Οι Ravita Brando στο Gazzetta: «Αυτό που γράφουμε δεν είναι διαφορετικό απ’ αυτό που ζούμε» (vid)

• «Αυτό που γινόταν για χρόνια στην Ελλάδα, σε σχέση με τις γυναίκες, ήταν ο ρόλος της ρεφρενούς (sic)»
• Η γλώσσα Εσπεράντο και ο στίχος της Γώγου που έδωσε το όνομα
• «Οι στίχοι μας δεν μιλάνε για μια περσόνα»
• «Επιρροές μπορεί να έχουμε από συγκεκριμένα στοιχεία ενός καλλιτέχνη»
• «Ό,τι κάνουμε περνάει από το χέρι μας»

Η διαρκής αναζήτηση ραπ καλλιτεχνών μας έδωσε τους «Ravita Brando». Τους ακούς, στέκεσαι, αφήνεις να μπουν στο μυαλό σου οι φωνές, οι στίχοι, το μπιτ, το flow και στο τέλος τους εκτιμάς, τους αγαπάς πολύ. Έπειτα τους γνωρίζεις από κοντά, κουβεντιάζεις μαζί τους και επιβεβαιώνεις τη σωστή σου επιλογή. Η Ms. Morris και ο Pit -η Δανάη και ο Παναγιώτης, αυτά είναι τα πραγματικά τους ονόματα- τα έκαναν όλα μόνοι τους και συνεχίζουν. Με ευγένεια, γνώση, πάθος, τόλμη… Ο ραπ χώρος έχει πολλά και καλά παιδιά. Οι Ravita Brando διαθέτουν σπάνιο χαρακτήρα και έναν ραπ λόγο που αξίζει να ακούσετε. Ο Pit και η Ms. Morris δέχτηκαν να μιλήσουν στο Gazzetta και τους ευχαριστούμε πολύ.

Θέλω να μου πείτε πότε φτιάχτηκε το συγκρότημα και ποιος ήταν ο λόγος.
Ms. Morris: Θυμάσαι την αρχή; [σ.σ απευθύνεται στον Pit]

Pit: Πότε φτιάχτηκε, ε; Ωραία…

Ms. Morris: Νομίζω ήταν το 2018.

Pit: Ναι, την περίοδο 2018-19.

Ms. Morris: 2018 φτιάχτηκε, τέλη 2018. Να πω το story;

Pit: Ναι, αμέ.

Ms. Morris: Λοιπόν… Εμείς πηγαίναμε στο ίδιο σχολείο στο δημοτικό. Γνωριζόμασταν φατσικά, αλλά δεν κάναμε παρέα. Παρ’ όλα αυτά, υπήρχε από τότε ένας κοινός φίλος που μας ένωνε. Κάποια στιγμή, λοιπόν, το 2018, έχω κανονίσει να βγω με αυτόν τον κοινό μας φίλο. Μου λέει τότε σε πειράζει να έρθει και ο Pit; Λέω όχι. Ο Pit εν τω μεταξύ έγραφε από το σχολείο, από το γυμνάσιο.

Χιπ-χοπ;
Pit: Ναι, ξεκίνησα κάπου εκεί στα 14-15 μου

Ms. Morris: Εγώ ξεκίνησα γύρω στα 20. Τέλοσπαντων, εκεί που αράζουμε όλοι μαζί μου λέει κάποια στιγμή: Βάλε στον Pit να ακούσει τι γράφεις. Του έβαλα και του άρεσε. Εγώ, βέβαια, ήμουν πολύ ντροπαλή. Ο Pit μου είπε ότι πάει στούντιο και γράφει και μου πρότεινε να πάω μια μέρα μαζί του. Στην αρχή πήγα για να δω πώς είναι μες στο στούντιο, να δω τη διαδικασία.

Pit, είχες εμπειρία από στούντιο;
Pit: Ναι, και σε home studio πιο παλιά. Τότε, όμως, έγραφα στο Bashment.

Και πήγες.
Ms. Morris: Πήγα, ναι. Μάλιστα, μου είπε να περάσω και κάτι vocals σε ένα κομμάτι.

