Όταν σε βρίσκει η τρέλα! (vid)
Οι σελίδες μπροστά σου λευκές ή μουτζουρωμένες. Τα μάτια ανοίγουν και το βλέμμα «πέφτει» με ορμή στο χάρτινο τοπίο. Ξεκινά η ανάγνωση. Πρώτα με τον ήχο που ταξιδεύει. Οι τοίχοι δέχονται τα λόγια και τα σώματα τους και τα επιστρέφουν «γυμνά» και εξαντλημένα. Η εξωτερική φωνή ιδρώνει, πονάει, θυμώνει, διστάζει, γαβγίζει και κρατά τη δροσιά της προσδοκίας, της επιθυμίας για αποδοχή. Τα σύμφωνα κρατάνε τον ρυθμό και τα φωνήεντα δίνουν κατεύθυνση στα ξεσπάσματα. Το ανθρώπινο ηχείο ταράζεται, το σώμα του τραντάζεται και η διάλυση είναι μια συλλαβή μακριά. Μια σκιά μεγαλώνει μέσα του και ο νους ετοιμάζεται να αφήσει τις εντολές. Ώσπου ακούγεται ο εσωτερικός ήχος. Η φωνή που πάντα μένει εντός των τειχών και φτιάχνει τα πρόσωπα της ψυχής. Αυτή δεν έχει όρια, γεωγραφικά, χρονικά. Και ενώ ο άνθρωπος εξομολογείται και διαβάζει το λευκό και το μελανό, ο μικρός του εαυτός διαμαρτύρεται και ήρεμα αποφαίνεται: Θα προτιμούσα όχι. Το στόμα σφραγίζεται, το βλέμμα παγώνει και κάθε κίνηση μικραίνει, γίνεται ανεπαίσθητη και ο άνθρωπος δεν πατά σε στέρεο έδαφος, αλλά σε πάγο λεπτό που μπορεί να κομματιάσει το μυαλό. Η ηχώ της ψυχής διευκρινίζει: Θα προτιμούσα να μην τρελαθώ. Το ημερολόγιο, όμως, είναι γραμμένο και η μοίρα δεν αλλάζει. «Το ημερολόγιο ενός τρελού» έχει πρωταγωνιστές όλους εμάς!
Ο Προπίτσιν και ο Μπάρτλμπυ!
Το έργο του Νικολάι Γκόγκολ θα μπορούσε να συνδέεται με αυτό του Χέρμαν Μέλβιλ. Η διάσημη φράση του Μπάρτλμπυ (Μπάρτλμπυ ο γραφιας) βρίσκεται στη ψυχή του Αξέντι Ιβάνοβιτς Προπίτσιν. Το θα προτιμούσα όχι είναι αυτό που δεν μπορεί να πει και όσο κι αν αντιστέκεται αφήνεται στην τρέλα. Σε αυτή την ιστορία ο Γκόγκολ απευθύνεται άμεσα στον αναγνώστη, στον θεατή και κάπου εκεί μπαίνει η σκηνοθεσία του Κωνσταντίνου Πασσά και η ερμηνεία του Ιωσήφ Ιωσηφίδη. Αυτό που είδαμε στο θέατρο «Επί Κολωνώ» ήταν μια σπουδή για την ψυχική κατάρρευση. Το ημερολόγιο -από το οποίο διαβάζει ο ήρωας- είναι η βάση της αφήγησης. Ο άνθρωπος που έχουμε μπροστά μας αφήνεται στη δοκιμασία της εξομολόγησης. Το αληθινά προσωπικό μένει ως έχει και τίποτα δεν το προστατεύει από την έκθεση. Ο δημιουργός το κάνει σκόπιμα για να δούμε καθαρά τη σταδιακή αποσύνθεση του Προπίτσιν. Ο θεατής δεν μπορεί να μη σκεφτεί ότι εν δυνάμει ανήκει στους τρελούς και τους βασανισμένους. Γιατί, τι θέλει ο νους για να «ψηλώσει»; Μια απόρριψη, μια ματαίωση, μια βάρβαρη απαγόρευση. Σε αυτό ακριβώς το σημείο συναντούν οι Πασσάς και Ιωσηφίδης τον ήρωα του Γκόγκολ. Το αποτέλεσμα τους δικαιώνει και επιβάλλει το θερμό χειροκρότημα.
