Μια φορά, μία Γιουγκοπλάστικα, μία Γιουγκοσλαβία, ένα μπάσκετ!

Η αφορμή να γράψω αυτές τις αράδες, αποτέλεσε το εξαιρετικό αφιέρωμα του συνάδελφου Γιάννη Σταυρουλάκη στην «μυθική» Γιουγκοπλάστικα!

Η αιτία έτσι κι αλλιώς υπήρχε από μόνη της. Όσοι από μας παρακολουθούν μπάσκετ εδώ και χρόνια , σίγουρα έχουν συνδέσει την περίοδο των εορτών του Πάσχα με τα πρώτα ιστορικά final four , τον ΑΡΗ και τις τρείς συνεχόμενες παρουσίες του στην τελική φάση –γεγονός που ισοδυναμούσε με άθλο την εποχή εκείνη- τις κατάρες του «Ξανθού» στους καθολικούς που δε σέβονται το Πάσχα των Ορθοδόξων , την πρώτη γνωριμία για τους πολλούς με τις μεγάλες δυνάμεις του ευρωπαϊκού μπάσκετ!

Μου άρεσε επίσης ειλικρινά η ανταπόκριση των αναγνωστών στην ιστορική αναδρομή. Όπερ μεθερμηνευόμενο ότι η ομάδα αυτή με τις εκπληκτικές και αξεπέραστες ακόμη στις μέρες μας επιδόσεις , όχι απλά πέρασε και ακούμπησε , αλλά στην κυριολεξία ταρακούνησε τους φίλους του αθλήματος!

Δεν μπορώ να γνωρίζω πόσοι από τους αναγνώστες του συγκεκριμένου αφιερώματος πρόλαβαν να δουν ζωντανή την ομάδα με έδρα το Σπλίτ -και όχι την ομάδα από το Σπλίτ-και πόσοι διάβασαν το άρθρο για να συστηθούν , να γνωριστούν μαζί της!
Ξέρετε δεν είναι το ίδιο! Είναι σαν να λες ότι έχεις δει τον Γκάλη μόνο από την τηλεόραση! Ε΄ δεν το έχεις δει!!!

Αν δεν τον έχεις παρακολουθήσει από τις κερκίδες με τα μάτια καρφωμένα επάνω του να ξετρυπώνει μέσα από τους αντιπάλους να στέκεται στον αέρα όση ώρα χρειάζεται να αλλάξει κάποιος λάμπα χωρίς καρέκλα, αν δεν έχεις δει από κοντά το πείσμα του και τις συσπάσεις του κορμιού του, έ τότε μοιραία έχεις στο μυαλό σου μόνο το ένα εκατοστό από την μαγεία του αθλητή!

Είχα την τύχη να παρακολουθήσω κι όχι απλά να δω, την Γιουγκοπλάστικα πολλές φορές ζωντανή στο Γκρίπε σε παιχνίδια κατάταξης , να την θαυμάσω επίσης στο Μόναχο , σαν απόλυτο αουτσάϊντερ , στην Σαραγόσα στο Παρίσι!

Μιλάμε γα την τελευταία μεγάλη ομάδα-σχολή της ενιαίας Γιουγκοσλαβίας! Γιατί μοσχοβολούσε Γιουγκοσλαβία αυτή η ομάδα και χάρηκα πολύ στο άρθρο ότι όλοι οι παίκτες το υπογράμμισαν και μάλιστα με υπερηφάνεια!

Η Γιουγκοπλάστικα του Μάλκοβιτς που ήρθε στο Σπλίτ σαν βοηθός από τον Ερυθρό Αστέρα μετά από υπόδειξη των βετεράνων Νταμίρ Σόλμαν και Ζέλικο Γέρκοφ ήταν η πιο ντελικάτη-σκληρή ομάδα που είδαμε ποτέ!

Παίκτες ταλέντα(Κούκοτς, Ράτζα, Περάσοβιτς, Παβίσεβιτς ,Σόμπιν , Τάμπακ, Ιβάνοβιτς, Σρετάνοβιτς) προσωπικότητες , ιδιοφυείς , με φοβερές εμπνεύσεις και επινοήσεις στο παιχνίδι τους , κόλλησαν , έφτιαξαν χημεία και έμαθαν μα παίζουν άμυνα , τόση όση χρειαζόταν για να μην χάνουν!

Όταν την έβλεπες ζωντανά να επιτίθεται , με ένα μαγικό τρόπο το γήπεδο γινόταν μικρό σαν σπιρτόκουτο και όταν αμυνόταν μεταμορφωνόταν σε τεράστια σάλα δεξιώσεων! Το ωραιότερο δημιούργημα του Μάλκοβιτς πριν πάρει κι αυτός τον στραβό τον δρόμο και μετατρέψει το μπάσκετ σε χάντμπολ με μπασκέτες!

