Ο CEO του Grassroots Soccer στο Gazzetta: «Οι καταστροφικές συνέπιες και η απώλεια φίλων από το HIV/AIDS μας οδήγησε στην ίδρυση του οργανισμού»

Υπάρχουν δράσεις και ενέργειες που ο περισσότερος κόσμος δεν γνωρίζει. Ανάμεσα στις χώρες του πλανήτη, υπάρχουν άνθρωποι που προσπαθούν να βοηθήσουν με τον τρόπο τους για ένα καλύτερο μέλλον με το Grassroots Soccer να είναι ένας από αυτούς τους οργανισμούς.

Μία ιδέα που υλοποιήθηκε το 2002 και ιδρύθηκε από τέσσερις πρώην παίκτες, τους Τόμι Κλαρκ, Ίθαν Ζον, Κερκ Φρίντριχ και Μεθέμπε Ντλόβου, οι οποίοι έδωσαν σάρκα και... οστά σε έναν οργανισμό που χρησιμοποιεί τη δύναμη του ποδοσφαίρου για να εκπαιδεύει και να υποστηρίζει νέους ανθρώπους σε θέματα υγείας και κοινωνικής ανάπτυξης.

Τι ενώνει τους τέσσερις άντρες εκτός από το ποδόσφαιρο; Ότι βίωσαν από κοντά τις καταστροφικές συνέπειες του HIV/AIDS στη Ζιμπάμπουε με αποτέλεσμα να χρησιμοποιήσουν το άθλημα για να βοηθήσουν τους ανθρώπους σε διάφορα θέματα που αφορούν τη ζωή.

Το αποτέλεσμα είναι μετά από 24 χρόνια, τα προγράμματα που κάνουν να έχουν φτάσει τους 25 εκατ. ανθρώπους στον πλανήτη. Όμως ο κατάλληλος για να μιλήσει για όλα είναι ο ένας εκ των ιδρυτών, Τόμι Κλαρκ.

Ο πρώην ποδοσφαιριστή μίλησε στο Gazzetta με αφορμή τη συμμετοχή της στο SNF Nostos 2026 του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ), που φέτος θα γιορτάσει τα 30 χρόνια κοινωφελούς δράσης του ΙΣΝ.

Καταρχάς, πώς ξεκινήσατε να παίζετε ποδόσφαιρο και πώς ήταν τα πρώτα σας χρόνια;

«Στην πραγματικότητα, όταν ήμουν παιδί δεν μου άρεσε ιδιαίτερα το ποδόσφαιρο. Μεγάλωσα στην ύπαιθρο, έξω από το Αμπερντίν της Σκωτίας, και τα άλλα παιδιά δεν έπαιζαν πολύ ποδόσφαιρο. Ο πατέρας μου ήταν επαγγελματίας ποδοσφαιριστής της Aberdeen, αλλά δεν μου άρεσε να πηγαίνω στους αγώνες του γιατί έχανα τις αγαπημένες μου τηλεοπτικές εκπομπές.

Πέρασα τα πρώτα 10-11 χρόνια της ζωής μου αποφεύγοντας το ποδόσφαιρο, αλλά όταν μετακομίσαμε σε ένα προάστιο πιο κοντά στο Αμπερντίν, όπου υπήρχαν πολλά παιδιά και όλοι έπαιζαν το άθλημα, η στάση μου άλλαξε. Χάρη στο περιβάλλον στο οποίο βρέθηκα, άρχισα να το αγαπώ πραγματικά. Και όταν μετακομίσαμε στη Ζιμπάμπουε όταν ήμουν 13 ετών, όλα απογειώθηκαν. Έπαιξα στην ακαδημία της Highlanders FC, έπαιζα συνεχώς ανεπίσημους αγώνες και εκεί ήταν που οι ικανότητές μου αναπτύχθηκαν πραγματικά. Κοιτάζοντας πίσω, δύο πολύ διαφορετικά περιβάλλοντα, αλλά και τα δύο όπου το ποδόσφαιρο είχε τεράστια σημασία, διαμόρφωσαν το ενδιαφέρον μου για το άθλημα».

