τον έλεγχο των επιπέδων των ορμονών FSH, LH, TSH, οιστραδιόλη, προγεστερόνη και προλακτίνη.
• Εξετάσεις αίματος για τον έλεγχο σεξουαλικά μεταδιδόμενων ασθενειών όπως Ηπατίτιδα Β και C και HIV.
• Διακολπικό υπερηχογράφημα για τον έλεγχο της μήτρας και των ωοθηκών.
• Υστεροσαλπιγγογραφία η οποία συνίσταται κυρίως για τον έλεγχο των σαλπίγγων. Μικρή ποσότητα του υγρού αυτού περνάει μέσα από τον κόλπο και καταλήγει στη μήτρα, αποκαλύπτοντας τυχόν εμπόδια που υπάρχουν στις σάλπιγγες.

Εξετάσεις για τους άνδρες

• Σπερμοδιάγραμμα για τον έλεγχο όλων των παραμέτρων του σπέρματος (όγκο, οξύτητα, συγκέντρωση, κινητικότητα, μορφολογία). Σε περίπτωση που η πρώτη ανάλυση του σπέρματος είναι μη φυσιολογική τότε η εξέταση επαναλαμβάνεται, καθώς είναι ο μόνος τρόπος για να διαγνωστεί η ανδρική υπογονιμότητα.
• Εξετάσεις αίματος, για τον έλεγχο των ορμονών FSH, LH, οιστραδιόλη, και προγεστερόνη.
• Εξετάσεις αίματος για τον έλεγχο σεξουαλικά μεταδιδόμενων ασθενειών όπως Ηπατίτιδα Β και C και HIV.

Ευχαριστούμε θερμά για τις επιστημονικές πληροφορίες τον Μαιευτήρα-Γυναικολόγο, Ενδοσκοπικό Χειρουργό Αναπαραγωγής και Αναπληρωτή Καθηγητή της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Λευκωσίας κ. Στέφανο Χανδακά.

Ακολουθήστε τον Στέφανο Χάνδακα σε Facebook, Instagram, LinkedIn και TikTok.
Εναλλακτικά επισκεφθείτε την ιστοσελίδα www.drchandakas.gr.