Από την «αόρατη εργασία» στην ευρωπαϊκή αναγνώριση

Για χρόνια, η φροντίδα υπήρχε παντού, αλλά σπάνια ακουγόταν. Μέσα σε σπίτια, νοσοκομεία, γηροκομεία και οικογένειες, εκατομμύρια άνθρωποι φρόντιζαν ηλικιωμένους, ασθενείς, παιδιά με αναπηρία και ανθρώπους με σοβαρά προβλήματα υγείας, συχνά χωρίς οικονομική στήριξη, ψυχολογική βοήθεια ή κοινωνική αναγνώριση.
Σήμερα, η Ευρώπη επιχειρεί να αλλάξει αυτή την πραγματικότητα.
Με ευρεία πλειοψηφία εγκρίθηκε από την Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο η έκθεση για τη μετάβαση προς μια «Κοινωνία Φροντίδας» και τη γεφύρωση του έμφυλου χάσματος στη φροντίδα, με εισηγήτρια την Ελεονώρα Μελέτη.
Η έκθεση αναγνωρίζει ότι η φροντίδα δεν αποτελεί ούτε «γυναικεία υπόθεση», ούτε αποκλειστικά οικογενειακή ευθύνη, αλλά θεμέλιο της κοινωνικής συνοχής και της ποιότητας ζωής εκατομμυρίων πολιτών.

Η Ευρώπη που γερνά

Η ανάγκη για υπηρεσίες φροντίδας αυξάνεται διαρκώς λόγω της γήρανσης του πληθυσμού και της αύξησης των χρόνιων νοσημάτων.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση:
• 6,2 εκατομμύρια άνθρωποι εργάζονται επαγγελματικά στον τομέα της φροντίδας
• 53 εκατομμύρια πολίτες λειτουργούν ως άτυποι φροντιστές
• οι γυναίκες συνεχίζουν να σηκώνουν το μεγαλύτερο βάρος της μη αμειβόμενης φροντίδας
Σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά στοιχεία, το 56% των γυναικών με παιδιά κάτω των 12 ετών αφιερώνει τουλάχιστον πέντε ώρες ημερησίως στη φροντίδα παιδιών, έναντι μόλις 26% των ανδρών.
Πίσω από τους αριθμούς βρίσκονται άνθρωποι που εγκατέλειψαν δουλειές, περιόρισαν την προσωπική τους ζωή ή εξαντλήθηκαν ψυχικά και οικονομικά για να στηρίξουν τους δικούς τους ανθρώπους.

Η έκθεση που αλλάζει το πλαίσιο

Η έκθεση της Ελεονώρα Μελέτη προτείνει ένα νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο με βασικούς άξονες:
• αναγνώριση των άτυπων φροντιστών
• ασφαλιστική και συνταξιοδοτική κάλυψη
• ευέλικτες μορφές εργασίας και άδειες φροντίδας
• ψυχολογική και οικονομική στήριξη
• καλύτερες αμοιβές για επαγγελματίες φροντιστές
• ανάπτυξη κατ’ οίκον και κοινοτικών δομών
• μεγαλύτερη συμμετοχή των ανδρών στις ευθύνες φροντίδας

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζητά παράλληλα εκστρατείες ενημέρωσης ώστε να αλλάξουν τα παραδοσιακά στερεότυπα γύρω από τη φροντίδα.

Οι παρεμβάσεις και τα μηνύματα

Η Ελεονώρα Μελέτη τόνισε στην ομιλία της:
«Ο φάκελος αυτός δεν αφορά μόνο επαγγελματίες ή άτυπους φροντιστές. Αφορά στον καθένα από εμάς.»

Και πρόσθεσε:
«Η φροντίδα δεν πρέπει να ανήκει στα κόμματα, αλλά στους ανθρώπους.»

Σημαντική ήταν και η παρέμβαση της Rosa Estaràs Ferragut, η οποία επισήμανε ότι η μη αμειβόμενη εργασία φροντίδας συνεχίζει να διευρύνει το μισθολογικό και συνταξιοδοτικό χάσμα μεταξύ ανδρών και γυναικών.

Ένα θέμα που αφορά κάθε οικογένεια

Η συζήτηση για τη φροντίδα αφορά τελικά κάθε σπίτι και κάθε οικογένεια:
τον εργαζόμενο που προσπαθεί να ισορροπήσει δουλειά και φροντίδα γονέων, τη μητέρα που μένει εκτός αγοράς εργασίας, τον ηλικιωμένο που θέλει να ζήσει με αξιοπρέπεια και τον επαγγελματία φροντιστή που εργάζεται υπό πίεση και χαμηλές αποδοχές.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη ανακοινώσει ότι το 2027 θα παρουσιάσει επίσημα μια «Ευρωπαϊκή Συμφωνία για τη Φροντίδα», με στόχο ένα ενιαίο πλαίσιο στήριξης για φροντιστές και οικογένειες.
Για πολλούς ανθρώπους, όμως, το σημαντικότερο είναι ότι για πρώτη φορά αναγνωρίζεται δημόσια πως η φροντίδα δεν είναι αόρατη εργασία ούτε προσωπικό βάρος.
Είναι ευθύνη ολόκληρης της κοινωνίας.