«Ένα Κουκλόσπιτο»: Η αλήθεια της κούκλας!
Το θέατρο, ο καθρέφτης της κοινωνίας. Ναι, αλλά είναι κάτι πιο βαθύ που μας πληγώνει. Η σκηνή, ο κόσμος όλο. Ναι, αλλά είναι κάτι πιο βαθύ που μας πληγώνει. Η αυλαία που ανοίγει και κλείνει για μας. Ναι, αλλά είναι κάτι πιο βαθύ που μας πληγώνει. Η πλατεία του θεάτρου που μας φιλοξενεί. Ναι, αλλά είναι κάτι πιο βαθύ που μας πληγώνει. Ο λόγος που μας μαγεύει. Ναι, αλλά είναι κάτι πιο βαθύ που μας πληγώνει. Ο ηθοποιός, το ήθος, η μοναξιά του, η μοναξιά μας. Ναι, αλλά είναι κάτι πιο βαθύ που μας πληγώνει. Η αλήθεια κάτω από το φως του χρυσού φωτός. Ναι, αυτό είναι που μας πληγώνει, η αλήθεια…
Στέκεσαι ως θεατής απέναντι από τον θίασο και διασκεδάζεις, ψυχαγωγείσαι. Συγκεντρώνεσαι στη στιγμή και στο δραματουργικό σύμπαν που έχουν φτιάξει άνθρωποι σαν και σένα. Είσαι σοβαρός, προσπαθείς να ακολουθήσεις τη δράση, να «δεις» τα υπόγεια μηνύματα του έργου και να εντοπίσεις τις κρίσιμες λεπτομέρειες. Τα φώτα σβήνουν, το πρώτο χειροκρότημα πέφτει, οι ηθοποιοί υποκλίνονται και φεύγουν, επιστρέφουν και ξανά χειροκρότημα. Η αμήχανη και ευεργετική σιωπή επιβάλλεται και τότε σηκώνεσαι να αποχωρήσεις. Τότε θα κάνεις ξανά τις προκαθορισμένες κινήσεις, αυτές που εκτελείς εδώ και χρόνια. Και τότε θα καταλάβεις ότι η μεγαλύτερη αλήθεια, που μας πληγώνει βαθιά, είναι ότι όλοι είμαστε κούκλες σε αυτό, το «Ένα κουκλόσπιτο» της ζωής.
Μέσα σε αυτό στο οποίο κρυβόμαστε
Ο Χένρικ Ίψεν, όπως και κάθε μεγάλος θεατρικός συγγραφέας, έγραψε πάνω στο μυστήριο της ζωής και του ανθρώπου. Αυτό σημαίνει ότι δεν αρκεί η εξήγηση της εικόνας, αλλά πρέπει να υπολογιστεί, φωτιστεί, το αόρατο αποτύπωμά της. Για τον μεγάλο Νορβηγό, δεν είμαστε αυτό που φαινόμαστε, αλλά αυτό στο οποίο κρυβόμαστε, συνειδητά ή ασυνείδητα. Στο «Κουκλόσπιτο» το μήνυμά του είναι ξεκάθαρο, άμεσο, αφοπλιστικό: Η ανθρώπινη κοινωνία, ο ιδιωτικός βίος, η οικογένεια, είναι ένα έμψυχο-άψυχο παιχνίδι και η κίνηση, η δράση, η αντίδρασή του ορίζεται από τα αόρατα νήματα που λέγονται παράδοση, εξουσία, προκάτ ρόλοι, υλική ευδαιμονία, ατομική ευτυχία. Αυτό ίσχυε όταν έγραφε το έργο και ισχύει και τώρα!
Συνεπώς, για να αποδοθεί σκηνικά, χρειάζεται ο θίασος να κοιτάξει κατάματα τα λόγια και τον εαυτό του. Ο Αλκίνοος Δωρής, είχε το θάρρος και την τόλμη να ακολουθήσει αυτή τη σκηνοθετική-μεταφραστική προσέγγιση. Παίρνουμε το ρίσκο να πούμε ότι η σκέψη του ήταν η εξής: ένα κουκλόσπιτο είναι γεμάτο κούκλες και όλα είναι ψυχρά και αποσταστιοποιημένα. Κοιτάς το άψυχο αντικείμενο και την ψεύτικη ζωή του. Ε, αυτό θα έρθει και στη σκηνή. Και αυτό έγινε!
