Κατά τον Δαίμονα εαυτού

Ο Τζέιμς «Τζιμ» Ντάγκλας Μόρισον (James «Jim» Douglas Morrison) (8 Δεκεμβρίου 1943 - 3 Ιουλίου 1971) ήταν Αμερικανός τραγουδιστής, τραγουδοποιός, συγγραφέας και ποιητής. Γεννήθηκε στη Μελβούρνη της Φλόριντα και ήταν ο τραγουδιστής και στιχουργός του δημοφιλούς αμερικανικού ροκ συγκροτήματος The Doors. Θεωρείται από τους πιο χαρισματικούς ερμηνευτές στην ιστορία της ροκ μουσικής. Έγραψε επίσης αρκετά βιβλία ποίησης, ένα μικρό ντοκιμαντέρ και δύο βίντεο κλιπ («The Unknown Soldier» και «People are Strange»). Ο θάνατός του σε ηλικία 27 ετών στο Παρίσι της Γαλλίας κατέπληξε τους θαυμαστές του. Οι περιστάσεις υπό τις οποίες πέθανε και ο μυστικός ενταφιασμός του έγιναν αφορμή για...

ατελείωτες φήμες και παίζουν σημαντικό ρόλο στο μυστήριο που εξακολουθεί να τον περιβάλλει.

Ο Τζιμ Μόρισον είχε σκοτσέζικη και ιρλανδική καταγωγή και ήταν γιος του ναυάρχου Τζορτζ Στίβεν Μόρισον και της Κλάρα Κλαρκ Μόρισον, που γνωρίστηκαν το 1941 στη Χαβάη. Ο Τζιμ Μόρισον γεννήθηκε έντεκα μήνες μετά, στη Μελβούρνη της Φλόριντα.

Το 1971, ο Μόρισον μετακόμισε σε διαμέρισμα στο Παρίσι μαζί με την Πάμελα Κούρσον. Του άρεσε η αρχιτεκτονική της πόλης και έκανε μεγάλους περιπάτους εκεί, όμως λέγεται ότι τον είχε πιάσει κατάθλιψη και ήθελε να επιστρέψει στην Αμερική.
Στο Παρίσι έκανε και την τελευταία του ηχογράφηση σε στούντιο με δύο Αμερικανούς μουσικούς του δρόμου. Ο Μάνζαρεκ απέρριψε αυτή την ηχογράφηση ως «ασυναρτησίες μεθυσμένων». Ένα τραγούδι από αυτήν, το «Orange County Suite» ακούγεται στο bootleg «Lost Paris Tapes».
Ο Μόρισον πέθανε στις 3 Ιουλίου του 1971 σε ηλικία 27 ετών. Η επίσημη εκδοχή είναι ότι η Κούρσον τον βρήκε νεκρό στην μπανιέρα. Δεν έγινε αυτοψία, γιατί ο γιατρός που τον εξέτασε είπε ότι δεν βρήκε στοιχεία εγκληματικής ενέργειας. Η απουσία αυτοψίας έδωσε λαβή για πολλές εικασίες σχετικά με την αιτία θανάτου.

Ο Ντάνι Σάγκερμαν διηγείται ότι όταν η Κούρσον επέστρεψε στις ΗΠΑ, του είπε ότι ο Μόρισον είχε πεθάνει από υπερβολική δόση ηρωίνης, την οποία είχε εισπνεύσει νομίζοντας πως είναι κοκαΐνη. Ο Σάγκερμαν σημειώνει ότι η Κούρσον έδινε διαφορετικές εκδοχές του θανάτου κατά καιρούς, τη μία λέγοντας ότι εκείνη τον είχε σκοτώσει και την άλλη ότι ο θάνατός του ήταν λάθος της. Η ιστορία με την αθέλητη λήψη ηρωίνης υποστηρίζεται από τη διήγηση του Αλέν Ρονέ, που έκανε παρέα με το ζευγάρι στο Παρίσι. Ο Ρονέ είχε γράψει ότι ο Μόρισον πέθανε από αιμορραγία, αφού εισέπνευσε ηρωίνη της Κούρσον κι ότι εκείνη άθελά της αποκοιμήθηκε, αφήνοντάς τον να πεθάνει αντί να καλέσει για ιατρική βοήθεια.

