Χωριό 3.000 ετών ανακαλύφθηκε στον βυθό λίμνης στην Ιταλία
- Ένας προϊστορικός οικισμός στον πυθμένα της λίμνης
- Η χαρτογράφηση του βυθού και οι υποβρύχιες ανασκαφές
- Χάλκινα αντικείμενα διατηρήθηκαν κάτω από στρώματα αργίλου
- Η αξιολόγηση των στοιχείων βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη
- Τι αποκαλύπτει η έρευνα για τις κοινότητες της Εποχής του Χαλκού
Ένα αρχαίο χωριό που παρέμενε κρυμμένο κάτω από τα νερά μιας ιταλικής λίμνης για περίπου 3.000 χρόνια έφερε στο φως νέα αρχαιολογική έρευνα, αποκαλύπτοντας πολύτιμα στοιχεία για τις κοινότητες της Εποχής του Χαλκού. Υποβρύχιοι αρχαιολόγοι χαρτογράφησαν περισσότερους από 600 ξύλινους πασσάλους στον πυθμένα της λίμνης Μετσάνο, κοντά στο Βαλεντάνο της επαρχίας Βιτέρμπο, στην περιφέρεια του Λάτσιο της Ιταλίας.
Η κατασκευή ανήκει σε έναν αρχαίο πασσαλόπηκτο οικισμό της Εποχής του Χαλκού, ο οποίος χρονολογείται περίπου από το 1700 έως το 1150 π.Χ., σύμφωνα με τη Διεύθυνση Αρχαιολογίας, Καλών Τεχνών και Τοπίου της επαρχίας Βιτέρμπο. Τα αποτελέσματα παρουσιάστηκαν από την ιταλική υπηρεσία στις 13 Οκτωβρίου 2025, μετά την ολοκλήρωση της πρώτης φάσης μιας νέας υποβρύχιας ερευνητικής αποστολής στην περιοχή.
Ένας προϊστορικός οικισμός στον πυθμένα της λίμνης
Η ερευνητική ομάδα ανέφερε ότι στόχος της αποστολής είναι η καταγραφή, η διατήρηση και η μελέτη των καταλοίπων του οικισμού, ο οποίος παραμένει βυθισμένος στη λίμνη ηφαιστειακής προέλευσης.
Η λίμνη Μετσάνο περιέχει στρώματα αργίλου, ιζημάτων και οργανικών υλικών που συσσωρεύτηκαν επί χιλιετίες. Οι συνθήκες αυτές συνέβαλαν στη διατήρηση μέρους των ξύλινων κατασκευών και μεταλλικών αντικειμένων που σχετίζονται με την αρχαία κατοίκηση της περιοχής. Οι πάσσαλοι που εντοπίστηκαν στον αργιλώδη πυθμένα καλύπτουν περίπου το ένα τρίτο της ήδη γνωστής έκτασης του οικισμού.
Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, τα στοιχεία αυτά πιθανότατα στήριζαν ξύλινες πλατφόρμες που χρησιμοποιούνταν από πασσαλόπηκτες κοινότητες εγκατεστημένες σε πλημμυρισμένες περιοχές ή κοντά στις όχθες της λίμνης. Τα κατάλοιπα εντοπίζονται σε βάθη από περίπου 2,5 έως 10 μέτρα. Για την ερευνητική ομάδα, η κατανομή τους μπορεί να προσφέρει στοιχεία σχετικά με τις μεταβολές της στάθμης της λίμνης κατά τη διάρκεια της κατοίκησης, η οποία εκτιμάται ότι διήρκεσε περίπου έξι αιώνες.
Η χαρτογράφηση του βυθού και οι υποβρύχιες ανασκαφές
Πριν από την έναρξη των ανασκαφών, οι ερευνητές πραγματοποίησαν μορφοβαθυμετρική αποτύπωση ολόκληρου του πυθμένα της λίμνης. Η διαδικασία αυτή καταγράφει το σχήμα και το βάθος του υποθαλάσσιου εδάφους, επιτρέποντας τον εντοπισμό περιοχών με αυξημένη συγκέντρωση αρχαιολογικού υλικού. Με βάση τα αποτελέσματα της χαρτογράφησης, οι δύτες επικέντρωσαν τις εργασίες τους σε σημεία όπου τα αρχαία στρώματα παρέμεναν προστατευμένα κάτω από συμπαγείς αποθέσεις αργίλου.
Η μέθοδος αυτή απέτρεψε εκτεταμένες ανασκαφές χωρίς προηγούμενη οριοθέτηση και επέτρεψε τη στοχευμένη έρευνα των καλύτερα διατηρημένων τμημάτων του χώρου. Η αφαίρεση των ιζημάτων πραγματοποιήθηκε με ειδικούς σωλήνες αναρρόφησης, γνωστούς στις ιταλικές υποβρύχιες επιχειρήσεις ως «sorbone». Σύμφωνα με τη Διεύθυνση Αρχαιολογίας, οι εργασίες διεξήχθησαν σε συνθήκες περιορισμένης ορατότητας και χαμηλής θερμοκρασίας νερού, γεγονός που κατέστησε απαραίτητες τις ελεγχόμενες ανασκαφές και την αναλυτική καταγραφή κάθε ευρήματος.
