Γιατί η ανάπτυξη του αθλητισμού είναι ζήτημα δημοσίου συμφέροντος

Θεωρώ ότι η ανάπτυξη του αθλητισμού στη χώρα μας είναι ζήτημα δημοσίου συμφέροντος για πέντε κυρίως λόγους:
• Η προώθηση της υγείας των πολιτών
• Η μετάδοση αξιών, ιδίως στις νέες γενιές
• Η οικονομική ανάπτυξη
• Η κοινωνική συνοχή
• Η εικόνα της χώρας.

Θα προσπαθήσω σύντομα να αναλύσω γιατί η συμβολή του αθλητισμού στα πέντε παραπάνω πεδία είναι καθοριστική και γιατί αυτά είναι σημαντικά για την κοινωνία μας.

Υγεία: Ξεκινάω από τον πρώτο λόγο, την υγεία. Η προώθηση της υγείας μέσω της φυσικής δραστηριότητας (Health Enhancing Physical Activity, HEPA) έχει αναγνωρισθεί από τον Παγκόσμιο Οργανισμού Υγείας και την ΕΕ ως μία κομβική δραστηριότητα που πρέπει να αξιολογείται με συγκεκριμένους δείκτες. Μιλώντας για δείκτες και στατιστικά, με βάση το Ευρωβαρόμετρο του 2022, η χώρα μας. σε ότι αφορά την άσκηση των πολιτών, ήταν προτελευταία στην Ευρώπη στον δείκτη συχνότητας άσκησης (68% δεν αθλείται καθόλου). Παρόμοια διαπίστωση είναι ότι δυστυχώς η χώρα μας παρουσιάζει ένα από τα μεγαλύτερα ποσοστά παιδικής παχυσαρκίας στην Ευρώπη, οδηγώντας το Υπουργείο Υγείας στην εκπόνηση σχετικού Εθνικού Σχεδίου Δράσης. Όπως έχουν δείξει πρόσφατες έρευνες η φυσικής δραστηριότητα και η άθληση αποτελούν πρόληψη και θεραπεία για πολλές σύγχρονες παθήσεις. Εκτός από τα γνωστά χρόνια νοσήματα, οι ευεργετικές επιπτώσεις του αθλητισμού έχουν αποδειχθεί και σε θέματα ψυχικής υγείας αλλά και κοινωνικοποίησης, καθιστώντας αναγκαία μια διυπουργική προσέγγιση και συντονισμό ώστε να βελτιστοποιηθούν τα αποτελέσματα. Η προοπτική καλύτερης υγείας που προσφέρει ο αθλητισμός συνδέεται άμεσα και με μια στρατηγική οικονομικής ανθεκτικότητας. Στις ΗΠΑ, η έλλειψη άσκησης υπολογίστηκε ότι κοστίζει περίπου 117 δισεκατομμύρια δολάρια σε ετήσιο κόστος υγειονομικής περίθαλψης και περίπου το 10% της πρόωρης θνησιμότητας. Κάθε ευρώ λοιπόν που πηγαίνει στον αθλητισμό δεν πρέπει να λογίζεται ως κόστος, αλλά ως επένδυση για μια πιο εύρωστη κοινωνία.

Αξίες: Ο αθλητισμός έχει και έναν έντονο εκπαιδευτικό ρόλο, κυρίως στα νέα παιδιά. Ειδικά μάλιστα στη χώρα μας, που αποτελεί τη γενέτειρα του αθλητισμού που στηρίζεται σε αξίες. Εκτός από τη σωματική υγεία, προάγει και ένα σύστημα αξιών το οποίο πιστεύω σήμερα το έχουμε περισσότερο ανάγκη από ποτέ. Ο σεβασμός, η πειθαρχία, η στοχοπροσήλωση, η ομαδικότητα, η συνεργασία, η αλληλεγγύη, η αξιοκρατία είναι κάποια από τα μαθήματα που παίρνει ένα νέο παιδί από τον αθλητισμό, χωρίς να ανοίξει κάποιο βιβλίο. Ιδιαίτερα στις μέρες μας, που οι βίαιες συμπεριφορές ακόμα και από ανήλικους έχουν αυξηθεί, ο αθλητισμός και η διοχέτευση της σφύζουσας ενεργητικότητας των νέων παιδιών σε ένα υγιές κι ασφαλές περιβάλλον, θεωρώ ότι είναι μέρος της λύσης ενός κοινωνικού προβλήματος.

Οικονομική ανάπτυξη: Η διεθνής πρακτική λέει ότι οι μεγάλες αθλητικές διοργανώσεις που αξιοποιούν τις υφιστάμενες εγκαταστάσεις, αφήνουν ένα θετικό οικονομικό αποτύπωμα στη χώρα και την πόλη που τους φιλοξενεί. Αν, για παράδειγμα, η χώρα μας φιλοξενήσεις ένα ευρωπαϊκό ή παγκόσμιο πρωτάθλημα σε κάποιο άθλημα, χιλιάδες επισκέπτες (αθλητές, προπονητές, παράγοντες, φίλαθλοι) θα έρθουν στη χώρα μας για περίπου μία εβδομάδα, με ότι αυτό σημαίνει για την οικονομία του τόπου. Επιπλέον, η χώρα μας έχει και μεγάλο δυναμικό ανάπτυξης μικρότερων, τοπικών, κυρίως υπαίθριων διοργανώσεων για αθλούμενους. Ο αθλητικός τουρισμός, μία τάση που ανεβαίνει με πολύ γρήγορους ρυθμούς και η χώρα μας είναι προικισμένη με κλιματολογικές και γεωμορφολογικές συνθήκες ώστε κάθε δήμος να μπορεί να διοργανώνει ένα κατάλληλο αθλητικό event (δρομικά, κολυμβητικά, ποδηλατικά, τρίαθλο κλπ) κυρίως για αθλούμενους, δηλαδή όχι αγωνιστικούς αθλητές, με πολύ ευεργετικές συνέπειες για την τοπική οικονομία και αναγνωρισιμότητα. Στην Ευρώπη, τα αποτελέσματα των δορυφορικών λογαριασμών του αθλητισμού της Eurostat, δείχνουν ότι ο αθλητισμός συμβάλλει στο 3.4% του ευρωπαϊκού ΑΕΠ και στο 3.8% του ευρωπαϊκού εργατικού δυναμικού. Οι αντίστοιχες τιμές για τη χώρα μας είναι 1.9% συμβολή στο ελληνικό ΑΕΠ και 2.3% συμβολή στο ελληνικό εργατικό δυναμικό, κάτι το οποίο δείχνει ότι υπάρχει σημαντικό δυναμικό βελτίωσης.