Στον τάφο του Jim Morrison στο κοιμητήριο Pere Lachaise του Παρισιού, δίπλα στο όνομά του, την ημερομηνία γέννησης και την ημερομηνία θανάτου του, είναι χαραγμένη στα ελληνικά αυτή η φράση, που δεν ξέρω αν προέρχεται απο κάποιο αρχαίο κείμενο ή αν για κάποιο λόγο ο σπουδαίος αυτός καλλιτέχνης και ποιητής την είχε ο ίδιος συντάξει : «Δαίμων εναντίον εαυτού». Η μετάφραση δεν φαίνεται δύσκολη αλλά είναι. Μιλάει για τον εαυτό του που πάλευε με κάποιον δαίμονα; Μιλάει για αυτό το δαιμόνιο που το αποκαλούμε εύκολα «καλλιτεχνικό», το οποίο πάλευε με τον ίδιο του τον εαυτό, «δαιμόνιον εναντίον δαιμονίου» δηλαδή; Η πρόκειται για τη διαμάχη του «καλλιτέχνη» με τον «άνθρωπο», αυτή τη σύγκρουση που έχει ταλαιπωρήσει και ταλαιπωρεί πολλούς «δαιμονισμένους» που παράγουν τέχνη για να εξισοροπήσουν το καθημερινό τους εσωτερικό μαρτύριο και να καθαρίσουν την ψυχή τους απο την ταραχή που φέρνει μαζί του αυτό το δαιμόνιο - που είναι συγχρόνως και πολύ μεγάλη ευλογία, αφού ωθεί την ψυχή να εκφραστεί και έτσι να φωτιστεί και να σωθεί;

Ο Σωκράτης κατηγορήθηκε ότι είχε δαιμόνιο –όπως και ο Ιησούς– αλλά φαίνεται πως ήξερε ότι εκπορευόταν απο τον ανώτατο κόσμο των ιδεών, της ίδιας της δημιουργίας και της αιωνιότητος, για αυτό ήπιε το κώνειο, με τη βεβαιότητα οτι εξυπηρετεί κάτι ανώτερο. Ο Van Gogh, ο Ντοστογιέφσκι, ο Φλομπέρ και εκατοντάδες άλλοι δημιουργοί βασανίζονταν από παράξενες κρίσεις επιληψίας, από κατασπαρακτικές εσωτερικές αντιφάσεις, από μελαγχολίες, καταθλίψεις, αυτοκτονικές τάσεις, και άλλα πολλά - πριν και μετά τις στιγμές των μεγάλων εμπνεύσεων. Το Ευαγγέλιο, από την άλλη μεριά, είναι γεμάτο περιπτώσεις δαιμονισμένων που μετά την επαφή τους με τον καθαρό Λόγο, με το Φως τού Ιησού, ελευθερώθηκαν και «ησύχασαν».

Ναι. Όσο περίεργο κι αν σας φαίνεται, υπάρχει ελληνικότατη επιγραφή στον τάφο αυτού του μεγάλου τραγουδιστή που έφυγε τόσο νωρίς. Κι αν αναρωτιέστε τι μπορεί να σημαίνει η ελληνική φράση, η απάντηση είναι η εξής:

Η λέξη «δαίμων» δεν έχει καμία σχέση όπως την ξέρουμε εμείς σήμερα (οι αρχαίοι Έλληνες δεν είχαν Διάβολο). «Δαίμων» ήταν αρχικά η θεότητα που μοίραζε, κατένειμε τη μοίρα (δαίομαι=μοιράζω) και μετά ονομαζόταν οποιαδήποτε θεότητα στην οποία αποδίδονταν τιμές. «Δαίμων εαυτού» ονομαζόταν η θεότητα-προστάτης που ζούσε μέσα σε κάθε άνθρωπο από τη γέννηση έως το θάνατό του και φρόντιζε για την προσωπική εξέλιξη κι ευημερία, κάτι σαν το αντίστοιχο σημερινό χριστιανικό «Φύλακας-άγγελος», αποτελώντας κατά κάποιον τρόπο ένα «δίαυλο» μεταξύ του κόσμου των θνητών και του κόσμου των θεών. «Πράττω κατά τον δαίμονα εαυτού» ουσιαστικά σημαίνει «πράττω σύμφωνα με αυτό που η συνείδησή μου θεωρεί σωστό», αδιαφορώντας ίσως για το τι θα πουν οι άλλοι και είναι μια στάση ζωής που υιοθέτησαν και επιδοκίμασαν οι Στωικοί φιλόσοφοι. Έτσι λοιπόν, η φράση «Κατά τον δαίμονα εαυτού» γράφτηκε από τους συγγενείς του Jim Morrison στον τάφο του, εννοώντας ότι ο τραγουδιστής των Doors έπραττε στη συντομη ζωή του πάντα σύμφωνα με ό,τι υπαγόρευε η συνείδησή του ο «προσωπικός του θεός», κι όχι σύμφωνα με τις επιταγές της κοινωνίας.