Λέων 14ος: Όνομα βαρύ όπως και η ιστορία του (vid)

• Από τον Μέγα Λέοντα στον «Πάπα Αστραπή»
• Τι λέει τελικά το όνομα ενός Πάπα;

Ο καπνός έγινε λευκός και το κονκλάβιο ανακοίνωσε επίσημα τον νέο πνευματικό ηγέτη της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας: ο καρδινάλιος Ρόμπερτ Πρέβοστ από το Σικάγο, επέλεξε το όνομα Λέων ΙΔ’, γράφοντας ιστορία ως ο πρώτος Πάπας από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η επιλογή του ονόματός του, ωστόσο, δεν είναι τυχαία. Είναι μια συνειδητή σύνδεση με ένα όνομα γεμάτο ιστορικό φορτίο – άλλοτε δοξασμένο, άλλοτε αμφιλεγόμενο.

Από τον Μέγα Λέοντα στον «Πάπα Αστραπή»

Η παπική ιστορία έχει δει 13 προκατόχους με το όνομα Λέων, μερικοί από τους οποίους διαμόρφωσαν τον ρου της Εκκλησίας – και της Ευρώπης.

1. Ο Λέων Α’ ο επονομαζόμενος και Λέων ο Μέγας υπήρξε επικεφαλής της Ρωμαιοκαθολικής εκκλησίας από το 440 μέχρι και το 461. Είχε επίσης το προσονύμιο του «Ιατρού της Εκκλησίας» και είχε το σθένος το 452 να συναντηθεί αυτοπροσώπως με τον Αττίλα προκειμένου οι ορδές του τελευταίου να μην εισβάλλουν στην Ρώμη.
2. Λέων Β΄ - Έμεινε γνωστός ως ο «σύντομος ή κοντός Ποντίφικας» καθώς έμεινε στην θέση από το 682 μέχρι και το 683 και είναι ο άνθρωπος που επικύρωσε το πόρισμα της Τρίτης Συνόδου της Κωνσταντινούπολης.
3. Λέων Γ΄ 795–816. Ο Λέων ο Γ΄ είναι ο Πάπας που έδωσε με παπική βούλα στον Καρλομάγνο το τίτλο του Αυτοκράτορα της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας το 800 και τον μετέτρεψε από στρατηλάτη, στρατηγό και πολεμιστή σε πολιτική φυσιογνωμία για τον τότε ευρωπαϊκό κόσμο. Ο Καρλομάγνος ανταπέδωσε την «χάρη» προσφέροντας προστασία στον Λέοντα από τους αντιπάλους του και με δικές του αποφάσεις αυξήθηκαν σημαντικά οι παπικές γαίες στην ιταλική χερσόνησο.
4. Λέων Δ΄ 847–855. Σημαντικό έργο του είναι η οχύρωση της πόλης της Ρώμης και ο πόλεμος που κήρυξε ενάντια στους Σαρακηνούς πειρατές.
5. Λέων Ε΄ 903: Η δεύτερη συντομότερη παποσύνη. Ο Λέων ο Ε έμεινε στο παπικό θρόνο για μόλις έναν μήνα.
6. Λέων ΣΤ΄ 928: Ελάχιστα είναι γνωστά και για τον Λέοντα τον ΣΤ ο οποίος είχε επίσης πολύ σύντομη παραμονή στην κεφαλή της Καθολικής εκκλησίας.
7. Λέων Ζ΄ 936–939: Υπέρμαχος της ταπεινότητας και ένθερμος υποστηρικτής της μοναστικής ζωής. Διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην Ειρήνη με την Ουγγαρία.
8. Λέων Η΄ 963–965: Για κάποιους δεν θεωρείται Πάπας αλλά βρέθηκε για δύο χρόνια επικεφαλής του Καθολικού δόγματος.
9. Λέων Θ΄ (Άγιος Λέων Θ΄) 1049–1054: Ο δεύτερος Άγιος της μακράς λίστας των Προκαθήμενων της Καθολικής Εκκλησίας που επέλεξαν το συγκεκριμένο όνομα. Υπήρξε ένας από τους δομικούς μεταρρυθμιστές του καθολικού δόγματος και θεωρείται ο άνθρωπος που ξεκίνησε της διαδικασίες που έφεραν το Σχίσμα Ανατολικής και Δυτικής Εκκλησίας.
10. Λέων Ι΄ 1513–1521: Πάπας από την οικογένεια των Μεδίκων· αφόρισε τον Μαρτίνο Λούθηρο· εποπτεύσε την πρώιμη περίοδο της Μεταρρύθμισης.
11. Λέων ΙΑ΄ – Απρίλιος 1605 (27 ημέρες): Γνωστός ως ο «Πάπας Αστραπή» λόγω της εξαιρετικά σύντομης παποσύνης του. Έμεινε στον παπικό θρόνο λιγότερο από τον μακρινό προκάτοχό του Λέοντα Ε.
12. Λέων ΙΒ΄ – 1823–1829: Συντηρητικός πάπας· αντιτάχθηκε στον σύγχρονο φιλελευθερισμό.
13. Λέων ΙΓ΄ – 1878–1903: Διάσημος για την εγκύκλιο Rerum Novarum για τα δικαιώματα των εργατών. Ένθερμος υπερασπιστής των αδύνατων και των εργατών. Για πολλούς έχει μείνει στην ιστορία ως ο μόνος «κομουνιστής Πάπας».