Σου φαίνονταν «κινέζικα» εσένα;
Ms. Morris: Όχι, γιατί στο σπίτι είχα μικρόφωνο και έγραφα μόνη μου. Δεν είχα, όμως, πάει ποτέ σε στούντιο. Ε, μετά από τρεις εβδομάδες, περίπου, μου έστειλε ένα μήνυμα που έλεγε έχω να σου κάνω μια πρόταση, για ένα πρότζεκτ. Έτσι ξεκίνησε η συνεργασία μας.

«Αυτό που γινόταν για χρόνια στην Ελλάδα, σε σχέση με τις γυναίκες, ήταν ο ρόλος της ρεφρενούς (sic)»

Ο λόγος που έγινε το συγκρότημα ήταν ότι ταιριάζατε; Σας άρεσαν τα ίδια πράγματα;
Pit: Είχαμε, και έχουμε, κοινή αισθητική. Επίσης, πώς είναι όταν γνωρίζεις έναν άνθρωπο και διαισθάνεσαι, λες μέσα σου, ότι σε κάποια πράγματα είμαστε στο ίδιο μήκος κύματος με αυτόν; Κάπως έτσι ήταν και είναι με τη Δανάη. Να σταθώ, όμως, λίγο σε αυτό που είπε όταν μου έβαλε να ακούσω τα τραγούδια της. Εμένα, γενικά, από μικρός, μου έλειπε να ακούω γυναίκες στο μικρόφωνο. Ως ακροατής ήταν πάντα ο καημός μου.

Γυναίκες γενικά ή ράπερ;
Pit: Ράπερ. Το ότι γνωριστήκαμε με τη Δανάη μετά από τόσα χρόνια και είδα ότι γράφει ωραία, έχει πολύ ωραία φωνή και είναι αυτό που λέμε καλό παιδί, ε, αυτό με έκανε να νιώσω πάρα πολύ όμορφα.

Ανάφερες ότι σου άρεσε να ακούς γυναίκες ράπερ. Το συγκρότημά σας αποτελείται από έναν άντρα και μια γυναίκα ράπερ. Κατ’ αρχάς, δεν ξέρω αν υπήρχαν άλλα τέτοια σχήματα, με γυναίκα ράπερ στη σύνθεσή τους.
Pit: Σίγουρα ήταν οι Active Member πάντως.

Με τη Sadahzinia.
Pit: Ναι.

Είναι σαν να «σπάει» μια αρνητική παράδοση αυτό που κάνετε; Αναρωτιέμαι γιατί δεν ξέρω αν υπάρχει ακόμη υποτίμηση των γυναικών ράπερ.
Pit: Στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, υπήρχαν περισσότερα τέτοια σχήματα. Βέβαια, αυτό γινόταν κυρίως στο πλαίσιο μιας κολεκτίβας, να το πω έτσι. Υπήρχε, δηλαδή, ο τάδε ράπερ που ήταν πιο γνωστός, είχε ένα side crew και εκεί έμπαιναν οι γυναίκες. Αλλά και ξεχωριστά projects, όπως οι The Firm με την Foxy Brown π.χ.

Παρ’ όλα αυτά, το 2024 δεν μπορεί να υπάρχει αυτό. Να κρίνουμε, δηλαδή, το ραπ βάσει φύλου.
Ms. Morris: Όχι, δεν πρέπει να υπάρχει η αξιολόγηση βάσει φύλου ούτε και να αναλογούν συγκεκριμένα μουσικά πλαίσια στο κάθε φύλο. Αυτό που γινόταν για χρόνια στην Ελλάδα, σε σχέση με τις γυναίκες, ήταν ο ρόλος της ρεφρενούς (sic). Υπήρχε συνεργασία, αλλά η γυναίκα ήταν πάντα η ρεφρενού (sic).

Pit: Ναι. Έπαιζε πολύ η αντίληψη θα τη βάλουμε να μας πει ένα ρεφρέν.

Ms. Morris: Επίσης, στερεοτυπικό είναι και το γεγονός ότι η γυναίκα τραγουδάει καλά ενώ ο άντρας όχι..

