Ένας Έλληνας... «Αφρικανός»

Ξεχασμένη κιόλας φιγούρα, σε τόπο που ούτως ή άλλως έχει το χούι της κοντής μνήμης. Αν όλα τού πήγαιναν όπως από μικρός φαινόταν πως μπορεί να του πάνε, σήμερα ο Νίκος Κουνενάκης θα επέστρεφε εδώ, στη γη όπου γεννήθηκε, στη Νότια Αφρική, ως Ελληνας διεθνής στο Παγκόσμιο Κύπελλο.

Τι ιστορία θα ήταν κι αυτή. Αλλά ως γνωστόν, τις καλύτερες ιστορίες τις χαλάνε οι ενοχλητικές λεπτομέρειες της πραγματικότητας. Καλό εξάρι, απ' τα λίγα στην αμέσως επόμενη του Καραγκούνη φουρνιά των Ελπίδων, δεν του «πήγαν» τα πράγματα και είναι εδώ, 32 χρονών σήμερα, ως ένας στην κυριολεξία τυχοδιώκτης. Πλέον, διώκει όση τύχη του μένει ακόμη να βιώσει στο ποδόσφαιρο. Μιλάει με ομάδες. Ψάχνει δουλειά. Πέρυσι, καταδίωξε την τύχη του ώς το Σολτ Λέικ Σίτι. Ειρηνικός!

«Εκεί έπρεπε να παίζω τώρα. Στο πρωτάθλημα των Ηνωμένων Πολιτειών». Η γραφειοκρατία του 'βαλε εμπόδια, αξεπέραστα. «Και τότε έκανα το τεράστιο λάθος να πάω στην Κύπρο». Καλοκαίρι 2009. Μετά τον υποβιβασμό του ΟΦΗ. Στον Αρη Λεμεσού. Καλοκαίρι 2010 και ο Αρης Λεμεσού είναι επίσης υποβιβασμένος. «Δεν θέλω να σου πω για την Κύπρο». Ούτε για την Ελλάδα θέλει. «Ποιος αντέχει να μην τον κουράζει το ποδόσφαιρο στην Ελλάδα;». Πάει καλά. Ετσι κι αλλιώς, εμείς για τη Νότια Αφρική θελήσαμε να μας μιλήσει.

Στην Πρετόρια

Οι γονείς του έφυγαν απ' την Κρήτη το '74. Και τον έκαναν το '78, στο μέρος όπου έπαιξε η Ελλάδα με τη Νότια Κορέα. Ακριβώς, ναι, Πορτ Ελίζαμπεθ. Νωρίς, ενός έτους ο μπέμπης, οι Κουνενάκηδες τα μάζεψαν κι ανέβηκαν βόρεια. Γιοχάνεσμπουργκ. Πρετόρια.

«Την Πρετόρια θυμάμαι για πρώτο σπίτι μου. Εκεί μεγάλωσα, πήρα παιδεία, πήγα σχολείο, έπαιξα κι έμαθα το ποδόσφαιρο, έκανα τους φίλους μου». Τους ξαναβρήκε τώρα, φίλους παιδικούς, δεν έχασαν ίχνη ο ένας τ' αλλουνού, μ' όλα τα τόσα χρόνια και τα χιλιάδες μίλια που μπήκαν ανάμεσά τους όταν στα δεκαπέντε, κι αφού είχε ήδη παίξει Εθνική Παίδων Νότιας Αφρικής, το πήρε απόφαση και γύρισε μονάχος, δίχως τους γονείς που ακολούθησαν αργότερα, πίσω στο Ηράκλειο. Στον, ακόμη δυνατό, ΟΦΗ. Ο σπουδαίος Ευγένιος, δεκαεφτά τον βάζει Α' Εθνική και Ευρώπη. Έπειτα, ένα διαολεμένο σερί τραυματισμών του διαλύει τ' όνειρο. Αντερλεχτ, Ρόντα, στα χνάρια του Γιάννη Αναστασίου που κι αυτός είχε φύγει απ' τον ΟΦΗ στις Κάτω Χώρες, ο Νίκος δεν ριζώνει πουθενά.

«Ήταν χρυσή εποχή τότε εκείνη που έζησα στη Νότια Αφρική. Παράδεισος. Αλλά, τι να το κάνεις, για τους λευκούς μόνον. Απαρτχάιντ. Μετά βγήκε ο Μαντέλα, όπως ο Γκάντι κάποτε στην Ινδία, κι άλλαξε όλη την ιστορία. Για μένα, ο τελευταίος εν ζωή ηγέτης, μ' όλη τη σημασία, στον πλανήτη. Πέρασε αυτά που... δεν περνιούνται. Άξιος να θαυμάζεται αιώνια. Δεν το χωρά το μυαλό μου να σκεφτώ τι θα γίνει τη μέρα που η χώρα θ' ακούσει ότι ο Μαντέλα δεν ζει πια. Όπως συμβαίνει όμως με όλους τους μοναδικούς, οι επόμενοι δεν έχτισαν επάνω του. Αυτός ο τωρινός, ο Ζούμα, πω, πω, πω. Αναρωτιέμαι, και δεν μπορώ να διαλέξω, πού η πολιτική είναι χειρότερη σήμερα. Στην Ελλάδα ή τη Νότια Αφρική... Αδύνατον να πεις. Θα 'χουν κι αυτοί τις δυσκολίες τους, όπως εμείς μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες, με τη χρήση των εγκαταστάσεων όταν τελειώσει το Παγκόσμιο Κύπελλο. Αλλά το είχαν και ανάγκη το Μουντιάλ. Σαν ευκαιρία. Και σαν όνειρο. Τόσα χρόνια απομονωμένοι, λόγω του απαρτχάιντ. Ν' ανεβούν επίπεδο. Οι δουλειές του κόσμου. Η Αφρική δικαιούται την υποστήριξη, είναι μια λεηλατημένη ήπειρος, κατεστραμμένη. Προσέχεις... εδώ που ήρθες;».