Άλλοι, όμως, άφησαν πιο σύντομο ή σκοτεινό αποτύπωμα: Ο Λέων Ε’ έμεινε στον θρόνο μόνο για έναν μήνα, ενώ ο Λέων ΙΑ’ έμεινε στην ιστορία ως «ο Πάπας Αστραπή» λόγω της παποσύνης του που κράτησε μόλις 27 ημέρες. Ο Λέων Ι’ των Μεδίκων αφόρισε τον Μαρτίνο Λούθηρο, επιβλέποντας την αρχή της Μεταρρύθμισης.

Τι λέει τελικά το όνομα ενός Πάπα;

Ο νέος Πάπας δεν μίλησε στα αγγλικά στην πρώτη του δημόσια εμφάνιση, επιλέγοντας τα ιταλικά και τα ισπανικά – μια πράξη με πιθανό συμβολισμό, δεδομένου ότι έχει ζήσει χρόνια στο Περού και διατηρεί ισχυρούς δεσμούς με τη Λατινική Αμερική. Το μήνυμά του επικεντρώθηκε σε ειρήνη, ενότητα και συμπερίληψη, ενώ η επιλογή του ονόματος «Λέων» ίσως προμηνύει έναν Πάπα που βλέπει την παράδοση όχι ως βαρίδι, αλλά ως κληρονομιά προς επανανοηματοδότηση.

Στην Καθολική Εκκλησία, το όνομα ενός Πάπα δεν είναι απλώς συμβολικό. Είναι προγραμματική δήλωση. Με την επιλογή του «Λέων», ο νέος Ποντίφικας τοποθετεί τον εαυτό του σε μια γραμμή ηγετών που άφησαν έντονο αποτύπωμα – είτε ως Άγιοι, είτε ως στρατηγικοί διαχειριστές εξουσίας, είτε ως μελετημένοι θεολόγοι.

Το αν ο Λέων ΙΔ’ θα μείνει στην Ιστορία ως «ο Πάπας της ειρήνης» ή απλώς ως «ο πρώτος Αμερικανός» μένει να το δείξει ο χρόνος. Για την ώρα, η Εκκλησία βλέπει έναν νέο Πάπα να στέκεται στην κορυφή μιας ονομαστικής δυναστείας, με το βλέμμα στραμμένο – όχι πίσω – αλλά μπροστά.