Χάλκινα αντικείμενα διατηρήθηκαν κάτω από στρώματα αργίλου
Κατά τη διάρκεια της αποστολής ανασύρθηκαν περισσότερα από 25 χάλκινα αντικείμενα. Οι αρχαιολόγοι αποδίδουν την καλή κατάσταση διατήρησής τους στην επαφή τους με τα επιφανειακά στρώματα αργίλου, τα οποία περιόρισαν την έκθεσή τους στις διαδικασίες οξείδωσης. Ανάμεσα στα ευρήματα περιλαμβάνονται πελέκεις με πτερύγια, αιχμές δοράτων, περόνες, δαχτυλίδια, καρφίτσες, δρεπάνια και διακοσμητικά αντικείμενα.
Εντοπίστηκαν επίσης θραύσματα χάλκινων πλίνθων που συνδέονται με διαδικασίες τήξης και μεταλλουργικής επεξεργασίας. Η παρουσία τους υποδηλώνει, σύμφωνα με τους ερευνητές, ότι στον οικισμό ή σε γειτονικές περιοχές ενδέχεται να πραγματοποιούνταν μεταλλουργικές δραστηριότητες. Ένα από τα αντικείμενα που ξεχώρισαν ήταν ένα διάτρητο χάλκινο τεχνούργημα με διακόσμηση που συνδέεται με ηλιακό σύμβολο. Μετά την ανάσυρση των ευρημάτων, ειδικοί συντηρητές ανέλαβαν τη σταθεροποίησή τους, ώστε να περιοριστούν οι κίνδυνοι φθοράς από την απότομη αλλαγή περιβάλλοντος.
Ορισμένα χάλκινα αντικείμενα φέρουν ίχνη που παραπέμπουν σε έκθεση σε φωτιά. Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, τα ευρήματα αυτά ενδέχεται να συνδέονται με καμένες ξύλινες κατασκευές που εντοπίστηκαν ανάμεσα στα κατάλοιπα του οικισμού.
Η αξιολόγηση των στοιχείων βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι, καθώς τα αντικείμενα παρέμειναν βυθισμένα για χιλιάδες χρόνια, είναι πιθανό μέρος τους να μετακινήθηκε λόγω μεταβολών της στάθμης του νερού, διάβρωσης των όχθεων, μετακίνησης ιζημάτων ή καταρρεύσεων κατασκευών. Οι πρώτες αναλύσεις δείχνουν ότι υπάρχει σχέση μεταξύ του βάθους και της χρονολόγησης των ευρημάτων.
Τα αρχαιότερα αντικείμενα φαίνεται να εντοπίζονται σε μεγαλύτερα βάθη, ενώ τα νεότερα ίχνη έχουν βρεθεί σε πιο ρηχά σημεία. Η ερμηνεία αυτή θα εξεταστεί περαιτέρω μέσω της μελέτης της κεραμικής, των μετάλλων και των ξύλινων πασσάλων.
Τι αποκαλύπτει η έρευνα για τις κοινότητες της Εποχής του Χαλκού
Η θέση της λίμνης Μετσάνο ήταν ήδη γνωστή στις ιταλικές αρχές, ωστόσο η νέα αποστολή επέκτεινε σημαντικά τις γνώσεις σχετικά με την έκταση, τη διατήρηση και την εσωτερική οργάνωση του οικισμού. Με τη χαρτογράφηση των πασσάλων, οι ερευνητές διαθέτουν πλέον περισσότερα στοιχεία για την ανασύνθεση της χωρικής διάταξης της εγκατάστασης. Παράλληλα, τα χάλκινα αντικείμενα προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες για τις τεχνικές πρακτικές, τη διακίνηση υλικών και τις καθημερινές ή συμβολικές δραστηριότητες των ανθρώπων της Εποχής του Χαλκού.
Η ακριβής φύση και η συνολική έκταση του οικισμού δεν έχουν ακόμη καθοριστεί πλήρως. Ωστόσο, τα μέχρι στιγμής δεδομένα δείχνουν ότι τα υλικά κατάλοιπα και οι ξύλινες κατασκευές εκτείνονται σε σημαντικό τμήμα της λίμνης, κάτω από παχιά στρώματα ιλύος και αργίλου. Οι επόμενες φάσεις της έρευνας θα επικεντρωθούν στη συνέχιση της υποβρύχιας τεκμηρίωσης και των στρωματογραφικών ανασκαφών σε επιλεγμένα σημεία.
