Γιατί δεν υπάρχουν μπλε θηλαστικά;

• Χρωστικές ουσίες vs Δομικό Χρώμα
• Η «ψευδαίσθηση» του μπλε και το φαινόμενο Tyndall
• Υπάρχουν όμως πράσινα θηλαστικά;

Στον κόσμο των εντόμων και των πουλιών, το μπλε χρώμα κυριαρχεί, από τα εκθαμβωτικά φτερά της πεταλούδας Morpho μέχρι τον λαμπερό αλκυόνα.

Ωστόσο, στο τμήμα των θηλαστικών, το μπλε είναι εξαιρετικά σπάνιο. Γιατί η εξέλιξη δεν «προίκισε» τη γούνα των θηλαστικών με αυτή την απόχρωση;

Χρωστικές ουσίες vs Δομικό Χρώμα

Το χρώμα στο ζωικό βασίλειο εκφράζεται με δύο βασικούς τρόπους:

• Χρωστικές ουσίες: Πρόκειται για ουσίες στο δέρμα ή το τρίχωμα. Η μελανίνη είναι η κυρίαρχη στα θηλαστικά. Η ευμελανίνη δίνει το μαύρο και το καφέ χρώμα, ενώ η φαιομελανίνη το κοκκινωπό και το κίτρινο. Ο συνδυασμός τους καλύπτει όλη την γκάμα από το λευκό (αλμπινισμός) μέχρι το βαθύ μαύρο.
• Δομικό χρώμα: Εδώ το χρώμα δεν οφείλεται σε χρωστική, αλλά στον τρόπο που η δομή των φτερών ή των λεπιών αντανακλά το φως. Έτσι προκύπτουν τα έντονα μπλε και πράσινα χρώματα που βλέπουμε σε πουλιά και πεταλούδες.

Η «ψευδαίσθηση» του μπλε και το φαινόμενο Tyndall

Αν και υπάρχουν ζώα με ονόματα όπως «μπλε φάλαινα» ή «μπλε πίθηκος» (Cercopithecus mitis), το τρίχωμά τους στην πραγματικότητα είναι σχιστολιθικό γκρι, το οποίο απλώς φαίνεται μπλε υπό ορισμένες συνθήκες φωτισμού.

Η Shannon Farrington, υπεύθυνη στο Ζωολογικό Κήπο του Λονδίνου, εξηγεί πως τα θηλαστικά περιορίζονται από την εξελικτική τους ιστορία. «Θα βοηθούσε ένα μπλε ή πράσινο δέρμα στην επιβίωση; Πολλά ζώα έχουν περάσει χιλιάδες χρόνια εξέλιξης για να γίνουν ακριβώς αυτό που χρειάζονται για να επιβιώσουν στο περιβάλλον τους».

Το πιο κοντινό που έχουν τα θηλαστικά σε πραγματικό μπλε είναι το πρόσωπο και τα οπίσθια του μανδρίλου. Ακόμα και εκεί όμως, δεν υπάρχει μπλε χρωστική. Το χρώμα οφείλεται στην ευθυγράμμιση των ινών κολλαγόνου στο δέρμα, οι οποίες διασκορπίζουν το φως με τέτοιο τρόπο ώστε να αντανακλάται το μπλε.

Αυτό είναι γνωστό ως φαινόμενο Tyndall, το ίδιο φαινόμενο που εξηγεί γιατί ο ουρανός είναι μπλε ή γιατί κάποιοι άνθρωποι έχουν μπλε μάτια χωρίς να έχουν μπλε χρωστική στην ίριδα.

Υπάρχουν όμως πράσινα θηλαστικά;

Αν αναρωτιέστε για το πράσινο χρώμα, η απάντηση είναι εξίσου αρνητική. Δεν υπάρχουν πραγματικά πράσινα θηλαστικά. Ακόμη και οι βραδύποδες, που συχνά φαίνονται πράσινοι, οφείλουν το χρώμα τους σε φύκια που αναπτύσσονται πάνω στη γούνα τους λόγω της υγρασίας και της αργής κίνησής τους, και όχι σε δική τους χρωστική ή δομή.