Ο άντρας θεωρείται ότι είναι πιο κοντά στην κουλτούρα του ραπ. Είναι πιο επιθετικός, αγγίζει και λίγο την παραβατικότητα, είναι σκληρός… Πάντα θα υπάρχει ένας τέτοιος ράπερ και η γυναίκα θα έρχεται να κάνει την όλη φάση λίγο πιο όμορφη. Νομίζω αυτή είναι μια ισχυρή αντίληψη στο χώρο.
Pit: Ναι, ισχύει αυτό που λες. Η γυναίκα αρκετές φορές χρησιμοποιούταν για να κάνει πιο εμπορικό ένα ραπ κομμάτι και να βοηθήσει την επιχειρηματική πλευρά του πράγματος. Ακόμα και αυτό, όμως, γινόταν πολύ στερεοτυπικά. Τι εννοώ; Θέλω να φτιάξω ένα ρεφρέν με ωραία μελωδία. Άρα, θέλω μια φωνή που να τραγουδάει καλά. Ποιοι τραγουδάνε καλά; Οι γυναίκες! Ε, έχω μια γνωστή μου, θα τη βάλω να πει το ρεφρέν και όλοι θα κερδίσουμε. Και η αντίληψη, δηλαδή, δεν ήταν έλα να γράψουμε μαζί κάτι. Ήταν έλα να μου πεις αυτό το ρεφρέν.

Εκτελεστικό όργανο.
Pit: Ακριβώς! Ε, αυτό είναι που θέλουμε να σπάσουμε στη ραπ κουλτούρα.

Αυτό που κάνετε, λοιπόν, είναι σημαντικό. Θα έπρεπε, εν έτει 2024, να είναι αυτονόητο ότι η ραπ είναι μία και οι ράπερ ισότιμοι. Εγώ νομίζω ότι υπάρχει ακόμη η στερεοτυπική αντίληψη γύρω από το θέμα «άντρας-γυναίκα ράπερ».
Ms. Morris: Θέλουμε ακόμα δουλειά σαν χιπ χοπ κοινότητα ώστε να αντιμετωπίζονται όλα τα φύλα με πλήρη ισοτιμία. Εδώ υπάρχουν δύο τρόποι σκέψης, όσον αφορά τη θέση των γυναικών στη ραπ. Ο ένας λέει ότι αν σταματήσουμε να το κάνουμε θέμα, μπορεί να γίνει κανονικότητα. Εγώ δεν είμαι σε αυτό. Πιστεύω ότι ακόμη υπάρχει μεγάλη σύγχυση. Οι στενοί μας κύκλοι μπορεί…

…να το αποδέχονται.
Ms. Morris: Ναι, αλλά το ευρύ κοινό δεν το κάνει. Πρέπει να δούμε τη μεγάλη εικόνα, όλον τον κόσμο.

Pit: Και είναι και λάθος για μένα να ακολουθήσεις τον ανάποδο τρόπο σκέψης. Δεν μπορείς να λες ότι αναγνωρίζεις πως υπάρχει μια διάκριση στην κοινωνία, να θες θεωρητικά να την εξαλείψεις, αλλά να προσπερνάς όλα τα στάδια μέχρι να φτάσεις στην εξαφάνισή της! Είναι κάπως ύπουλο αυτό. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η υπόθεση με το κίνημα Black Lives Matter. Ο αντίποδας, τότε, ήταν το All Lives Matter. Και, άντε να κάνω τον δικηγόρο του διαβόλου, θεωρητικά αυτό ισχύει. Ναι, όλες οι ζωές μετράνε, οι μαύροι, όμως, υφίστανται τον ρατσισμό, αυτοί βιώνουν την καταπίεση λόγω χρώματος. Πρώτα πρέπει να αναγνωρίσουμε την κυρίαρχη αντίφαση, να την πολεμήσουμε και όταν φτάσουμε στο σημείο που δεν θα υπάρχει διάκριση, τότε να πούμε όλα ωραία τα κάναμε.

Η γλώσσα Εσπεράντο και ο στίχος της Γώγου που έδωσε το όνομα

Αντιδράσεις από άλλους, εκτός του κύκλου σας, για το γκρουπ σας υπήρξαν; Το είδαν ωραία; Μήπως κόλλησαν στο χαζό θέμα που είπαμε πριν, αυτό της συνύπαρξης άντρα-γυναίκας ράπερ;
Ms. Morris: Εγώ δεν έχω νιώσει ότι κάποιος στάθηκε σε αυτό. Δεν μου έρχεται στο μυαλό κάποιο σχόλιο που να αφορά τη σύνδεση των δύο φύλων μουσικά.

