AI Act: Τι αλλάζει στην Ευρώπη - Από την απαγόρευση των «nudifiers» έως τα νέα deadlines

Η τεχνητή νοημοσύνη εξελίσσεται πολύ γρήγορα και η ευρωπαϊκή νομοθεσία προσπαθεί να ακολουθήσει τον ίδιο ρυθμό. Στις 16 Ιουνίου 2026, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε με 423 ψήφους υπέρ, 57 κατά και 174 αποχές αλλαγές σε συγκεκριμένες διατάξεις του AI Act, στο πλαίσιο του λεγόμενου «digital omnibus». Οι αλλαγές επιχειρούν να κάνουν την εφαρμογή της νομοθεσίας πιο διαχειρίσιμη για τις επιχειρήσεις, χωρίς να εγκαταλείπεται η βασική αρχιτεκτονική και η προσέγγιση βάσει κινδύνου.

Περισσότερος χρόνος για τις επιχειρήσεις, νέοι κανόνες για την ΤΝ

Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης υψηλού κινδύνου. Το Κοινοβούλιο ενέκρινε την παράταση ορισμένων προθεσμιών, ώστε να υπάρχει χρόνος για την ολοκλήρωση των απαραίτητων τεχνικών προτύπων και των μέτρων υποστήριξης.

Για τα αυτόνομα συστήματα ΤΝ υψηλού κινδύνου, οι σχετικές υποχρεώσεις μετατίθενται στις 2 Δεκεμβρίου 2027, ενώ για συστήματα ΤΝ που ενσωματώνονται ως στοιχεία ασφάλειας σε προϊόντα και καλύπτονται από ειδική ευρωπαϊκή νομοθεσία, η εφαρμογή μετατίθεται στις 2 Αυγούστου 2028.

Αλλάζει επίσης το χρονοδιάγραμμα για τη σήμανση περιεχομένου που δημιουργείται με ΤΝ. Για συστήματα που είχαν ήδη διατεθεί στην αγορά πριν από τις 2 Αυγούστου 2026, οι υποχρεώσεις υδατογράφησης μετατίθενται έως τις 2 Δεκεμβρίου 2026. Στόχος είναι το περιεχόμενο που παράγεται από ΤΝ να φέρει σήμανση σε μορφή που μπορούν να αναγνωρίζουν μηχανικά συστήματα, ενισχύοντας τη διαφάνεια.

Οι αλλαγές αφορούν επίσης την αποφυγή επικαλυπτόμενων κανόνων για προϊόντα μηχανολογικού εξοπλισμού, ενώ διευκρινίζεται τι θεωρείται «στοιχείο ασφάλειας». Παράλληλα, προβλέπεται η δυνατότητα επεξεργασίας προσωπικών δεδομένων όταν αυτό είναι απολύτως αναγκαίο για τον εντοπισμό και τη διόρθωση μεροληψιών στα συστήματα ΤΝ, με τις απαιτούμενες εγγυήσεις.

Οι εξαιρέσεις που ισχύουν για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις επεκτείνονται, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, και σε μικρές επιχειρήσεις μεσαίας κεφαλαιοποίησης, ενώ προβλέπεται εξορθολογισμός της εποπτείας ορισμένων συστημάτων ΤΝ γενικής χρήσης από την Υπηρεσία ΤΝ της ΕΕ.

«Nudifiers»: Το σημείο που αγγίζει την καθημερινότητα

Ίσως η αλλαγή που γίνεται πιο εύκολα κατανοητή από το ευρύ κοινό αφορά τα λεγόμενα «nudifier» εργαλεία: εφαρμογές που χρησιμοποιούν τεχνητή νοημοσύνη για να δημιουργήσουν ψεύτικες γυμνές εικόνες ή άλλο σεξουαλικό υλικό με πραγματικά, αναγνωρίσιμα πρόσωπα χωρίς τη συγκατάθεσή τους.

Στο πλαίσιο των αλλαγών που ενέκρινε το Κοινοβούλιο, προβλέπεται απαγόρευση συστημάτων ΤΝ που δημιουργούν τέτοιες εικόνες, βίντεο ή ηχητικό υλικό χωρίς συναίνεση, καθώς και συστημάτων που παράγουν υλικό σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών. Οι πάροχοι δεν θα μπορούν να διαθέτουν τέτοια συστήματα στην ευρωπαϊκή αγορά, εκτός εάν υπάρχουν επαρκείς τεχνικές δικλείδες που εμποδίζουν τη δημιουργία του απαγορευμένου υλικού. Η απαγόρευση αφορά και όσους χρησιμοποιούν τα συστήματα για αυτόν τον σκοπό. Οι εταιρείες προβλέπεται να έχουν έως τις 2 Δεκεμβρίου 2026 για να συμμορφωθούν.

Η συγκεκριμένη πρόβλεψη αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια εποχή όπου μια φωτογραφία μπορεί να μετατραπεί σε «πειστικό» ψεύτικο περιεχόμενο μέσα σε λίγα λεπτά. Η τεχνολογία μπορεί να κάνει τη δημιουργία τέτοιου υλικού εύκολη, όμως η ευρωπαϊκή προσέγγιση επιχειρεί να θέσει ένα σαφές όριο όταν αυτό γίνεται χωρίς τη συναίνεση του ανθρώπου που απεικονίζεται.

Την ίδια στιγμή, οι αλλαγές δεν σημαίνουν ότι ο AI Act εγκαταλείπει το βασικό του μοντέλο. Η προσέγγιση βάσει κινδύνου παραμένει στον πυρήνα της νομοθεσίας, ενώ οι νέες ρυθμίσεις επιχειρούν να συνδυάσουν την προστασία των πολιτών με ένα πιο λειτουργικό πλαίσιο για τις επιχειρήσεις.

Το επόμενο βήμα, είναι η τυπική έγκριση από το Συμβούλιο της ΕΕ. Οι περισσότερες διατάξεις του AI Act εξακολουθούν να έχουν ως βασική ημερομηνία εφαρμογής την 2α Αυγούστου 2026, ενώ οι συγκεκριμένες αλλαγές εισάγουν επιμέρους μεταγενέστερα deadlines.

Με άλλα λόγια, η Ευρώπη δεν επιχειρεί απλώς να ρυθμίσει την τεχνητή νοημοσύνη. Επιχειρεί να απαντήσει σε ένα πολύ πιο καθημερινό ερώτημα: πόσο χώρο θα δώσουμε στην τεχνολογία να αλλάξει τη ζωή μας και ποια όρια δεν θέλουμε να ξεπεραστούν;