Κίνδυνος

Προσέχω, του λέω, όσο προσέχω και στην Ιταλία ή στην Πορτογαλία ή στην Ουκρανία ή στην Αθήνα. Τη διαφορά, επιμένω σαν ξερόλας, την κάνει η εύκολη «κακή δημοσιότητα». Έκλεψαν την Εθνική στο Ζάλτσμπουργκ πρόπερσι, δεν το 'μαθε κανείς. Τώρα στο Ντέρμπαν, έγινε θέμα. Και συμφωνεί ο Νίκος που πραγματικά ξέρει και... διαφωνεί.

«Η προκατάληψη σίγουρα υπάρχει. Η υπερβολή. Αλλά, πίστεψέ με, απ' όλ' αυτά τα μέρη που είπες, εδώ είναι ένα σκαλί πιο πάνω ο κίνδυνος. Κι αυτό δεν είναι προκατάληψη, σ' το λέει ένας... Νοτιοαφρικανός, είναι αλήθεια. Ήρθα για δουλειά, αλλά το σκέφτομαι δυο και τρεις φορές. Έχουν πολύ καλύτερη δομή απ' την ελληνική στα σπορ. Όχι μόνο στο ποδόσφαιρο. Και στο ράγκμπι, και στο κρίκετ, και στα πολιτιστικά τους, σε όλα. Η εγκληματικότητα, όμως, είναι εγκληματικότητα. Υπάρχουν μέρη απρόσιτα. Εσύ θα μείνεις δύο εβδομάδες, θα 'χεις το νου σου, θα φύγεις. Είναι αλλιώς να το πάρεις απόφαση ότι θα έρθεις να ζήσεις εδώ. Τι θα κάνεις, θα μένεις όλη μέρα κλειδωμένος μέσα;».

Αναρωτιέμαι πόσο μπορεί να πόνεσε, αν πόνεσε, την ομογένεια ότι η νέα Ολυμπιακή δεν έχει πια την απευθείας πτήση. «Δεν είναι μεγάλο θέμα αυτό, όχι. Ο Ελληνας, αν είναι να ταξιδέψει στην πατρίδα, δεν σκέφτεται τα λεφτά ή τις παραπανίσιες ώρες. Θα πάει. Μέσω Αμπού Ντάμπι, μέσω Ντόχας, ό,τι είναι κι όσο είναι. Ο Ελληνας έξω, το ξέρουν όλοι, είναι πιο... Ελληνας απ' τον Ελληνα στην Ελλάδα. Αγαπά, δίχως να ρωτάει. Οι δικοί μας εδώ πρόκοψαν. Είναι πολύ ψηλά. Δυνατοί. Οικονομικά, κοινωνικά, σε όλα. Είναι καλό που τους έδωσε και η Εθνική χαρά αυτές τις μέρες».

Ψύχωση

Ο Νίκος πιστεύει «Ισπανία και Αργεντινή», δεν του 'κανε εντύπωση αυτό που έκανε εντύπωση σε μένα, ότι στο Πορτ Ελίζαμπεθ επιτρεπόταν στους θεατές η είσοδος με γυάλινα μπουκάλια μπίρας στο χέρι («διασκέδαση είναι, δεν φοβούνται, αλλά στα ντέρμπι του εθνικού πρωταθλήματος προσέχουν πιο πολύ»), βλέπει τους αγώνες και καταλαβαίνει πως δεν πρέπει να 'χει υπάρξει χειρότερη μπάλα στην ιστορία του ποδοσφαίρου («όχι ένας και δύο, πολλοί παίκτες έχω δει ότι υπολογίζουν να κοντρολάρουν με το στήθος αλλά με το γκελ η μπάλα περνά πάνω κι απ' το κεφάλι τους»). Κι αυτή η μαζική ψύχωση-σαχλαμάρα με τις καραμούζες, τι σόι κομμάτι της κουλτούρας μπορεί να είναι; «Δεν σ' αρέσει, ε;». Γιατί, σε ποιον αρέσει; «Ούτε σε μένα, για να 'μαι ειλικρινής. Η αφρικανική κουλτούρα εγώ ξέρω ότι είναι ο χορός και το τραγούδι των μαύρων, ο ρυθμός, θυμάμαι ντέρμπι στο Γιοχάνεσμπουργκ και στην Πρετόρια, παραμυθένια ατμόσφαιρα επί 90 λεπτά, όχι αυτό το μονότονο μπζζζζζζζζζζζζ που τα σκεπάζει όλα...». *