Διάβασα ότι παίξατε ποδόσφαιρο στη Ζιμπάμπουε. Τι ιδιαίτερο είχε το ποδόσφαιρο εκεί και τι σας δίδαξε;

«Έζησα στη Ζιμπάμπουε και έπαιξα πολύ ποδόσφαιρο εκεί σε δύο διαφορετικές περιόδους της ζωής μου, μία ως παιδί και μία ως ενήλικας. Ως παιδί, αγωνίστηκα στην ακαδημία της Highlanders FC. Τα παιδιά με τα οποία έπαιζα ήταν πραγματικά ταλαντούχα και περνούσαμε υπέροχα. Παρά τις πολλές διαφορές ανάμεσα στη δική μου ανατροφή και την τοπική κουλτούρα, πάντα ένιωθα ευπρόσδεκτος χάρη στην κοινή μας αγάπη για το ποδόσφαιρο. Έχω πολλές όμορφες αναμνήσεις από το ποδόσφαιρο και τις βόλτες στις συνοικίες με τους φίλους και τους συμπαίκτες μου. Μερικές φορές παίζαμε τους αγώνες μας πριν από την πρώτη ομάδα, πράγμα που σήμαινε ότι αγωνιζόμασταν σε γήπεδο μπροστά σε 20.000 θεατές, μια απίστευτη εμπειρία για έναν νέο άνθρωπο.

Στις αρχές της δεκαετίας των 20 μου επέστρεψα στη Ζιμπάμπουε όταν η πρώτη ομάδα της Highlanders με υπέγραψε. Η αγωνιστική μου εμπειρία εκεί ήταν απογοητευτική, τραυματίστηκα και δυσκολεύτηκα να βρω χρόνο συμμετοχής. Όμως, παρότι δεν είχα την επαγγελματική καριέρα που ήθελα με τη Highlanders, έζησα μια σημαντική και καθοριστική εμπειρία που επηρέασε ολόκληρη τη μετέπειτα ζωή μου. Απόλαυσα τη δημιουργία σχέσεων με τους συμπαίκτες μου και το να αποτελώ μέρος της κοινότητας».

Υπάρχει κάποια ιστορία ή εμπειρία που ζήσατε εκεί και τη θυμάστε ακόμη μέχρι σήμερα;

«Όταν ζούσα στη Ζιμπάμπουε, υπήρχε τεράστιο κοινωνικό στίγμα γύρω από τον HIV. Δεν είχα ούτε μία συζήτηση για τον HIV όλο το διάστημα που βρισκόμουν εκεί.

Ως ομάδα, πηγαίναμε σε κηδείες ανθρώπων που πέθαναν από κάτι που αργότερα κατάλαβα πως πιθανότατα ήταν το AIDS, αλλά τότε κανείς δεν μιλούσε για την αιτία θανάτου τους. Ήταν μια εμπειρία γεμάτη σιωπή και απόκρυψη για αυτούς τους ανθρώπους.

Είχα έναν συμπαίκτη, τον Μπέντζι. Ήταν ένας απίστευτος ποδοσφαιριστής και άνθρωπος. Ο Μπέντζι προσβλήθηκε από HIV, κάτι που τελικά του κόστισε τη ζωή. Καθώς η ασθένειά του επιδεινωνόταν, είδα πώς μετατράπηκε σε παρία μέσα στην κοινότητα. Ήταν κλεισμένος στο σπίτι του και οι επιχειρήσεις της πόλης δεν ήθελαν να συναλλάσσονται ή να τον εξυπηρετούν. Φοβούνταν. Το τεράστιο κοινωνικό στίγμα και η έλλειψη ενημέρωσης τροφοδοτούσαν αυτή την κατάσταση και ήταν πραγματικά οδυνηρό να βλέπω πώς εξελίχθηκαν τα τελευταία χρόνια της ζωής του.

Αυτές οι εμπειρίες ήταν που οδήγησαν εμένα και τους τρεις συνιδρυτές του Grassroot Soccer να θελήσουμε να κάνουμε κάτι για να τερματιστεί αυτό το στίγμα και να βρούμε έναν τρόπο να προσφέρουμε στους νέους ακριβείς πληροφορίες για τον HIV. Συνειδητοποιήσαμε ότι το ποδόσφαιρο μπορούσε να αποτελέσει το μέσο για να το πετύχουμε».

Πόσο βοήθησε το ποδόσφαιρο τους ανθρώπους να αντιμετωπίσουν τη φτώχεια εκεί;

«Όχι τόσο άμεσα σε σχέση με τη φτώχεια, αλλά το ποδόσφαιρο έδινε πάντα στους ανθρώπους ελπίδα και κάτι να περιμένουν με ανυπομονησία. Ήταν επίσης κάτι για το οποίο μπορούσαν να συζητούν και αποτελούσε ένα ισχυρό εργαλείο για τη δημιουργία κοινότητας, σύνδεσης και φιλίας».