Εκεί όμως που θα ήθελα να σταθώ κυρίως είναι στα ερωτήματα τύπου: Θα καταφέρει μια ομάδα στα πρότυπα της Γιουγκοπλάστικα να επαναλάβει τις τρείς συνεχείς ευρωπαϊκές κατακτήσεις , ή ακόμα θα καταφέρει το Σερβικό ή το Κροατικό μπάσκετ σε συλλογικό επίπεδο να επιστρέψει στον κορυφή; Θα δούμε ξανά παίκτες αυτού του επιπέδου να συνυπάρχουν σε μια ομάδα;
Η απάντηση σε όλα είναι κατηγορηματικά: ΟΧΙ!

Γιατί τίποτα δεν είναι όπως τότε, το κυριότερο όλων ότι δεν υπάρχει πια η Γιουγκοσλαβία και χαίρομαι που στο αφιέρωμα, όλοι οι πρωταγωνιστές ,του τότε, σχεδόν με μια φωνή και πίκρα το επιβεβαιώνουν!

Η επιπόλαιη απάντηση , ότι τάχα μου το μπάσκετ έχει αλλάξει και δεν είναι όπως ήταν κάποτε δεν ευσταθεί από μόνη της ! Κανόνας στην ζωή να αλλάζουν όλα!

Το γεγονός είναι και πάνω σε’ αυτό οφείλουμε να εστιάσουμε, ότι μετά το ‘90 αλλάζουν μεν όλα αλλά στην βάση ενός κανόνα , ότι ο ισχυρός οικονομικά κάνει κουμάντο! Παντού! Και στον αθλητισμό!

Και μην μου πείτε ότι ο αθλητισμός δεν έχει σχέση με την πολιτική και άλλα γλαφυρά …ουδέτερα! Έχει και παραέχει! Παράγει πολιτική , σαν κάθε έκφραση της ζωής!

Έκφραση πολιτική είναι η εφαρμογή της ελεύθερης αγοράς στο ΝΒΑ, Η ανάδειξη του θεάματος μέσω του αθλήματος-προϊόν που σχεδόν επιτρέπει ή τουλάχιστον δεν απαγορεύει επίσημα, το μπούκωμα, το φούσκωμα και όλα τα συναφή!

Έκφραση πολιτική και η συγκρότηση , ανάδειξη και προώθηση του μαζικού αθλητισμού στην Γιουγκοσλαβία του τότε, που είχε σαν αποτέλεσμα της δημιουργία της Γιουγκοπλάστικα! Γιουγκοσλαβία δεν υπάρχει πια! Την διέλυσαν οι δυνατοί για τα δικά τους συμφέροντα! Πόνταραν και στήριξαν ανοιχτά τους θερμοκέφαλους , τους εθνικιστές κάθε πλευράς!

Αυτοί βοήθησαν ώστε το μίσος να ανθίσει ώστε οι απανταχού ο λογικοί και οι ψύχραιμες φωνές να απομονωθούν! Το έχει καταγράψει εύστοχα και πανέμορφα στις ταινίες του ο Εμίρ Κουστυρίτσα! Το δήλωσε εξάλλου ρητά και κατηγορηματικά πριν από χρόνια στις Κάννες (1995)! «Γεννήθηκα στο Σεράγεβο , ο πατέρας μου Βόσνιος η μητέρα μου με Κροατικές και Σερβικές ρίζες και ήρθαν οι Αμερικανοί με τους Ευρωπαίους να μου πουν από πού είμαι!»

Οι ισχυροί ,ακόμα και στο μπάσκετ, δεν ήθελαν την ενιαία Γιουγκοσλαβία, οι ισχυροί δεν θέλουν το εθνικό στοιχείο να πρωταγωνιστεί, (ολόκληρη Μπασκόνια και δεν έχει όχι Βάσκο αλλά ούτε Ισπανό), προσπαθούν να υποβαθμίσουν τα εθνικά πρωταθλήματα, αξιώνουν την επιβολή του προϊόντος κυρίως και δευτερευόντως του αθλήματος και όχι του αθλήματος με στοιχεία προϊόντος (σπόνσορες-χορηγοί) και ακόμα κάποιοι αφελείς αναρωτιούνται αν μπορεί να ξεπεταχθεί μια «φτωχή» Γιουγκοπλάστικα να αλλάξει τον χάρτη!