Η Τουρκία εξετάζει το ενδεχόμενο κατασκευής μιας νέας διώρυγας που θα της επιτρέψει να χρεώνει διόδια
- Η «Διώρυγα της Κωνσταντινούπολης» και η Σύμβαση του Μοντρέ
- Το αστρονομικό κόστος κατασκευής του έχει φέρει έντονες αντιδράσεις
- Η βιωσιμότητα του εγχειρήματος
Από τις 28 Φεβρουαρίου 2026, μετά τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν, το Στενό του Ορμούζ παραμένει ουσιαστικά κλειστό. Εδώ και έξι εβδομάδες, η διέλευση πλοίων γίνεται με το «σταγονόμετρο», γεγονός που έχει προκαλέσει παγκόσμια έλλειψη και ραγδαία αύξηση στο κόστος του αργού πετρελαίου.
Η κρίση αυτή ανέδειξε πόσο ευάλωτο είναι το παγκόσμιο εμπόριο όταν στρατηγικά σημεία, όπως το Ορμούζ, ο Παναμάς ή το Σουέζ, τίθενται εκτός λειτουργίας.
Η «Διώρυγα της Κωνσταντινούπολης» και η Σύμβαση του Μοντρέ
Στο πλαίσιο αυτό, το ενδιαφέρον στρέφεται και στον Βόσπορο, τη μοναδική διέξοδο της Μαύρης Θάλασσας προς τη Μεσόγειο. Ωστόσο, βάσει της Σύμβασης του Μοντρέ του 1936, η ναυσιπλοΐα εκεί είναι ελεύθερη και η Τουρκία δεν μπορεί να εισπράττει τέλη.
Για τον λόγο αυτό, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν προωθεί τη «Διώρυγα της Κωνσταντινούπολης», μια εναλλακτική τεχνητή οδό στα δυτικά του Βοσπόρου, η οποία θα λειτουργεί με διόδια, μετατρέποντας το πέρασμα σε πηγή εσόδων ανάλογη με εκείνη της Διώρυγας του Σουέζ για την Αίγυπτο.
Το αστρονομικό κόστος κατασκευής του έχει φέρει έντονες αντιδράσεις
Το μεγαλεπήβολο έργο εκτιμάται επίσημα στα 15 δισεκατομμύρια δολάρια, αν και επικριτές το ανεβάζουν έως και τα 65 δισεκατομμύρια. Αν υλοποιηθεί, το κανάλι θα αναγκάσει περίπου 800.000 ανθρώπους να μετακινηθούν.
Οι υποστηρικτές του έργου κάνουν λόγο για μια «ανάσα» για την πόλη και μια τεράστια πηγή χρημάτων, όμως οι οικονομολόγοι εκφράζουν σοβαρές επιφυλάξεις. Το κύριο ερώτημα παραμένει: θα δεχθούν τα εμπορικά πλοία να πληρώσουν υψηλά τέλη για το νέο κανάλι, όταν η διέλευση από τον φυσικό Βόσπορο παραμένει δωρεάν;
Η βιωσιμότητα του εγχειρήματος
Ενώ οι τουρκικές αρχές διαβεβαιώνουν ότι η κίνηση θα είναι επαρκής για να καταστήσει το κανάλι κερδοφόρο, καθηγητές οικονομικών επισημαίνουν ότι είναι απίθανο οι μεταφορικές εταιρείες να επιλέξουν μια κοστοβόρα διαδρομή όταν υπάρχει δωρεάν εναλλακτική σε απόσταση λίγων χιλιομέτρων.
Η γεωπολιτική αστάθεια στο Ορμούζ, ωστόσο, υπενθυμίζει ότι ο έλεγχος των θαλάσσιων οδών παραμένει το ισχυρότερο «όπλο» στη διεθνή οικονομία, ενισχύοντας την επιμονή της Άγκυρας στην κατασκευή του δικού της ελεγχόμενου περάσματος.