Γιατί σταματήσατε το ποδόσφαιρο και ποιο ήταν το πρότυπό σας;

«Δεν επιλέχθηκα στο MLS Draft και ταυτόχρονα έγινα δεκτός στην Ιατρική Σχολή, γεγονός που έκανε την απόφασή μου να σταματήσω τον επαγγελματικό αθλητισμό αρκετά εύκολη.

Το πρότυπό μου ήταν ο πατέρας μου, ο Μπόμπι Κλαρκ. Ήταν τερματοφύλακας της Aberdeen FC και της εθνικής ομάδας της Σκωτίας και στη συνέχεια ακολούθησε μια επιτυχημένη προπονητική καριέρα, ιδιαίτερα στο κολεγιακό ποδόσφαιρο των ΗΠΑ. Ήταν προπονητής μου στο Dartmouth College. Έδινε έμφαση στο να κάνεις σωστά τα μικρά πράγματα, όπως να ευχαριστείς τον οδηγό του λεωφορείου, να καθαρίζεις τα αποδυτήρια από ταινίες και χόρτα που είχαν κολλήσει στις τάπες των παπουτσιών σου – ακόμη και όταν παίζαμε εκτός έδρας – και γενικά να δείχνεις σεβασμό και υπευθυνότητα».

Πώς γεννήθηκε η ιδέα για το Grassroot Soccer;

«Ίδρυσα το Grassroot Soccer το 2002 μαζί με τρεις ακόμη ποδοσφαιριστές, τους Κερκ Φρίντριχ, Ίθαν Ζον και Μεθέμπε Ντλόβου. Όλοι είχαμε γίνει μάρτυρες των καταστροφικών συνεπειών του HIV ενώ παίζαμε ποδόσφαιρο στη Ζιμπάμπουε, συμπεριλαμβανομένης της απώλειας φίλων και συμπαικτών από το AIDS.

Αναγνωρίσαμε ότι το ποδόσφαιρο αποτελούσε μια εξαιρετικά θετική δύναμη μέσα στην κοινωνία και μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για να προσεγγίσει εφήβους σε μια κρίσιμη περίοδο της ζωής τους, συμβάλλοντας στην πρόληψη της εξάπλωσης του HIV. Αυτή ήταν η σπίθα που οδήγησε στην ίδρυση του Grassroot Soccer.

Ξεκινήσαμε με την ισχυρή ιδέα ότι η αξιοποίηση της παγκόσμιας απήχησης του ποδοσφαίρου μπορούσε να εμπλέξει τους νέους σε μια εκπαίδευση υγείας που σώζει ζωές. Ξεκινήσαμε ως μια μικρή ομάδα πρώην επαγγελματιών ποδοσφαιριστών που διοργάνωνε προγράμματα για νέους στη Ζιμπάμπουε και από τότε εξελιχθήκαμε σε ένα παγκόσμιο κίνημα που εργάζεται με εκατομμύρια νέους ανθρώπους».

Μπορείτε να εξηγήσετε τι ακριβώς κάνει ο οργανισμός;

«Η αποστολή μας είναι η εξής: Το Grassroot Soccer είναι ένας οργανισμός για την υγεία των εφήβων που αξιοποιεί τη δύναμη του ποδοσφαίρου για να προσφέρει στους νέους τις πληροφορίες, τις υπηρεσίες και την καθοδήγηση που χρειάζονται ώστε να ζουν πιο υγιείς ζωές.

Χρησιμοποιούμε το ποδόσφαιρο για να βοηθήσουμε τους νέους να αναπτύξουν ανθεκτικότητα, να δημιουργήσουν ισχυρά δίκτυα υποστήριξης και να λαμβάνουν έξυπνες και ενημερωμένες αποφάσεις για την υγεία τους. Τα διαδραστικά μας προγράμματα χρησιμοποιούν παιχνίδια και μεταφορές από το ποδόσφαιρο για να διδάξουν σωτήριες πληροφορίες υγείας, να συνδέσουν τους νέους με ζωτικές υπηρεσίες υγείας και να τους εμπνεύσουν να κάνουν θετικές επιλογές στη ζωή τους.

Εκπαιδεύουμε τοπικούς προπονητές που υλοποιούν αυτά τα προγράμματα. Οι προπονητές αυτοί είναι συνήθως λίγο μεγαλύτεροι από τους συμμετέχοντες και προέρχονται από τις ίδιες κοινότητες. Έτσι μπορούν να σχετιστούν και να επικοινωνήσουν με τους νέους με τρόπο που συχνά δεν μπορούν οι μεγαλύτεροι ενήλικες, λειτουργώντας ως έμπιστοι μέντορες.