Ο κύκλος σας, οι φίλοι σας, σας στηρίζουν και το αποδέχονται όλο αυτό. Λέω μήπως υπήρξε κάποιος/α που να το είδε λάθος.
Ms. Morris: Όχι, τίποτα τέτοιο.

Pit: Όχι, δεν συναντήσαμε κάτι τέτοιο.

Κρίνουν το αποτέλεσμα.
Ms. Morris: Ναι.

Το όνομα πώς προέκυψε;
Ms. Morris: Εγώ ή εσύ;

Pit: Θα το πω εγώ. Αφού γράψαμε δυο-τρία κομμάτια και γουστάραμε, είπαμε πάμε να το κάνουμε σχήμα. Ψάχναμε, λοιπόν, ένα όνομα που να μας συνδέει, να μας ενέχει και τους δύο. Και ενώ τα λέγαμε, μας ήρθε ένα ποίημα της Κατερίνας Γώγου.

Ms. Morris: Ήταν το θέλω να κουβεντιάσω.

Pit: Ναι, που ξεκινάει έτσι και πιο μετά λέει..

Ms. Morris: και το κονιάκ να είναι σκατά.

Pit: Και συ να είσαι φίλος, φίλος-φίλος έτσι όπως το λέει ο Καζαντζίδης… και το κονιάκ να είναι σκατά….

Δεν λέει κάπου για Ravita Brando.
Ms. Morris: Ακου και θα δεις.

Pit: Εμένα, απ’ όλα αυτά, μου έμεινε το κονιάκ να είναι σκατά. Μου άρεσε αυτή τη αντίφαση. Ξέρεις, τύπου να βρεθούμε και το ποτό που πίνουμε να είναι χάλια. Λοιπόν, εδώ πρέπει να σου πω για τη γλώσσα Εσπεράντο, από εκεί προέκυψε το όνομα. Πρόκειται για μια τεχνητή γλώσσα που φτιάχτηκε στα τέλη του 1800 και υποστηρίχτηκε την πρώτη περίοδο της ΕΣΣΔ. Είχε στόχο να γίνει πανκοινωνική, να μιλιέται σε όλο τον κόσμο. Σε αυτή τη γλώσσα το σκατά κονιάκ λέγεται Ravita Brando. Brando είναι το μπράντι, το κονιάκ και Ravita το σκατά. Είναι εύηχο, μας άρεσε και το κρατήσαμε.

Τι προσφέρει ο ένας στον άλλο καλλιτεχνικά; Εσύ Δανάη τι παίρνεις από τον Pit και τι εσύ Pit από τη Δανάη;
Ms. Morris: Ο Pit, αρχικά, είναι βαρύ πυροβολικό γνώσεων.

Εννοείς γνώσεων πάνω στο ραπ;
Ms. Morris: Γενικά, αλλά και πάνω στο ραπ. Αυτό εμένα με βοήθησε πάρα πολύ στην αρχή. Μου έδωσε, και μου δίνει, ερεθίσματα, προτάσεις… Γενικά με βοήθησε πολύ.

Σε βοήθησε να εκφραστείς καλύτερα;
Ms. Morris: Μου δημιούργησε ένα αίσθημα εμπιστοσύνης. Του εμπιστευόμουν πράγματα για τα οποία ήθελα τη γνώμη του. Ήξερα ότι θα μου απαντήσει ακριβώς σε αυτό που τον ρώταγα. Το ένα είναι αυτό. Το άλλο είναι το γράψιμό του. Έχω επηρεαστεί από αυτό και είναι αναπόφευκτο θα έλεγα. Γράφουμε και οι δύο, είμαστε πολλές ώρες μαζί. Και η φωνή του όμως, η χροιά του, μου άρεσε πάντα πολύ. Το πιο σημαντικό, ίσως, είναι ότι δημιουργήσαμε μια σχέση και η σχέση έφερε τη διαφάνεια στο γράψιμο.

Σε βοήθησε να γίνεις πιο εξωστρεφής;
Ms. Morris: Ναι γιατί υπήρχε διάλογος και διάδραση, δεν είναι κάτι ξύλινο. Πριν δεν κάναμε παρέα και τώρα είμαστε πολύ καλοί φίλοι.

