«Οι Ρωμαίοι Αυτοκράτορες» σήμερα, χθες, πάντα!
Τη λέξη «αυτοκρατορία», όπως και να τη χρησιμοποιήσεις, πρέπει να έχεις δύναμη να την αντέξεις. Είτε τη γράφεις είτε τη εκστομίζεις, είτε την κάνει σύνθημα, οφείλεις να την έχεις μελετήσει καλά, διεξοδικά, αντικειμενικά. Η έννοια αυτή έχει να κάνει με εδάφη που αυξάνονται, μειώνονται, απλώνονται, γίνονται κομμάτι που βαραίνει το πατριωτικό σύμβολο… Αυτός ο προσδιορισμός έχει να κάνει με μάχες, εισβολές, κατακτήσεις, πλούτο, δόξα, πόνο, αίμα, εκμετάλλευση και ηγεμόνες που καθόρισαν το ειδικό βάρος και την υστεροφημία της λέξης.
Η «αυτοκρατορία», φυσικά, η ίδια η Ιστορία, έχει στη βάση της τους ανθρώπους. Πολιτικούς, στρατιωτικούς, εργάτες, αφεντικά, δούλους, πλούσιους, αστούς, κομμουνιστές, αδικημένους και δικαιωμένους… Υπάρχει, βέβαια, και κάτι άλλο που συνέχει όλα τα προηγούμενα: η εξουσία. Αυτήν ήθελαν, θέλουν, θα θέλουν, τα πρόσωπα και μέσα απ’ αυτήν διαμορφώθηκαν οι ηγεμόνες του αρχαίου ρωμαϊκού κόσμου. Και μετά έρχεται ο Χρόνος και όλα γίνονται θολά και προκλητικά. Πώς να ξεχωρίσεις την αλήθεια από το ψέμα και πώς το απτό απ’ αυτό που ανήκει στην παραίσθηση. Και κάπου εδώ μπαίνει ο ιστορικός και η ευθύνη του. Η Μέρι Μπιρντ είναι σίγουρα υπεύθυνη ιστορικός και ξέρει να δίνει συναρπαστικά, και τεκμηριωμένα, βιβλία. Το «Οι Ρωμαίοι Αυτοκράτορες» (Εκδόσεις Ψυχογιός) δεν θα μπορούσε να αποτελέσει εξαίρεση.
Όλα αποκαλύπτονται μέσα από τα πρόσωπα
Ο τίτλος δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνείας. Η ιστορικός-συγγραφέας επικεντρώνει την έρευνά της σε αυτούς που έφτιαξα, διαμόρφωσαν και κληροδότησαν σε εμάς τον υλικό, πνευματικό και φιλόδοξο κόσμο του παρελθόντος. Εδώ όλα αποκαλύπτονται μέσα από τα πρόσωπα, μέσα από τους αυτοκράτορες. Η διοικητική λειτουργία, οι πολιτικές, οι ίντριγκες, τα γλέντια, η περιθωριοποίηση των φτωχών, η ταξική πολιτική, οι υπερβολές, οι φήμες, οι διαδοχές, οι τραγωδίες, οι προδοσίες, η ανάπτυξη των αυτοκρατοριών, τα αγάλματα και η εικόνα που έμεινε.
Η Μπιρντ ξέρει ότι η ισορροπία μεταξύ φήμης-γεγονότος είναι λεπτή και τα πρόσωπα που πρωταγωνιστούν κινούνται σε αυτό το δίπολο. Η ιστορικός-συγγραφέας βασίζεται στην πολύ καλή της έρευνα και στην ειλικρίνειά της! Τι σημαίνει αυτό; Όπου δεν μπορεί να έχει απόλυτα εμπεριστατωμένη εικόνα, προειδοποιεί τον αναγνώστη για την υπερίσχυση της φήμης, του μύθου. Ακόμα, όμως, και μέσα απ’ αυτά, οδηγεί τον αναγνώστη σε χρήσιμα συμπεράσματα. Γράφει, ας πούμε στον πρόλογό της: Συμπυκνώνοντας, θα λέγαμε ότι υπήρχε μια διαρκής εναλλαγή μεταξύ πραγματικού και εικονικού στοιχείου, ένα συνεχές «παιχνίδι» στο οποίο ήταν δύσκολο να αντιληφθεί κάποιος τι ήταν πραγματικότητα και τι προσομοίωση. Η ζωή του αυτοκράτορα ήταν ένα συνεχές θέατρο…
Από τα καθημερινά στη μεγάλη εικόνα
Το βιβλίο εντρυφεί σε γεγονότα αλλά και σε φήμες που σχετίζονται με τους Ρωμαίους αυτοκράτορες. Εξετάζει τι ακριβώς έκαναν, γιατί το έκαναν, καθώς και γιατί συχνά οι σχετικά αφηγήσεις είναι γεμάτες με πράξεις ακραίες, ενίοτε φρικιαστικές. Εστιάζεται στον τρόπο άσκησης της εξουσίας εκ μέρους τους, στα φαινόμενα διαφθοράς, στις συνωμοσίες, αλλά και στην καθημερινή ζωή τους. Πρωταγωνιστές είναι οι περίπου 30 αυτοκράτορες και οι συμβίες τους, που κυβέρνησαν τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Από τον Ιούλιο Καίσαρα, που δολοφονήθηκε το 44 π.Χ, μέχρι τον Αλέξανδρο Σεβήρο, ο οποίος επίσης δολοφονήθηκε το 235.
Τα όσα αναφέρονται στο οπισθόφυλλο παρουσιάζονται με προσοχή, ευγένεια, διακριτικότητα και αποφασιστικότητα. Το ερευνητικό υλικό είναι καλά ταξινομημένο και σωστά… μονταρισμένο. Αυτό που θέλει να δώσει η Μπιρντ δίνεται άμεσα και κατανοητά. Από τα μικρά και καθημερινά, χωρίς καμία υπερβολή, χωρίς θόρυβο, μας προσφέρει τη μεγάλη εικόνα των αυτοκρατόρων και του τρόπου με τον οποίο διοικούσαν την επικράτειά τους. Η έκδοση συνοδεύεται από πλούσιο φωτογραφικό υλικό, βιβλιογραφία και προτάσεις της συγγραφέως για τόπους επίσκεψης. Η καλή μετάφραση αυτού του ουσιαστικού, αληθινά μορφωτικού, εκπαιδευτικού, βιβλίου ανήκει στον Ανδρέα Παππά.