Με αυτό το μοντέλο, τα προγράμματά μας έχουν φτάσει σε περισσότερους από 25 εκατομμύρια νέους, προσφέροντάς τους θετικά πρότυπα, δίκτυα υποστήριξης, πρόσβαση σε υπηρεσίες και τις γνώσεις και δεξιότητες που χρειάζονται για να λαμβάνουν υγιείς αποφάσεις».

Σε τι επικεντρώνεται και τι το κάνει μοναδικό;

«Το Grassroot Soccer ιδρύθηκε στο αποκορύφωμα της επιδημίας του HIV με αποστολή να εξοπλίσει τους νέους με τις γνώσεις, τις δεξιότητες και την υποστήριξη που χρειάζονται για να προστατευθούν από τον ιό. Παρότι η πρόληψη του HIV παραμένει σημαντικό μέρος της δουλειάς μας, τα τελευταία περισσότερα από είκοσι χρόνια έχουμε επεκτείνει τη δράση μας υιοθετώντας μια ολοκληρωμένη προσέγγιση στην υγεία των εφήβων.

Έτσι, τα προγράμματά μας επικεντρώνονται στις πιο πιεστικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν σήμερα οι νέοι: την ψυχική υγεία, τον HIV, την έμφυλη βία και ζητήματα που σχετίζονται με τη σεξουαλική και αναπαραγωγική υγεία και τα δικαιώματα, όπως η εφηβική εγκυμοσύνη.

Τα προγράμματά μας είναι μοναδικά επειδή χρησιμοποιούν το ποδόσφαιρο για να κάνουν τη μάθηση γύρω από αυτά τα δύσκολα θέματα πιο διασκεδαστική, ενεργητική και ελκυστική. Το ποδόσφαιρο λειτουργεί ως το ιδανικό πλαίσιο για τη διδασκαλία θεμάτων υγείας. Είναι το στοιχείο που προσελκύει τους νέους να συμμετάσχουν και, επειδή οι δραστηριότητες είναι διασκεδαστικές και βασισμένες στο παιχνίδι, οι νέοι εμπλέκονται περισσότερο, θέλουν να συμμετέχουν και οι γνώσεις παραμένουν περισσότερο. Επίσης, τους δίνει κίνητρο να επιστρέφουν και να συνεχίζουν να συμμετέχουν στα προγράμματά μας».

Ποια είναι η ανταπόκριση που έχετε λάβει μέχρι σήμερα;

«Νομίζω ότι η καλύτερη «ανατροφοδότηση» για το έργο μας είναι τα δεδομένα και τα επιστημονικά στοιχεία που συλλέγουμε σχετικά με την αποτελεσματικότητα των προγραμμάτων μας. Η αξιολόγηση, η έρευνα και η μάθηση αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της φιλοσοφίας μας από τα πρώτα μας βήματα.

Χρησιμοποιούμε αυστηρές επιστημονικές μελέτες, συμπεριλαμβανομένων των τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων δοκιμών (RCTs), καθώς και στοιχεία παρακολούθησης και ανατροφοδότηση από τους ίδιους τους νέους, ώστε να σχεδιάζουμε τα προγράμματά μας, να δοκιμάζουμε νέες προσεγγίσεις, να επεκτείνουμε ό,τι αποδεικνύεται αποτελεσματικό και να βελτιωνόμαστε συνεχώς.

Με την πάροδο των χρόνων, τα επιστημονικά δεδομένα μάς έχουν δείξει ότι οι συμμετέχοντες στα προγράμματά μας αλλάζουν συμπεριφορές και πετυχαίνουν καλύτερα αποτελέσματα για την υγεία τους. Αυτή είναι η καλύτερη επιβεβαίωση που θα μπορούσαμε να ελπίζουμε ότι λαμβάνουμε για το έργο μας».

Ο Τόμι Κλαρκ θα συμμετάσχει στις συζητήσεις Η δύναμη του αθλητισμού την Τρίτη 23 Ιουνίου και Διεθνής Πρωτοβουλία για την Υγεία (ΔΠΥ) του ΙΣΝ: Εστιάζοντας στην ψυχική υγεία, την Παρασκευή 26 Ιουνίου, καθώς και σε παράλληλες αθλητικές δράσεις που θα πραγματοποιούνται καθ’ όλη τη διάρκεια της εβδομάδας στο Δημοτικό Γήπεδο Καλλιθέας.

SNF Nostos του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ)

21-28 Ιουνίου 2026

στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΚΠΙΣΝ)

Είσοδος ελεύθερη

Μάθε περισσότερα στο snfnostos.org