Θα μπορούσατε να μην κάνετε παρέα, να είστε στην ίδια μπάντα και να μην συμβαίνει αυτό;
Pit: Δεν νομίζω. Εκτός κι αν είμασταν οι Wu Tang Clan ξέρω γω και μας έδεναν τα συμβόλαια.

Εσύ Pit τι έχεις πάρει από τη Δανάη καλλιτεχνικά;
Pit: Είναι αυτό που σου είπα στην αρχή. Μου έλειπε να ακούω γυναίκες να ραπάρουν. Όταν βρεθήκαμε με τη Δανάη αυτό καλύφθηκε απόλυτα. Ως καλλιτέχνης θέλω να ακούω τη μουσική που μου αρέσει και σε αυτό περιλαμβάνονται οι γυναικείες φωνές της ραπ. Άρα, αυτό είναι το πρώτο που πήρα από τη Δανάη. Το δεύτερο είναι ότι με συμπληρώνει μουσικά. Αυτό γίνεται και όταν γράφουμε κάτι για το οποίο έχουμε κοινό προβληματισμό, αλλά και όταν γράφει μόνη της κάτι. Μου το στέλνει και μου δίνει κίνητρο, έμπνευση. Θα γράψει κάτι μουσικά που εγώ δεν θα το έκανα…

Σου δίνει μια άλλη ματιά, έναν άλλο δρόμο.
Pit: Μου προσφέρει συνεχή τροφοδότηση.

Ωραίο αυτό.
Pit: Και φυσικά ισχύει αυτό που είπε σε προσωπικό επίπεδο. Πλέον έχουμε μια πολύ δυνατή φιλική σχέση, συνυπάρχουμε πολύ όμορφα.

Σημαντικό αυτό. Η καλή προσωπική σχέση προφανώς βοηθάει και το επαγγελματικό κομμάτι.
Pit: Ναι, δεν θα μπορούσε να γίνει αλλιώς.

«Οι στίχοι μας δεν μιλάνε για μια περσόνα»

Λέει ο ένας στον άλλο τα λάθη του την ώρα της δουλειάς;
Pit: Αν το ζητάει ο άλλος, ναι. Με σεβασμό πάντα.

Ms. Morris: Και με όριο. Δεν θα πούμε άλλαξέ το! Μπορεί να γίνει με τη μορφή άλλης πρότασης. Βέβαια, στο στίχο αυτό είναι δύσκολο. Δύσκολα θα διαφωνήσουμε.

Όταν ετοιμάζεται ένα κομμάτι, δεν μπορεί να πει, για παράδειγμα, ο ένας στον άλλο «πάτα αλλιώς εδώ»;
Ms. Morris: Στην ηχογράφηση μπορεί να κάνουμε τέτοια σχόλια. Εκεί είμαστε πιο ανοιχτοί, υπάρχει και κόσμος και ρωτάμε σας άρεσε αυτό;

Φυσικά όταν μιλάω για διόρθωση, εννοώ να γίνει με ευγενικό τρόπο, όχι βίαιο, προφανώς.
Ms. Morris: Είναι πολύ οριοθετημένο όλο αυτό που κάνουμε.

Pit: Σε αυτό που αναφέρεις, περί διορθώσεων, ευγένειας κτλ, εξαρτάται ποιο είναι το αντικείμενο στο οποίο υπάρχει πιθανότητα να διαφωνήσουμε. Στο μεταξύ μας, μπορεί, παράδειγμα, να έχω γράψει κάτι εγώ και η Δανάη κάτι διαφορετικό και με μία πρώτη ματιά να φαίνεται κάπως θολό το αποτέλεσμα. Αλλά μετά σκέφτομαι, για να το έχω γράψει εγώ ή Δανάη, κάποιος λόγος θα υπάρχει. Εκεί, λοιπόν, δεν θα παρέμβω. Σε τεχνικά ζητήματα, όμως ναι, θα πούμε την άποψη μας ο ένας στην άλλη.

Στιχουργικά πώς λειτουργείτε; Γράφετε και οι δύο στίχους;
Ms. Morris: Ναι.

Αρα, ενώνετε τα κομμάτια σας;
Ms. Morris: Συνήθως ξεκινάει από κάποιο beat. Μπορεί εμένα να μου έρθει να γράψω πάνω σε κάποιο beat. Το ξεκινάω και σιγά-σιγά αρχίζει να χρωματίζεται το κομμάτι. Το στέλνω στον Pit και γράφει πάνω σε αυτό το κλίμα. Ή γίνεται το αντίστροφο.