Το φιλοσοφικό πνεύμα του απλού
H σύλληψη του σκηνοθέτη είναι απλή, ουσιαστική και αληθινά προκλητική για τους ηθοποιούς. Οι Γιάννης Ιωάννου, Μαρίζα Θεοφυλακτοπούλου, Αλέξανδρος Λυκούρας, Μελισσάνθη Μαυρίδου, Νεκτάριος Σμυρνάκης έπρεπε να μετουσιώσουν το φιλοσοφικό πνεύμα του απλού σε πράξη και να γεμίσουν με σιωπή τις μεγάλες αλήθειες του έργου. Το λιτό σκηνικό (Δημήτρης Ταμπάκης) έπαιξε τον ρόλο του. Μια μεγάλη μαύρη κουρτίνα χώριζε προσκήνιο-παρασκήνιο. Στο πρώτο υπήρχε ένα τετράγωνο, ελαφρά ανυψωμένο, βάθρο. Πάνω σε αυτό στέκονταν, συνομιλούσαν, μονολογούσαν οι ηθοποιοί. Οι «κούκλες» που παίρνουν ζωή και θέλουν να επικοινωνήσουν. Στο δεύτερο κομμάτι, οι αθέατες πλευρές του σπιτιού, των ζωών των ανθρώπων, τα δωμάτια, οι χώροι του κουκλόσπιτου. Με τη σχεδόν γυμνή σκηνή οι ηθοποιοί έπρεπε να γίνουν οι… κούκλες του σκηνοθέτη, του Ίψεν. Και ναι, η Νόρα που είδαμε ήταν η εύθραυστη και ανθεκτική κούκλα που ήθελε ο σκηνοθέτης της. Η Μαρίζα Θεοφυλακτοπούλου ανταποκρίθηκε στον απαιτητικό ρόλο και μπράβο της. Βέβαια, και οι Γιάννης Ιωάννου, Αλέξανδρος Λυκούρας, Μελισσάνθη, Νεκτάριος Σμυρνάκης αποτύπωσαν με ακρίβεια τις δικές τους κούκλες-χαρακτήρες. Αυτό το «Κουκλόσπιτο», πέρα από τη γεμάτη ενσάρκωση των ρόλων, είχε και την κομβικής σημασίας κίνηση (Αγγελική Τσούπρα). Οι ηθοποιοί κινούνταν λες εκτελούσαν χορογραφία, σωστά μετρημένη, οριοθετημένη.
Το έργο του Ίψεν δεν έχει να κάνει μόνο με το θάρρος του ατόμου να δει τα δεσμά του, τα νήματα, και να τα κόψει. Έχει να κάνει και με την προσπάθειά του να ελευθερώσει και όσους είναι γύρω του, να πάψει ο ένας να ελέγχει τον άλλο. Η ομάδα «Loxodox» μας το έδειξε αυτό καθαρά, με τρόπο ουσιαστικό και απέριττο.
INFO
«Ένα Κουκλόσπιτο», του Χένρικ Ίψεν
Στη «Σκηνή Μπέκετ» [Ζαΐμη 38, Εξάρχεια, τηλ: 6948199103]
Ημέρες και ώρες παραστάσεων: Παρ., Σάβ. 9 μ.μ., Κυρ. 7.30 μ.μ.
Διάρκεια: 110 λεπτά.
Εισιτήρια ΕΔΩ
Συντελεστές
Σκηνοθεσία-Μετάφραση: Αλκίνοος Δωρής
Σκηνογραφία: Δημήτρης Ταμπάκης
Μουσική: Στέλλα Γαδέδη
Κοστούμια: Κρίτων Δωρής
Επιμέλεια Κίνησης: Αγγελική Τσούπρα
Σχεδιασμός φωτισμών: Θωμάς Οικονομάκος
Επικοινωνία: Χρύσα Ματσαγκάνη
Βοηθός Σκηνογράφου: Νατάσσα Ντάβου
Έργο αφίσας - Κατασκευή αντικειμένου φωτογράφισης: Ισμήνη Ασημάκη
Χορογραφία Ταραντέλας: Tia Williams
Σύμβουλος ενδυματολογίας: Iris Emilsdottir
Φωτογραφίες παράστασης- τρέιλερ: Σιδέρης Νανούδης
Παραγωγή: Loxodox AMKE
Παίζουν: Γιάννης Ιωάννου, Μαρίζα Θεοφυλακτοπούλου, Αλέξανδρος Λυκούρας, Μελισσάνθη Μαυρίδου, Νεκτάριος Σμυρνάκης.
*Η παράσταση «Ένα Κουκλόσπιτο του Χένρικ Ίψεν» πραγματοποιείται υπό την αιγίδα και με την οικονομική υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού.