Κοινωνική συνοχή: Ο αθλητισμός είναι μια κοινωνική κόλλα. Δεν χρειάζεσαι ταξικά ή κομματικά διαπιστευτήρια για να κάνεις αθλητισμό και να φτάσεις όσο ψηλά μπορείς. Ο αθλητισμός είναι ένας από τους βασικότερους μοχλούς κοινωνικής κινητικότητας. Σε μία ομάδα, σε ένα άθλημα, δεν έχει σημασία από που προέρχεσαι, αλλά πόσο καλός είσαι. Ο αθλητισμός ουσιαστικά πρεσβεύει την ανοχή στο διαφορετικό και την εξάλειψη των διακρίσεων όπως τόνιζε εμφατικά ο Νέλσον Μαντέλα, πριν 26 χρόνια, στην ιστορική του ομιλία “Sport has the power to change the world”. Ο αθλητισμός είναι και ένα αποτελεσματικό κανάλι μετάδοσης μηνυμάτων, ιδίως στους νέους. Τα μηνύματα και η απήχηση που μπορεί να έχουν τα αθλητικά πρότυπα, μπορεί να χρησιμοποιηθούν για δράσεις επωφελείς για την κοινωνία.

Εικόνα της χώρας: Οι εμφανίσεις και οι διακρίσεις των Ελλήνων αθλητών/τριών και ελληνικών ομάδων σε ένα ιδιαιτέρως ανταγωνιστικό διεθνές περιβάλλον όπως είναι το αθλητικό, ενισχύει την εικόνα της χώρας στο εξωτερικό και τονώνει την εθνική αυτοεκτίμηση. Η ελληνική σημαία κυματίζει και ο εθνικός μας ύμνος ακούγεται σε όλα τα μήκη και πλάτη του κόσμου και αυτό δεν είναι καθόλου μικρό πράγμα για μια χώρα 10 εκ. κατοίκων. Γι αυτό, την τελευταία 5ετία 2022-26, η ελληνική Πολιτεία έχει επιχορηγήσει ειδικά (εκτός του τακτικού προϋπολογισμού), μέσω της φορολογίας των κερδών των παικτών του στοιχήματος, τις μεν εθνικές ομάδες όλων των αθλημάτων με 54.022.020 € τους δε ερασιτεχνικούς συλλόγους που συμμετέχουν σε ευρωπαϊκές διοργανώσεις με 11.918.670 €. Και αυτό έγινε με διαφανή, μετρήσιμα και αντικειμενικά κριτήρια. Τα χρήματα αυτά που αποτελούν μια νέα, σημαντική αιμοδοτική ένεση στον αθλητισμό μετά την οικονομική και υγειονομική κρίση, έχουν αρχίσει να πιάνουν τόπο. Συγκρίνοντας τα δύο τελευταία Ολυμπιακά έτη το 2021 και το 2024, το 2021 είχαμε 27 συνολικά μετάλλια σε Ολυμπιακούς Αγώνες, Παγκόσμια και Ευρωπαϊκά Πρωταθλήματα Ανδρών Γυναικών στα Ολυμπιακά Αθλήματα, ενώ το 2024 ο αριθμός αυτός είχε εκτοξευθεί σε 57. Σε αυτή την προσπάθεια βέβαια, πολύτιμοι αρωγοί της Πολιτείας είναι οι θεσμικοί εκπρόσωποι του αθλητικού κινήματος δηλαδή η Ελληνική Ολυμπιακή Επιτροπή και η Ελληνική Παραολυμπιακή Επιτροπή.

Εν κατακλείδι, ήταν σοφός ο συνταγματικός νομοθέτης που στο άρθρο 16 παρ. 9 του Συντάγματος του 1975 προσέθεσε ότι «Ο αθλητισμός τελεί υπό την προστασία και την ανώτατη εποπτεία του Κράτους». Ειδικά στη χώρα μας, που έχει να υπερασπιστεί και την παράδοση της χώρας απ’ όπου ξεκίνησαν όλα τα σχετικά με τον αθλητισμό. Μετά την οικονομική και υγειονομική κρίση, που ο αθλητισμός κατάφερε να σταθεί στα πόδια του, πιστεύω ότι πρέπει να αξιοποιηθεί ακόμα περισσότερο από ολόκληρη την ελληνική κοινωνία. Όσο μεγαλύτερο κομμάτι της κοινωνίας μας περνάει μέσα από τον αθλητισμό, τόσο πιο γερές κοινωνίες κτίζουμε.

Γιώργος Μαυρωτάς
Γενικός Γραμματέας Αθλητισμού