Pit: Μπορεί και να γράψουμε τελείως random. Να είναι δύο κουπλέ, που αν τα διαβάσεις μόνα τους, σε ένα χαρτί, να πεις δεν ταιριάζουνε. Είναι αυτό που έλεγα πιο πριν. Επειδή, όμως, υπάρχει μια διαδικασία που ακολουθείται, ένα καλλιτεχνικό process, δηλαδή ηχογραφείς, ερμηνεύεις, ε όλο αυτό ξέρω πως τελικά θα αναδείξει την κοινή αισθητική μας και στο τέλος όλα ενώνονται.

Βρίσκεται η «γέφυρα».
Pit: Ναι, πολλές φορές είναι η ίδια η διαδικασία που τα ενώνει.

Δεν είχατε ποτέ πρόβλημα στο στιχουργικό. Τα βρίσκετε εύκολα.
Pit, Ms. Morris: Ναι.

Υπάρχει όριο στο στιχουργικό; Μπορείτε να πείτε ό,τι θέλετε; Θα αυτολογοκριθείτε;
Ms.Morris: Εννοείς μεταξύ μας ή αυτό που γράφει ο καθένας;

Όταν θα φτιάξετε κάτι και καταλήξετε ότι αυτοί είναι οι στίχοι. Εκεί, πριν το ηχογραφήσετε, υπάρχει ελευθερία να πείτε ό,τι θέλετε; Εννοώ για το κομμάτι που θα βγει προς τα έξω. Μπορεί να πει οτιδήποτε το κομμάτι;
Ms. Morris: Οι στίχοι αντικατοπτρίζουν έτσι κι αλλιώς αυτά που λέμε. Γράφουμε αρκετά βιωματικά. Οι στίχοι μας δεν μιλάνε για μια περσόνα. Αυτό που γράφουμε δεν είναι διαφορετικό απ’ αυτό που ζούμε. Άρα, αυτό που θα λέγαμε εκτός τραγουδιού, το λέμε και στα τραγούδια μας.

Θα γράφατε ένα τραγούδι σκληρό, ένα κομμάτι που θα τα «έχωνε», ας πούμε, στην εκκλησία; Δεν θα είχατε θέμα με αυτό, με ενδεχόμενες αντιδράσεις;
Ms. Morris: Αν είναι κάτι που υποστηρίζουμε ως προσωπικότητες, ναι.

Υπάρχουν κομμάτια που μου κάνει εντύπωση το πώς κυκλοφόρησαν, το πώς βγήκαν δημόσια. Παράδειγμα. Κάθε φορά που ακούω το «Βία» από τους «Στίχοιμα», αναρωτιέμαι πού βρήκαν το θάρρος και το έβγαλαν.
Pit: Νομίζω έχει να κάνει με αυτό που είπε η Δανάη. Όταν μπορείς να το υποστηρίξεις δεν υπάρχει θέμα. Εγώ έχω αυτολογοκριθεί στο θέμα του timing, αν είναι σωστή η στιγμή να βγάλω προς τα έξω αυτό που έγραψα. Αλλά αυτό αφορά εμένα. Μπορεί, δηλαδή, κάποια περίοδο να μην είμαι καλά ψυχολογικά και να γράψω μέσα στην ένταση της στιγμής ένα σκληρό κομμάτι που να αφορά κάποιον. Μετά όμως, μπορεί να δω ότι τον έχω αδικήσει. Ε, αυτό δεν θέλω να συμβαίνει

Άρα, όταν γράφετε πρέπει να είστε ψύχραιμοι, να μην είστε παρορμητικοί;
Pit: Νομίζω ότι πρέπει να υπάρχει ισορροπία. Να αφήνεις το συναίσθημα να κυλάει, να ξαλαφρώσεις, αλλά να μην είσαι άδικος κιόλας. Το άδικος δεν έχει να κάνει με κρατικούς φορείς, εκκλησία κτλ. Εκεί είναι στάση ζωής, ιδεολογία. Εκεί δεν θα το μετανιώσω.

