«Ζήσε σαν να πεθαίνεις αύριο»: Το διαχρονικό μάθημα του Μαχάτμα Γκάντι
Στις 30 Ιανουαρίου 1948, ο Μαχάτμα Γκάντι έπεσε νεκρός, αφήνοντας πίσω του ένα σημαντικό πολιτικό και κοινωνικό έργο, αλλά πολύ περισσότερο μια φιλοσοφία ζωής που εξακολουθεί να «συνομιλεί» με τον σύγχρονο άνθρωπο. Εβδομήντα οκτώ χρόνια μετά τον θάνατό του, οι σκέψεις του για την ευτυχία, τη γνώση και τη συνέπεια μοιάζουν πιο επίκαιρες από ποτέ.
Για τον Γκάντι, η ευτυχία δεν συνδεόταν με την επιτυχία, τη δύναμη ή τα επιτεύγματα. Ήταν κάτι βαθύτερο και πιο απαιτητικό: η εσωτερική αρμονία. Όπως έλεγε, «ευτυχία είναι όταν αυτά που σκέφτεσαι, αυτά που λες και αυτά που κάνεις, βρίσκονται σε αρμονία». Μια κατάσταση που δεν κατακτάται εύκολα, ιδιαίτερα σε έναν κόσμο γεμάτο αντιφάσεις και εξωτερικές πιέσεις.
Σε μια καθημερινότητα που συχνά μας απορροφά με μικρές αγωνίες και μεγάλες φιλοδοξίες, ο Γκάντι υπενθύμιζε την ανάγκη για ταπεινότητα και διαρκή μάθηση. «Ζήσε σαν να πρόκειται να πεθάνεις αύριο. Μάθε σαν να πρόκειται να ζήσεις για πάντα», έλεγε. Να ζούμε, δηλαδή, το παρόν με ένταση, χωρίς να παραιτούμαστε από τη διαρκή εξέλιξη του νου.
Ο,τι λες και πιστεύεις, να το κάνεις
Ιδιαίτερη βαρύτητα έδινε και στη συνέπεια ανάμεσα στις πεποιθήσεις και τις πράξεις. Θεωρούσε την ασυνέπεια μορφή ανειλικρίνειας. «Το να πιστεύεις σε κάτι και να μην ζεις σύμφωνα με αυτό είναι ανειλικρινές», προειδοποιούσε. Για τον ίδιο, τα λόγια δεν είχαν καμία αξία αν δεν συνοδεύονταν από πράξεις. Γι' αυτό και πίστευε πως το αληθινό του μήνυμα δεν ήταν τα αποφθέγματά του, αλλά ο τρόπος ζωής του.
Ο Γκάντι τόνιζε επίσης ότι η αλλαγή δεν είναι υπόθεση του μέλλοντος. «Το μέλλον εξαρτάται από αυτό που κάνεις σήμερα», έλεγε, υπενθυμίζοντας ότι κάθε επιλογή, όσο μικρή κι αν φαίνεται, δημιουργεί αλυσιδωτές συνέπειες.
Η κληρονομιά του δεν βρίσκεται σε μεγάλες θεωρίες, αλλά σε μια απλή, απαιτητική αλήθεια: να ζούμε με συνέπεια, να ευθυγραμμίζουμε τις πράξεις μας με τις αξίες μας. Αν υπάρχει ένα διαχρονικό μάθημα από τον Μαχάτμα Γκάντι, είναι ότι η αλλαγή του κόσμου ξεκινά πάντα από το «εδώ και τώρα».
