«Λάμια»: Να κοιτάς τον υγρό καθρέφτη της μέρας
Τα τέρατα δικάστηκαν με μάρτυρα την πείνα και ο μύθος φτιάχτηκε πάνω στον υγρό καθρέφτη μνήμα. Η αρχή του κειμένου φτιάχτηκε με τις νότες και τους στίχους του Παύλου Σιδηρόπουλου και η συνέχεια με μια εικόνα που απαντά στην εικόνα του εξωφύλλου. Και η οπτική αίσθηση γίνεται παραίσθηση και ο τόπος δρόμος και ο δρόμος φυγή, διαφυγή, δράση, απόδραση. Είσαι κάπου στη μέση φίλε αναγνώστη και όλα είναι πιθανά και απίθανα. Είσαι της ζωής σου ο ένας, δεν υπάρχει κανένας. Μόνο ο μύθος, ο προσωπικός, ο συλλογικά ασυνείδητος και αυτός που δίνουν τα ετυμολογικά λεξικά. Λάμια, λοιπόν. Το μυθολογικό τέρας και η κακιά γυναίκα, η Μορμώ, η Γελλώ, η Γοργόνα, η αδελφή του Μέγα Αλέξανδρου. Αυτή, η Σειρήνα, οι φωνές και οι πολιτείες, η μοναξιά, οι μοναξιές και οι Μούσες που περιμένουν τη νότα της αόρατης χορδής, το φυσικό ορατόριο της δημιουργού, της κυρίας που παίζει με τα λόγια, τις σκέψεις και τα άυλα όργανα. Και εσύ, ο αναγνώστης, ο προκατειλημμένος, ο ειλημμένος, ο δοσμένος στην άγνοιά σου, βάζεις θαυμαστικά για να απαντήσεις στα ποιήματα που γράφτηκαν ανάμεσα στην πρόβα του μουσικού λόγου και στην ανοιξιάτικη/θερινή λαλιά. Η Δήμητρα Κωτούλα γράφει πάνω στο σημείο που συναντώνται οι εποχές, οι ζωές, οι πηγές και τα σιωπηλά είδωλά μας. Η ποιητική συλλογή «Λάμια» (σ.σ κέρδισε το Κρατικό Βραβείο Ποίησης 2025) είναι λυρική γέφυρα ανάμεσα στον Ντον Τζοβάνι και το Adagio for Strings του Σάμιουελ Μπάρμπερ.
Ονείρου χάδι, πνιγμού θηλιά
Η ποιητική συλλογή της Δήμητρας Κωτούλα καταφέρνει κάτι πολύ απλό, μα βαθιά ουσιαστικό: συνομιλεί με τη σκέψη που κρατάς, με το βλέμμα που στέκεται και με τον κόμπο στο λαιμό που αθόρυβα εκρήγνυται στο στομάχι. Ξέρετε ποια είναι η εικόνα αυτής της ποιητικής δημιουργίας; Το ξάπλωμα της Βιρτζίνια Γουλφ στο χορτάρι μέσα από τις «Ώρες» του Στίβεν Ντάλντρι. Και κάπου εκεί αναδύεται ο «Καθρέφτης» του Αντρέι Ταρκόφσκι και ο ανθισμένος, γήινος, λόγος του Αρσένι Ταρκόφσκι.
Η Κωτούλα ακούει τη σάρκα, το φως, το αναδίπλωμα του χρόνου και εισχωρεί στις χαραμάδες του παραμυθιού, εκεί που η παιδική ηλικία παίζει με τις τέλειες, αδιαμεσολάβητες δηλαδή, νότες. Ο ποιητικός της λόγος είναι μια λεπτή υπογράμμιση της αδιάκοπης συνήχησης του ανθρώπου. Η Κωτούλα πατά γερά με το ένα πόδι στην πραγματικότητα, με το άλλο στον μύθο και με το τρίτο μάτι-πόδι στέκεται εκεί που ο άνθρωπος είναι ονείρου χάδι και πνιγμού θηλιά. Χάιδιο ονείρου και πνιμού θηλιά, που γράφει και ο Παλαμάς και παραθέτει η ποιήτρια. Ο άνθρωπος κουβαλά τον Θεό και τον Διάβολο και ενώνεται σε μία ύπαρξη όταν ο ήλιος βυθίζεται στον υγρό καθρέφτη της ημέρας. Αυτή είναι η εικόνα, η αίσθηση, της «Λάμιας» για μας.
Το εκτυφλωτικό λευκό
Η Κωτούλα αξιοποιεί τη δύναμη των αισθήσεων και των εσωτερικών μηνυμάτων, αυτά που μένουν στο μυαλό σε ανύποπτο χρόνο, και φτιάχνει ποιητικές εικόνες, αφηγήσεις που γεμίζουν τον μεταιχμιακό χώρο ένσαρκης-αόρατης γραφής! Σε αυτά που βλέπει, τοποθετεί και αυτά που δεν βλέπει! Καταλήγει στο ποίημα «Από Κάτω» (σελίδα 49): και το μυαλό σαν ανεξάρτητη αίσθηση να εκπνέει λέξεις ακατανότητες προσπαθώντας μάταια ν’ απαλλαγεί από τη θηριωδία της αγάπης.
Η «Λάμια» εστιάζει στο τυφλό σημείο της ύπαρξης, των ζωών, των σχέσεων μας. Τα μέλη της χαλαρωμένα, κομμένα λες απ’ το κορμί, εκπέμπουν τούφες τούφες όνειρο (σελίδα 53, ποιήματα «Τιμωρία»). Τα ποιητικά στιγμιότυπα είναι τόσο καλά δομημένα, που καταλαβαίνεις, νιώθεις, το μέγεθος και τον χώρο που διεκδικούν-δημιουργούν.
Η ποίηση της Κωτούλα έχει κάτι από εκτυφλωτικό λευκό της Έμιλι Ντίκινσον και του καλοκαιριού που δεν τελειώνει ποτέ. Το θέρος και η μοναξιά γίνονται γραφική ύλη για να φτιαχτούν-φανούν οι αθέατοι κόσμοι (μας), αυτοί που κρύβονται στα στάχυα του Ντίλαν Τόμας, στον ήλιο του Ρίτσου, στην τρέλα του Πιερό του Γκοντάρ και στα ελυτικά θραύσματα. Με μια πένα τριαντάφυλλο διαλύει το δοσμένο και δίνει το άπιαστο, το υψηλό, αυτό που κρύβεται στις φυλλωσιές της ζωής, ανασυνθέτει το ευγενές. Η Δήμητρα Κωτούλα, με τη «Λάμια», γράφει πάνω σε υγρό φως, εκεί που τα μυθολογικά τέρατα κόβουν την ομορφιά τους και μας την προσφέρουν.
*Το βιβλίο το βρίσκεται στα κεντρικά βιβλιοπωλεία και ΕΔΩ