Ms. Morris: Σε εμένα δεν υπάρχει ο φόβος να μην το παρακάνω.. Μάλλον το αντίθετο θα έλεγα. Εγώ έχω την τάση να τα καμουφλάρω, να τα κρύβω πίσω από μεταφορές, να μην καταλάβει ο άλλος τι είπα. Συνεπώς, είμαι στη φάση πες το όπως είναι.

«Επιρροές μπορεί να έχουμε από συγκεκριμένα στοιχεία ενός καλλιτέχνη»

Οι επιρροές σας ποιες είναι;
Ms. Morris: Εμένα αυτή η ερώτηση πάντα μπερδεύει. Μου αρέσουν πολλά είδη που δεν έχουν σχέση με το ραπ. Θα σου πω, λοιπόν, ότι έχω επηρεαστεί από την παραδοσιακή μουσική. Μέσα στο ραπ, βέβαια, δεν μου αρέσει να το μπλέκω σαν στοιχείο μουσικό. Γενικά δεν είμαι με το fusion σε σταθερή βάση. Αν έκανα κάτι με αυτό θα ήταν σε πειραματικό επίπεδο.

Pit: Οι λέξεις, όμως, που χρησιμοποιείς είναι από εκεί…

Ms. Morris: Οντως, κάποιες λέξεις…

Pit: Οι μεταφορές που χρησιμοποιείς…

Ms. Morris: Πολλές φορές μπορεί να μην ακούσω καθόλου ραπ. Μπορεί να κάτσω να ακούσω παραδοσιακά και μετά να γράψω ένα κουπλέ που θα έχει κάτι διαφορετικό από το προηγούμενο. Κάπως έτσι λειτουργούν οι επιρροές σε μένα.

Και από τον χώρο της ραπ;
Ms. Morris: Ανάλογα με την περίοδο αλλάζουν και τα ακούσματα. Πιστεύω ότι αυτά που άκουγα στην εφηβεία μου με καθόρισαν. Η βάση μου είναι πιο κοντά στο old school και πάνω σε αυτή τη βάση πειραματίζομαι.

Μιλάς για TXC, FFC κ.α.;
Ms. Morris: Λίγο πιο μετά.

ΖΝ είναι πιο μετά Pit;
Pit: Ε, ΖΝ είναι λίγο πιο μετά.

Από σύγχρονους καλλιτέχνες; Ελληνες;
Ms. Morris: Από τη στιγμή που άρχισα να γράφω δεν νιώθω τόσο έντονα την επιρροή των άλλων καλλιτεχνών. Στην αρχή άκουγα αρκετά τη Lauryn Hill, από τους Fugees. Δεν είναι σύγχρονο, αλλά, καταλαβαίνεις.

Εσύ Pit;
Pit: Εγώ επηρεάζομαι από τους άμεσους συνεργάτες. Πώς το εννοώ; Δουλεύουμε αρκετά με τον Willow, είναι πολύ καλός μας φίλος και «πατάμε» σε πολλές παραγωγές του. Αναπόφευκτα με επηρεάζει η δουλειά του, η αισθητική του διαμορφώνει την δικιά μου. Γι αυτό και έχω περάσει περιόδους που άκουγα πχ ψυχεδελική ροκ από 70’s, 80’s επειδή samplάραμε τέτοια και εποχές που επηρεαζόμουν από πιο dark ήχους.

Όπως;
Pit: Ρωσικό rap πχ, μου έβαζε ο Willow και γούσταρα. Όσον αφορά την επιρροή από mcs, θα πω Fugees, Athmosphere, The Roots, Mos Def, Psycho Realm και, αυτός που μου αρέσει περισσότερο στο σήμερα είναι ο J.Cole.

Από Ελληνες;
Pit: Από Έλληνες θα έλεγα κυρίως τους Ψυχόδραμα 07, τους άκουγα πάρα πολύ στην εφηβεία. Και μετά. Τα πρώτα μου solo κομμάτια τα ηχογράφησα και τα έβγαλα από τη Bashment Records, στο Bashment, στο στούντιο του Ταφ Λάθος.

Από σύγχρονους;
Pit: Σύγχρονο από Ελλάδα…

Ms. Morris: Μπορεί να μας αρέσουν σύγχρονοι, αλλά είναι άλλο το να μας επηρεάζουν. Δηλαδή, μπορεί να εκτιμάμε μουσικά ορισμένους καλλιτέχνες, ωστόσο δεν τους βλέπουμε ως επιρροή.