Τα μονοπάτια του νου
Η σκηνοθεσία κρατά τη δύναμη της πρωτοπρόσωπης αφήγησης και την αποτυπώνει με σαφήνεια στη σκηνή. Η ψυχική (και σωματική) ταλαιπωρία, δοκιμασία, του ήρωα τονίζεται με όλους τους δυνατούς τρόπους. Ο πρωταγωνιστής-αφηγητής κινείται διαρκώς. Αξιοποιεί κάθε αντικείμενο του σκηνικού και κάθε θέση που του προσφέρει. Με τον τρόπο αυτό κοιτά διαφορετικά κάθε φορά το κοινό. Στην τσέπη του έχει πάντα μια κιμωλία και σημειώνει (μουτζουρώνει) όπου βρει. Εδώ θα πρέπει να επισημάνουμε την καταλυτική επίδραση του σκηνικού της Σοφίας Καραγιάννη (κατασκευή Κώστας Αβραμιώτης). Ο Προπίτσιν μας συστήνεται μέσα από μια τρίφυλλη, ξύλινη, ντουλάπα. Εκεί είναι ο κόσμος του. Εκεί βλέπουμε τα μονοπάτια του νου και τη διάλυση του. Εκεί ακούμε τους χτύπους, την προσπάθεια του να επικοινωνήσει, εκεί συντελείται η αποδόμηση. Σημαντική η συμβολή της μετάφρασης-διασκευής από την ομάδα GAFF. Πάνω σε αυτήν «πάτησε» ο σκηνοθέτης και καθοδήγησε άψογα τον ερμηνευτή του. Ο Ιωσήφ Ιωσηφίδης τα δίνει όλα και δεν υπάρχει σημείο που να υστερεί. Ο ρυθμός του, οι σωματικές εκφράσεις, οι συναισθηματικές, όλα προσεγμένα και απόλυτα ελεγχόμενα. Ο Ιωσηφίδης μας δίνει σταδιακά τον άνθρωπο που καταρρέει και δεν αφήνει τον τρελό στην τρέλα του. Οι φωτισμοί του Νίκου Βλασόπουλου ακολουθούν σωστά τις σκηνικές καταστάσεις και η μουσική μας δίνει το χάδι που έχουμε ανάγκη. «Το ημερολόγιο ενός τρελού» είναι μια καλοδουλεμένη παράσταση που δεν θα σας απογοητεύσει.
Ταυτότητα παράστασης
«Το ημερολόγιο ενός τρελού», του Νικολάι Γκόγκολ
Στο θέατρο «Επί Κολωνώ» [έως 15 Ιανουαρίου]
Ερμηνεία: Ιωσήφ Ιωσηφίδης
Σκηνοθεσία-μουσική επιμέλεια: Κωνσταντίνος Πασσάς
Μετάφραση-διασκευή: Ομάδα GAFF
Ιδέα σκηνικού: Σοφία Καραγιάννη
Κατασκευαστής σκηνικού: Κώστας Αβραμιώτης
Κοστούμια: Ομάδα Gaff
Φωτισμοί: Νίκος Βλασόπουλος
Φωτογραφίες: Χριστίνα Φυλακτοπούλου
Τρέιλερ: Στέφανος Κοσμίδης
Επικοινωνία: Χρύσα Ματσαγκάνη
Ημέρες-ώρες παραστάσεων: Σάβ. 6.15 μ.μ., Κυρ. 9.15 μ.μ.
Εισιτήρια: από 10 ευρώ.
