Ψηφιακό ευρώ: Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ανοίγει τον δρόμο για το χρήμα της νέας εποχής

Μια σημαντική πολιτική απόφαση φέρνει το ψηφιακό ευρώ ένα βήμα πιο κοντά στην πραγματικότητα. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έδωσε το πράσινο φως για την έναρξη διαπραγματεύσεων με το Συμβούλιο της ΕΕ, σηματοδοτώντας την είσοδο του σχεδίου στην επόμενη κρίσιμη φάση της νομοθετικής διαδικασίας.

Η απόφαση της Ολομέλειας, στις 9 Ιουλίου 2026, ήταν σαφής: 416 ευρωβουλευτές ψήφισαν υπέρ, 169 κατά και 22 απείχαν. Έτσι, το Κοινοβούλιο ενέκρινε την εντολή για τις διαπραγματεύσεις σχετικά με τη δημιουργία του ψηφιακού ευρώ. Παράλληλα, άνοιξε ο δρόμος για τη συμμετοχή παρόχων υπηρεσιών πληρωμών από κράτη-μέλη της ΕΕ που δεν έχουν υιοθετήσει το ευρώ.

Από την ιδέα στην πολιτική διαπραγμάτευση

Το ψηφιακό ευρώ δεν είναι ένα νέο κρυπτονόμισμα ούτε πρόκειται να αντικαταστήσει τα μετρητά. Θα αποτελεί ψηφιακή μορφή του ευρώ, που θα εκδίδεται από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, και θα μπορεί να χρησιμοποιείται τόσο μέσω διαδικτύου όσο και χωρίς σύνδεση. Η ΕΚΤ εκτιμά σήμερα ότι, εφόσον η απαραίτητη νομοθεσία υιοθετηθεί μέσα στο 2026, θα μπορούσε να υπάρξει πιλοτική εφαρμογή το 2027 και πιθανή πρώτη έκδοση του ψηφιακού ευρώ το 2029.

Το Κοινοβούλιο, ωστόσο, δεν περιορίζεται στο να εγκρίνει απλώς την ιδέα. Θέλει να διαμορφώσει τους κανόνες με τρόπο που, όπως υποστηρίζει, θα προστατεύει την ιδιωτικότητα των πολιτών, τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης. Ήδη από τον Ιούνιο, η Επιτροπή Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής είχε υιοθετήσει τη διαπραγματευτική του θέση.

Πόσο «ιδιωτικό» θα είναι;

Ένα από τα πιο ευαίσθητα ζητήματα είναι η προστασία των προσωπικών δεδομένων. Η θέση του Κοινοβουλίου προβλέπει ισχυρές εγγυήσεις ιδιωτικότητας, ενώ η ΕΚΤ σχεδιάζει το ψηφιακό ευρώ με την αρχή της «ιδιωτικότητας εκ σχεδιασμού».

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η δυνατότητα χρήσης του ακόμη και χωρίς σύνδεση στο διαδίκτυο. Στις offline συναλλαγές, η πληρωμή θα πραγματοποιείται απευθείας μεταξύ των συσκευών των δύο χρηστών, χωρίς να απαιτείται η αποστολή των δεδομένων της συναλλαγής μέσω δικτύου. Με αυτόν τον τρόπο, η ΕΚΤ επιδιώκει να προσεγγίσει τα επίπεδα ιδιωτικότητας που προσφέρουν τα μετρητά.

Δωρεάν βασικές υπηρεσίες και όριο κατοχής

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θέλει επίσης να διασφαλίσει ότι το ψηφιακό ευρώ θα είναι προσβάσιμο σε όλους. Βασικές υπηρεσίες, όπως το άνοιγμα και η διαχείριση λογαριασμού και η πρόσβαση σε τουλάχιστον ένα μέσο πληρωμής, προβλέπεται να παρέχονται δωρεάν στους πολίτες.

Ταυτόχρονα, θα υπάρχει ανώτατο όριο στο ποσό ψηφιακών ευρώ που θα μπορεί να διακρατά κάθε φυσικό πρόσωπο. Ο στόχος είναι να αποφευχθεί η μαζική μεταφορά χρημάτων από τραπεζικές καταθέσεις σε ψηφιακό ευρώ, κάτι που θα μπορούσε να επηρεάσει τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Το ακριβές ύψος του ορίου αποτελεί μέρος της ευρύτερης διαδικασίας διαμόρφωσης του πλαισίου.

Ψηφιακό ευρώ χωρίς κατάργηση των μετρητών

Ίσως το σημαντικότερο πολιτικό μήνυμα του Κοινοβουλίου είναι ότι “ψηφιακό ευρώ και μετρητά δεν θεωρούνται ανταγωνιστικές επιλογές”

Η θέση του προβλέπει τη διατήρηση της πρόσβασης στα μετρητά και την προστασία του καθεστώτος τους ως νόμιμου χρήματος. Οι επιχειρήσεις, με συγκεκριμένες εξαιρέσεις, θα υποχρεούνται να αποδέχονται το ψηφιακό ευρώ, ενώ παράλληλα η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να διασφαλίσει ότι οι πολίτες θα εξακολουθούν να μπορούν να χρησιμοποιούν χαρτονομίσματα και κέρματα.

Το στοίχημα της ευρωπαϊκής αυτονομίας

Πίσω από την τεχνική συζήτηση για το πώς θα πληρώνουμε κρύβεται ένα πολύ μεγαλύτερο πολιτικό ζήτημα: ποιος θα ελέγχει την ευρωπαϊκή υποδομή πληρωμών;

Το Κοινοβούλιο παρουσιάζει το ψηφιακό ευρώ ως έναν τρόπο μείωσης της εξάρτησης των Ευρωπαίων από παρόχους πληρωμών που εδρεύουν εκτός ΕΕ. Η λογική είναι ότι ένα ευρωπαϊκό δημόσιο ψηφιακό μέσο πληρωμών μπορεί να ενισχύσει την ανθεκτικότητα της οικονομίας και τη στρατηγική αυτονομία της Ένωσης.

Η συζήτηση, επομένως, δεν αφορά μόνο το αν θα πληρώνουμε με κινητό αντί για κάρτα ή μετρητά. Αφορά το ποιος θα θέτει τους κανόνες των πληρωμών στην Ευρώπη τα επόμενα χρόνια.

Το επόμενο βήμα είναι το Συμβούλιο

Με την απόφαση της Ολομέλειας, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι πλέον έτοιμο να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με το Συμβούλιο. Ο εισηγητής Fernando Navarrete Rojas (ΕΛΚ, Ισπανία) θα ηγηθεί της διαπραγματευτικής ομάδας του Κοινοβουλίου, ενώ ο πρώτος γύρος των διαπραγματεύσεων αναμένεται να πραγματοποιηθεί σύντομα.

Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα συνεχίζει την τεχνική προετοιμασία του σχεδίου. Η σημερινή πρόβλεψη της ΕΚΤ είναι ότι, εφόσον ολοκληρωθεί εγκαίρως το νομοθετικό πλαίσιο, το ψηφιακό ευρώ θα μπορούσε να φτάσει στην πρώτη πιθανή έκδοσή του το 2029.

Το ψηφιακό ευρώ, επομένως, δεν βρίσκεται ακόμη στο πορτοφόλι των Ευρωπαίων. Βρίσκεται όμως πλέον στο τραπέζι των αποφάσεων. Και οι επόμενες διαπραγματεύσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου με τα κράτη-μέλη θα καθορίσουν όχι μόνο πώς θα λειτουργεί, αλλά και πόσο διαφορετική θα είναι η καθημερινή μας σχέση με το χρήμα.