Δεν έχει τύχει να ακούσεις κάποιον και να πεις «το flow που έχει θέλω να προσπαθήσω να το βρω και γω»;
Ms. Morris: Εγώ το αποφεύγω αυτό. Προσπαθώ να έχω δικό μου στυλ, να μην είναι κόπια.

Pit: Εμένα μου αρέσει να το βλέπω σαν κίνητρο. Αν ακούσω ένα ωραίο flow, μπορεί να πω αυτό πώς θα το έγραφα εγω; Και να γράψω ένα practice για να δω αν βγαίνει, ή να θέλω να γράψω κάτι καλύτερο. Όσο γράφεις, όμως, είμαι σε αυτό που είπε η Δανάη. Επηρεάζομαι από mcs που συνυπάρχουμε μουσικά. Από τη Δανάη επηρεάζομαι, από τα παιδιά από το Bashment.

Ms. Morris: Επιρροές μπορεί να έχουμε από συγκεκριμένα στοιχεία ενός καλλιτέχνη. Π.χ οι εικόνες που δείχνει-δίνει στο στίχο του, ή η αμεσότητά του.

Το αφήγημά του;
Ms. Morris: Το αποτέλεσμα της αφήγησής του!

Pit: Αν ο άλλος σου δίνει μια πολύ ωραία εικόνα για παράδειγμα, κινηματογραφική. Όταν το ακούμε αυτό λέμε ωραίο στοιχείο να το έχεις αυτό στο ραπ σου.

Ms. Morris: Επίσης. για μένα είναι πολύ σημαντική η προσωπική σύνδεση με τον άλλον. Όταν γνωρίζω κάποιον θέλω να ακούσω τη μουσική του.

Δεν μπορείς μόνο να τον ακούσεις;
Ms. Morris: Μπορώ, αλλά σε άλλη βάση. Θα είναι κάπως ψυχρό/ εγκυκλοπαιδικό για μένα.

«Ό,τι κάνουμε περνάει από το χέρι μας»

Ποιος στίχος των «Ravita Brando” σας εκφράζει περισσότερο;
Ms. Morris: Εμείς οι δύο που τα κάναμε όλα μόνοι μας. Γιατί από την αρχή…

…Στίχος είναι;
Pit: Ναι, είναι από το κομμάτι Mississippi, έτσι ξεκινάει το τραγούδι.

Ms. Morris: Έχουμε συναντήσει πολλές δυσκολίες, ειδικά στο ξεκίνημα μας. Δεν μας ήρθαν εύκολα δηλαδή. Είναι σκληρός χώρος και δυστυχώς η διασημότητα καθορίζει το πως σου φέρονται.

Εσύ Pit δεν έχεις άλλο στίχο;
Pit: Όχι, αυτό σκέφτηκα και εγω με τη μία. Και οι δυσκολίες δεν έχουν να κάνουν ότι πήγαμε κάπου να παίξουμε και δεν αρέσαμε και μας πετάγανε ντομάτες! Έχει να κάνει…

…με πρακτικά ζητήματα.
Pit: Ναι, δεν έχουμε κάποιον μάνατζερ από πίσω.

Θέλει και μια βάση, μια οικονομική στήριξη.
Pit: Δεν έχουμε καμία οικονομική στήριξη, πέρα από εμάς τους ίδιους

Οι περισσότεροι ράπερ κάνουν κι άλλες δουλειές.
Pit: Όπως και εμείς. Ό,τι κάνουμε περνάει από το χέρι μας. Αυτό σου δίνει από τη μία δημιουργικότητα και ελευθερία, όμως από την άλλη είναι η κούραση που σε καταβάλει. Εργάζεσαι οκτάωρο στην καλύτερη και μετά πρέπει από το να βρεις την ηρεμία να κάτσεις να γράψεις μέχρι να πας να τυπώσεις την μπλούζα, να κάνεις το ένα , να τρέξεις για άχαρες δουλειές, για το οτιδήποτε. Και μετά να κάνεις και το άλλο και και…

Ευχαριστώ πάρα πολύ.
Μs. Morris, Pit: Και εμείς.

*Οι «Ravita Brando» σε Spotify, YouTube, Instagram, Facebook